Derekti toptama qazaq áıelderi arasynan shyqqan tuńǵysh dáriger Aqqaǵaz Dosjanova men Gúlsim Asfendııarovanyń, alǵashqy muǵalim, etnograf, aýdarmashy, jýrnalıst Názıpa Quljanova men Husnı-Jamal Nuralyhanovanyń ómir jolyna arnalǵan. Joba avtory – jýrnalıst, dokýmentalıst Álııa Áshim, qoıýshy-rejısseri – Qýanysh Jyljaqsynov, ssenarıı avtory – Gúlnur Qýanyshbekqyzy. Taǵylymdy is-sharaǵa qoǵam qaıratkerleri, ǵalymdar, jýrnalıster men túrli salada qyzmet etip júrgen belsendi áıelder qatysty.
«Qazaq qyzy» jobasy óz dáýirindegi túrli qıyndyqqa qaramastan, bilim alýǵa, halyqty aǵartýǵa umtylǵan qazaq áıelderiniń ómirin, kúreskerligin kórsetedi. Bul fılmdi jasaýdaǵy basty maqsatymyz – qazaqtyń tuńǵysh qaıratker áıelderiniń esimin, tarıh sahnasyndaǵy ornyn dáripteý, olardyń ultqa degen rııasyz qyzmetin keıingi býynǵa jetkizý. Jobany jetildirip, tarıhı serıal retinde de jaryqqa shyǵarý týraly josparymyz bolǵan, alaıda derekti fılmniń túsirilimi barysynda keıipkerlerimiz týraly derekterdiń tapshy ekenine kóz jetkizdik. Bizdiń bul baǵyttaǵy izdenisterimiz ári qaraı da jalǵasa beredi», dedi fılm kórsetiliminen keıin sóz alǵan «Qazaqstan» teleradıokorporasııasynyń basqarma tóraıymy Lázzat Tanysbaı.
Iá, Alash qaıratkerleri aqtalǵaly beri olar týraly zertteýler kóp jasaldy. Shákárim Qudaıberdiuly, Álıhan Bókeıhan, Maǵjan Jumabaev, Ilııas Jansúgirov, Beıimbet Maılınderden bólek, esimi kóp atalmaıtyn Otynshy Áljanov, Mánnan Turǵanbaev, Bıahmet Sársenuly, Ýálıthan Tanashev, taǵy da basqa tulǵalardyń ómir joly men shyǵarmashylyq murasy túgendeldi. Alaıda el bolyp qalyptasýymyz úshin «jarty jańqasy qalǵansha» kúresken, ǵumyryn ult muratyna arnaǵan áıelder jóninde tolymdy eńbekter tym az. Árqaısysy jeke toqtalyp, arnaıy zertteýdi qajet etedi. Máselen, qazaq áıelderi arasynan shyqqan tuńǵysh joǵary bilimdi dárigerlerdiń biri Gúlsim Asfendııarovanyń medısına salasyna sińirgen eńbegi orasan. Ol – Ortalyq Azııada tuńǵysh ret «kesir tiligin» jasaǵan maman. Bul ǵana emes, alǵashqy jeke perzenthana ashyp, akýsherlerdi daıarlaý kýrstaryn uıymdastyrǵan tulǵa retinde de esimi tarıhta qaldy. Qanshama náresteniń ómirin saqtap qalǵanyn bilemiz. Sol sekildi Álıhan Bókeıhannyń qyzy Zeıneptiń de ultqa tıgizgen eńbegi ushan-teńiz. Qazir álemdik problemaǵa aınalǵan túsik tastaý máselesiniń qaýpi men zııanyn keshendi zerttegen. Demografııalyq máselelermen KSRO-nyń medısına tarıhynda alǵash shuǵyldandy. О́kinishke qaraı, qazaqtyń qaıratker qyzdary qýǵyn-súrginge tústi, kóbiniń eleýsiz qalýynyń negizgi cyry osynda. Budan basqa da qansha Alash aıymdarynyń esimi tarıh qoınaýynda kómilip jatyr. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrǵan «Qazaq qyzy» derekti fılmder toptamasy shyn máninde ulttyq televızııa qoryna qosylǵan qundy qazyna ekeni daýsyz.
«Fılmdi sondaı bir úlken tolqynyspen tamashalap shyqtym. Rasymen de qazaqta nebir dana, zııaly arýlar ótken ǵoı. Tek solardyń der shaǵynda zerttelmeı qalǵany, kópshiliginiń esimi áli de kómeski tartyp jatqany qynjyltady. Alash arystary sekildi sol kezdegi qazaq qyzdarynyń da ult rýhanııatyna, ǵylymy men bilimine, ónerine sińirgen eńbegi eren. Qazir sol arýlarymyzdyń eńbegin zerttep, zerdelemek turmaq, tipti marqumdardyń qaıda jerlengenin de bilmeımiz. Bul – úlken ókinish, júrektegi jazylmas jara. Osyndaı aýqymdy da tarıhı taqyrypty qolǵa alyp, júıeli zertteý júrgizgen joba avtorlaryna alǵysym sheksiz. Bul izdenis toqtamaı, keleshekte de jalǵasyn tabýy kerek. Gúlsim men Aqqaǵaz, Názıpadaı qaısar qyzdarymyz – keleshek urpaqqa úlgi bolatyn tulǵalar», dep aıryqsha tebirenispen óz lebizin jetkizgen alashtanýshy ǵalym Aıgúl Ismaqova ishki tolqynysyn da, janarynan ytqyp shyqqan kóz jasyn da irikpeı, aıtýly tulǵalar týraly tushymdy áńgime aıtty.
Al sóz sońynda tyń taqyrypqa túren salyp, tulǵatanýǵa jańashyl kózqaraspen úńilip, tanymdyq máni tereń fılmderdi túsirgen joba avtory, jýrnalıst, dokýmentalıst Álııa Áshim aıtýly jobanyń túsirilim tarıhyna keńinen toqtaldy. Fılm avtory atap ótkendeı, derekti týyndynyń túsirilim jumystary Qazaqstan, О́zbekstan, Reseı elderin qamtyp, 10-nan astam qalada júrgizilgen. Aýqymdy jobaǵa otandyq, sheteldik 50-den asa zertteýshi atsalysqan.
