97 jastaǵy Qyzyljar óńiriniń abyzy, Baıan batyrdyń altynshy urpaǵy Zeınolla Oljabaev aqsaqal ashyp bergen bul aıtystyń ereksheligi – munda súre, túre, qyz ben jigit, qaıym aıtysy túrleri nasıhattalyp, jyrshy-termeshiler, ánshi-kúıshiler óner kórsetti. Aıtysqa Soltústik Qazaqstan jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynyń komandalary shyqty. Qazylar alqasynyń tóraǵasy, aıtystyń aqtańgeri Júrsin Ermanov, áıgili jyrshy Almas Almatov, belgili kúıshi Turar Álipbaev, ataqty ánshi Aıtbek Nyǵyzbaev jáne aqyndar Serik Qalıev pen Rıga Onaeva boldy. Buryn qazylar alqasyna kásibıler emes, jergilikti jýrnalıster arasynan belgili adamdar men belsendi tulǵalar tańdalatyn. Bul joly konkýrsqa túsken ár ónerge osy salanyń óz mamandary baǵasyn berip, naǵyz kásipqoılar saralady.
Sóz saıysyn belgili aıtysker aqyn, Májilis depýtaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Amanjol Áltaı júrgizip otyrdy. Aıtystyń jańa formaty jurtty jalyqtyrmady. Aldymen ár komandanyń múshelerin jas talaptar tanystyrdy. Sonyń ishinde Soltústik Qazaqstan komandasyn 13 jastaǵy Sultan Jarqynuly, al ShQO komandasyn 15 jastaǵy Bekbolat Erqulan tilderi jetkenshe kórkemdikpen jetkizdi. Qyzyljarlyqtardyń kapıtany – Segiz seri atyndaǵy halyq aspaptary orkestriniń kórkemdik jetekshisi Qaıyrly Ǵafýrov, al altaılyqtardyń basshysy belgili aqyn Serik Qusanbaev boldy. Jas ulandar olardyń ónerdegi jetistikterin talmaı jetkizdi.
Súre aıtysqa Soltústik Qazaqstan atynan belgili aqyn Jumabek Rahımov, shyǵysqazaqstandyqtar atynan Ardabek Aqbabauly shyqty. Ekeýiniń de óneri osal emes. Aıshyqty tirkester eki jaqtan da aǵylyp jatty. Sonyń ishinde Jumabektiń «Kún nury men Aı nury shaǵylyp, Esilim jatyr áne kúlip aǵyp», dese Ardabek «Marjandaı jyrlarymdy men tógeıin, Jerinde Maǵjandaı marǵasqanyń» degen ádemi uıqastar halyqty tánti etti. Biraq Jumabektiń áskerı adam ekenin eske alǵan Ardabek jas sarbazdardyń arasynda bolyp jatatyn oǵash qylyqtar týraly aıtyp, onyń basyn kótertpeı tastady. Jumabek bul synǵa qarsy tushymdy jaýap taba almaı qalǵan kezderi kóp boldy. Alaıda qazylar alqasy eki aqynnyń ónerin teń dep baǵalady.
Osydan ári aıtys pen basqa ónerler aralasyp otyrdy. Soltústikter komandasynyń múshesi Meıramgúl Zdýlına Aqjar óńirine keń taralǵan «Aısary-Shorman» jyryn ádemilep oryndap berdi. Al túbi tarbaǵataılyq Aýdanbek Jumabaı qytaı qazaqtarynyń maqamymen muńly jyr tókti. Osydan ári qyzyljarlyq Habdolla men óskemendik Qýanysh Erkinuly túre aıtysqa shyqty. Bul aıtystyń máni qarsylastar biriniń aıtqan oıyn ekinshisi jalǵastyryp, ilip áketýge saıady. Bul saıysta da eki jaq teń tústi.
О́ner keshiniń eń úlken jańalyǵy kúıshiler jarysy edi. Dombyralarynan adamnyń qulaq quryshyn qandyrǵan kúı tógilgen eki ónerpaz biri bastaǵan kúıdi ortan belinen ekinshisi jańylmaı jalǵastyryp otyrdy. Tańdaǵan kúıleri de, oryndaý sheberlikteri de tyńdarmandardy shabyttandyrdy. Eń sońynda ekeýi qosylyp «Adaıdy» ańyratqanda kúı qudiretine tánti bolǵan kórermender oryndarynan turyp kete jazdady. Eki kúıshi de eń joǵarǵy on upaıdan aldy.
Soltústiktegi aıtystyń týyn kóterip júrgen sheber uıymdastyrýshy Jarqyn Juparhan men Altaıdyń ar jaǵynan kelip, О́skemenniń namysyn qorǵaǵan Gúljan Yqylas qandasymyz qyz ben jigit bolyp aıtysty. Utymdy ázilder, oryndy talaptar bolǵanymen, bul eki aqyn tolyq ashyla almady. Jarqyn soltústiktiń ásem kólderin aıtyp, qandasymyzǵa osynda qal, Saýmalkólge, Kishkenekól, Qaırankólge, Maǵjannyń Sasyqkóline aparam degenine Gúljan qazir olar qatyp jatqanyn aıtyp, «Muztaýdan kelgen qyzdy Muz ústinde uıyqtataıyn dep pe edińiz» dep Adamata men Haýanyń muz ústine kezdeskenderin meńzep, jol taýyp ketti... Qazylar ekeýine de birdeı baǵa qoıdy.
Aıtystyń taǵy bir túri – qaıym aıtys. Munda aqyndar biri bastaǵan joldarǵa uıqasty ekinshisi mánimen de, mazmunymen de jalǵastyryp áketýi kerek. Qyzyljarlyq jas aqyn Dıas Aıaǵan búgingi tańda aıtystyń has sheberine aınalǵan Serik Qýanǵanǵa des bermeı, teń tústi.
Teń túsip kele jatqan eki jaq komandalarynyń jeńisin ánshilerdiń óneri sheshti. Osyǵan deıin Kókshetaý qalasynda ótken «Arqa áýenderi» jáne Atyraý qalasynda ótken «Án-darııa» baıqaýlarynyń bas júldegeri, kúmis kómeı ánshi qyzyljarlyq Birjan Esjanov qarsylasy Qýanysh Oralbaevqa des bermeı, bir upaımen jeńip ketti. Osy bir upaı eki jaq komandalarynyń jeńimpazyn anyqtady. Sóıtip, Soltústik Qazaqstan oblysynyń komandasy aıtystyń kelesi aınalymyna shyǵyp, endi 15 sáýirde Astana qalasynyń komandasymen synǵa túsedi.
Aıtysqa qatysqan aqyndardyń bárine 500 myńnan, atsalysqan ónerpazdarǵa 250 myń teńgeden aqshalaı syılyq tabystaldy.
Petropavl
