Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Prezıdent aksııanyń erekshe mańyzdylyǵyn atap ótip: «Taza Qazaqstan» aksııasy qoǵamǵa ekologııalyq mádenıettiń jańa talaptaryn engizý ıdeıasynan bastaý alady. Halyqtyń bul bastamaǵa barynsha qoldaý bildirgenine tántimin. Ásirese jastarǵa rızashylyǵymdy bildirgim keledi. El azamattary munyń kezekti bir naýqan emes, ozyq oıly qoǵam qalyptastyrý jolyndaǵy ıdeologııalyq platforma ekenin túsindi. Biz, túptiń túbinde, tabıǵattyń baılyǵyna, kúndelikti turmys-tirshiligimizge nemquraıdy qaraıtyn jaǵymsyz ádetten birjola arylýymyz qajet. Tazalyqty saqtaý, tabıǵatty aıalaý ulttyq bolmysymyzdyń ajyramas bóligine aınalýǵa tıis», dedi.
Aksııaǵa ótken jyly 3,8 mln-ǵa jýyq adam qatysty. 1,5 mln tonnadan astam qoqys jınalyp, 3,2 mln-nan astam kóshet egildi. Senbilikter, «Taza beısenbi» kúnderi júıeli uıymdastyryldy. Osy derekterdiń ózi turǵyndardyń qorshaǵan ortany qorǵaýǵa, saqtaýǵa naqty ispen úles qosýǵa qanshalyqty daıyn ekenin, sana-seziminiń sonshalyqty óskenin bildiredi. Qalalardyń, eldi mekenderdiń tazalyǵy halyqtyń turmys-tirshilik deńgeıiniń joǵary ekenin kórsetedi.
«Taza Qazaqstan» – elimizdegi ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartýǵa, tabıǵatty aıalaı bilýge, qoǵamdy ekologııalyq jaýapkershilikke tartýǵa, tárbıeleýge baǵyttalǵan mańyzdy joba. Aksııanyń basty maqsaty – qorshaǵan ortany qorǵaý, qalalar men aýyl-aýdandardy tazartý, abattandyrý, kópshilikti osy baǵyttaǵy túrli másele týraly jan-jaqty habardar ete otyryp, el ortasynda ekologııalyq mádenıet qalyptastyrý.
Jobanyń basty nátıjeleriniń biri qoǵamnyń túrli tobynyń birlesip, uıymshyldyqpen jumys isteýi boldy. Jer-jerlerdegi tazartý, kógaldandyrý, abattandyrý is-sharalaryna memleket, jergilikti bılik organdary ókilderi, stýdentter, mektep oqýshylary, qatardaǵy qarapaıym azamattar belsene qatysyp, aımaqtarda ulan-asyr jumystar atqardy. Aksııa barysynda ekologııa taqyrybynda túrli konferensııa, baıqaýlar, yntalandyrý is-sharalary kóptep uıymdastyrylyp, halyqtyń ekologııalyq sana-sezimi joǵarylady. Adamdardyń tabıǵatqa, qorshaǵan ortaǵa degen kózqarasy izgilene, jaqsara tústi.
Aksııa barysynda ekologııalyq ınfraqurylymdy damytýǵa erekshe kóńil bólindi. Qoqys jınaý pýnktteri men qaıta óńdeý ortalyqtary kóbeıip, halyqtyń qorshaǵan orta, júrgen jerin taza, kútip ustaýyna jaǵdaı jasaldy. Sonymen qatar memleket tarapynan ekologııalyq zańnamanyń kúsheıtilýi, qoqysty durys basqarý júıeleriniń engizilýi aksııanyń tıimdiligin arttyrdy. Turmystyq qatty qaldyqtardy suryptaý, qaıta óńdeý máselesi erekshe nazarda boldy. Qoqysty tıimdi óńdeý men qaıta paıdalaný oń tájirıbesi tek qalalarda ǵana emes, aýyldyq jerlerde de keńinen tarala bastady.
