Sektorda 2024 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda ónim shyǵarý kólemi 34,3 trln teńgege jetip, nomınaldy mánde bir jylda 19%-ǵa artty. Mamandardyń aıtýynsha, mundaı ósim udaıy tirkele bermeıdi. Oǵan aıtýly sebep bar. Ol sebep – saladaǵy sıfrlandyrý kókjıeginiń keńeıýi. Sıfrlyq servısterdi iske qosylýy nátıjesinde, ásirese bankter iske qosqan servısterdiń kómegimen shaǵyn jáne orta kásipkerlik joǵary deńgeıge kóterildi.
Buryn jeke kásipkerlik nemese bankte shot ashý úshin túrli qujat jınap, tıisti memlekettik organdarǵa júginý qajet bolatyn jáne biraz áýrelenip, aqsha jumsaýǵa týra keletin. Onyń syrtynda aptalap kútý qajettigi taǵy bar. Qazir munyń bári bir batyrmaǵa syıyp ketti. Mobıldi qosymshany ornatyp, ótinim berý ǵana jetip jatyr.
Qazir qarjy ınstıtýttarynyń mobıldi qosymshalary san alýan qarjylyq jáne memlekettik qyzmetterdi de qoljetimdi etti. Atap aıtqanda:
Qarjylandyrý qoljetimdi boldy
Onlaın-qaryzdardyń kómegimen birneshe sekýnd ishinde qarjy alýǵa bolady, bul bızneske úlken septigin tıgizedi. Jalpy, onlaın-ótinimder, kredıt qabilettiligin avtomattandyrý jolymen baǵalaý jáne kepilsiz qarjylandyrý baǵdarlamalary kásipkerlerge qaryzdardy qoljetimdi etti.
Jeńildetilgen qarjylyq basqarý jáne bıznesti baqylaý jaqsardy
Bankterdiń bızneske arnalǵan mobıldi qosymshalary býhgalterlik esepti, aýdarymdardy, salyq tóleýdi, qarjyny taldaýdy jáne basqa da dúnıelerdi áldeqaıda jeńildetti. Búginde bıznes úshin eń suranysqa ıe mobıldi qosymsha – «Kaspi.kz» usynatyn «Kaspi Pay». Odan keıin «Halyk Bank»-tiń bızneske arnalǵan «Onlinebank», «Sentr KredıtBank» usynyp otyrǵan «BCC Business» qosymshalary.
Bankterdiń marketpleısi damydy
Otandyq bankterdiń pandemııaǵa deıin-aq marketpleısterdi iske qosýy elimizde ShOB damýyna serpin berdi. Búginde kásipkerler bankter marketpleısinde berilgen tólemder, jetkizý jáne satyp alýshylarǵa kredıt berý qyzmetteriniń kómegimen taýarlar men qyzmetterdi satý múmkindigine ıe. «Kaspi.kz» alǵashqylardyń biri bolyp marketpleısti iske qosyp, osy segmentte áli kúnge deıin kósh bastap tur. Kompanııanyń arqasynda júzdegen myń kásipker jańa satý quralyn aldy. Sonymen qatar marketpleıster eldegi bıznesti «aǵartýdyń» jáne kóleńkeli ekonomıkany azaıtýdyń tıimdi quralyna aınaldy.
Tólem ınfraqurylymyn ıntegrasııalaý jolǵa qoıyldy
EDB sıfrlyq qyzmetteriniń kómegimen shaǵyn jáne orta bıznes óz qyzmetine ınternet-ekvaırıngti, mobıldi POS-termınaldardy jáne QR-tólemderdi ońaı qosty, bul saýdany jeńildetip, kóp klıent tartty.
Naryqqa shyǵýǵa kedergiler azaıdy
Qarjy ınstıtýttarynyń sıfrlyq qyzmetteri bıznesti bastaý jáne ony basqarý jumystaryn edáýir jeńildetti. JK-ni, banktik shottardy onlaın ashý jáne basqa da qyzmetter ýaqyt shyǵynyn, qarjylyq shyǵyndardy aıtarlyqtaı qysqartty. Búginde barlyq jańa banktik shottardyń 80%-y onlaın ashylady.
Ulttyq bank derekterine sáıkes keıingi jyldary qolma-qol aqshasyz tólem qabyldaıtyn kásiporyndardyń sany artyp keledi. 2024 jyldyń úshinshi toqsanynyń qorytyndysynda elimizdegi osyndaı kásiporyndardyń sany bir jylda 26,9%-ǵa, ıaǵnı 967,6 myńǵa deıin ósti. Al osy kásiporyndardyń saýda núkteleriniń sany bir jylda 22,7%-ǵa, ıaǵnı 1,1 mln-ǵa deıin kóbeıdi. POS-termınal sany 31,9%-ǵa, 1,3 mln-ǵa deıin kóbeıdi. Ulttyq bank habarlaýynsha, mundaı damý serpilisi bıznes úshin de, tutynýshylar úshin de elektrondyq tólemderdi paıdalanýdyń yńǵaılylyǵyn arttyrýǵa yqpal etedi. POS-termınal ınfraqurylymy sıfrlyq ekonomıkany, ásirese shaǵyn jáne orta kásipkerlikti yntalandyrýdyń mańyzdy quralyna aınaldy.
«Uzaqmerzimdi dınamıkany bólek atap ótken jón. Mysaly, 2020 jyldyń úshinshi toqsanymen salystyrǵanda, qolma-qol aqshasyz tólem qabyldaıtyn kásiporyndardyń sany 9,4 ese, saýda núkteleriniń sany 7 ese, al POS-termınal sany 6,7 ese ósti. Búginde banktik mobıldi qosymshalardy belsendi paıdalanýshylardyń sany kún sanap artyp jatyr. Bir jyldyń ishinde ǵana kórsetkish 12,4%-ǵa ulǵaıdy. Tıisinshe kásipkerlerdiń kóbi sıfrlyq servısterge kóship, marketpleıster arqyly jumys istep, tólem ınfraqurylymyn paıdalanyp jatyr. Elektrondyq saýda kóleminiń statıstıkasy da sıfrlyq qarjy tehnologııalarynyń ekonomıkany transformasııalaýǵa septigin tıgizgenin rastaıdy. Jalpy, elektrondyq kommersııa naryǵy turaqty oń dınamıkany kórsetip otyr: ortasha jyldyq ósý qarqyny 58%-dy qurady. 2019–2023 jyldar aralyǵynda tranzaksııalar sany 4,3 ese, al ortasha chek 1,5 ese ósti», deıdi taldaýshylar.