Aksııa tabıǵatqa zııan keltiretin faktorlarmen kúresýge, onyń ishinde zańsyz qoqys tógý, ormannyń joıylýy, sý kózderiniń lastanýy sııaqty máselelerge qarsy baǵyttaldy. Birqatar ekologııalyq quqyq buzýshylyqtar anyqtalyp, kinálilerge keltirilgen zalaldy joıý, ornyn toltyrý mindetteldi, qadaǵalandy. Jergilikti bılik organdary men quqyq qorǵaý organdarynyń ekologııalyq zańnamany baqylaý men oryndaýǵa qatysty belsendiligi artty.
Aksııanyń taǵy bir taǵylymy – jas urpaqty qorshaǵan ortaǵa jaýapkershilikpen qaraýǵa tárbıeleý. Bul sharalar mektepter men oqý oryndarynda ekologııalyq tárbıe berý, balalardy tabıǵatqa degen súıispenshilikke baýlý arqyly júzege asty.
«Taza Qazaqstan» qaınaǵan tirshilikke, qarbalasqa toly qalalarda ǵana emes, aýyldarda da keńinen qoldaý tapty, barynsha belsendilikpen júrgizildi. Buqaralyq bastama alys aýyldarda da ınfraqurylymdy jaqsartýǵa, tabıǵatqa zııan keltiretin áreketterdi azaıtýǵa yqpal etti.
Tazalyq, aınalanyń abat kúıde, baqýat turmys-tirshilikke saı bolýy – kez kelgen qoǵam úshin asa qymbat qundylyq. Sol turǵyda qalalardy, aýyldardy kúl-qoqystan, osyǵan qatysty keleńsiz kórinisterden aryltý – ekologııalyq mádenıettiń mańyzdy bir belgisi. Aksııa el ishinde tazalyq pen tártip mádenıetin qalyptastyryp, adamdardy óz ortalaryn taza ustaýǵa shaqyrady. Eń bastysy, aksııanyń bir rettik, maýsymdyq is-shara emes, áleýmettik normaǵa aınalyp kele jatqany kóz qýantady, kóńil súısintedi. Mine, qazirde jer aıaǵy jyldam keńeıetin ońtústik óńirlerde aksııa aıasyndaǵy jumystar qarqyndy júrgizilip jatyr. Kóshe, aýlalar kúl-qoqystan arylyp, abattandyrylyp, sáýlettendirip, jańa, jarqyn keıipke enip keledi. Sylanǵan sámbi taldar, syrlanǵan, túrlengen úımeret-ǵımarattar kórkem kóz tarta bastady. Bul jumystar endigi kezekte kóktem kesh keletin óńirlerde de sátimen jalǵasyn tabady.
Qat-qabat tirshilikten qol qalt etkende serýen quratyn, demalatyn oryndardy, sándi saıabaqtardy, tabıǵaty tamyljyǵan, móldir sýly, aýasy taza jerlerdi kútip ustaýdyń, babynda saqtaýdyń jaýapkershiligi – barshaǵa ortaq borysh. Túptep kelgende, ekologııalyq mádenıet degenimizdiń ózi de adamdardyń baıypty ómir súrýi barysynda ózin qorshaǵan tabıǵı, rýhanı ortamen jarastyqty qarym-qatynas jasaı bilýi. Jetkilikti, qajetti turmys-tirshilik úshin qanshalyqty tynbaı qareket etetin bolsaq, ekologııalyq úılesim jolynda da dál solaı áreket etken abzal. Buǵan árbir azamat, otbasydan bastap, uıym, qurylym, birlestik ataýlynyń bári bilek sybana, kúsh biriktire otyryp, belsene atsalysýǵa tıis. Sonda ǵana qorshaǵan ortanyń qalypty kúıi, saý-salamat tirshilik barysyndaǵy is-sharalar áleýmettik ádilettilik jolyndaǵy kúreske aınala alady. «Taza Qazaqstan» aksııasynyń basty taǵylymy, negizgi muraty da osy.
