Kenet kóktemgi qońyr samal jel «Jazýshylyq degenimiz – tabandylyq» degendi qulaǵyma sybyrlaǵandaı boldy. Ras shyǵar. Tabansyz bolsa, sórelerimizde samsap turǵan tom-tom kitaptar qaıdan kelsin? Dúnıe júzindegi oqyrmany eń kóp jazýshy Djek Londonnyń shyǵarmalaryn baspalar 600 ret keri qaıtarypty. Biraq ol tabandylyǵyn joǵaltpaı, nátıjesinde, álemge áıgili jazýshy boldy. Qazaq ádebıetinde de sondaı tabandy da qajyrly talant ıeleri bar. Solardyń biri – «Daryn» Memlekettik, «Aıboz» ulttyq syılyqtarynyń laýreaty, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Aıgúl Kemelbaeva. Osydan 40 jyl buryn jazylǵan «Jetinshi qurlyqqa saıahat» atty shyǵarmasymen ádebıet esigin serpe ashqan onyń segiz kitaby jaryq kórdi. Sol segizdiń bárin sóz zergeri retinde ol asa baısaldylyqpen, oqyrmannyń júregine jetetindeı kúıde jazdy. Jazyp qana qoıǵan joq, alǵaýsyz oqyrmannyń izdep oqıtyn jazýshysyna aınaldy.
Jazýshynyń jańa belesi qarsańynda onyń qalamynan týǵan shoqtyǵy bıik shyǵarmalaryn qaıta oqyp shyqtyq. Bir ǵana «Alakól» atty shaǵyn áńgimesi tereń oıǵa jeteleıdi. Bul áńgimeniń ózegi adam men tabıǵattyń arasyndaǵy qarym-qatynastyń syryn bilý jáne ony túsiný bolmaq. Alakóldiń ǵajaıyp qasıetin tolǵaı kele avtor qyrqyna da tolmaǵan sábıin jurt kózine kórsetip, kólge shomyldyrýǵa aparǵan jas ata-ananyń sabyrsyzdyǵyna nalıdy. Nalyp qana qoımaı, aınaladaǵy adamdardyń qylaıaǵy sýdyń da sıqyry, tylsym kúshi bar ekenin ańdamaıtynyn aıtady. Oısyz da qamsyz ákeniń qolynan syrǵyp ketken sábıdi aqjal tolqyndar ala qashady. Arǵy jaǵy tragedııa ekeni túsinikti. Aıgúl Kemelbaeva osy áńgimesinde «Jas bala qustyń kóleńkesine de tońady» degen fılosofııalyq oıdy alǵa tartady. Osy bir jalǵyz aýyz sózde qanshama salmaq jatqanyn ańdaý úshin de bizge ushan-teńiz bilim qajet.
Astanadaǵy zııaly qaýym ókilderi men Aıgúl Kemelbaevanyń oqyrmandary jazýshynyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan dóńgelek ústelde bas qosty. Memlekettik keńesshi Erlan Qarın, Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, Jazýshylar odaǵy basqarmasynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov jazýshyny mereıtoıymen quttyqtady. Kemelbaevanyń shyǵarmashylyǵy týraly belgili fılolog ǵalymdar Serik Negımov, Tursyn Jurtbaı, Asıma Ishanova, qalamgerler Tolymbek Ábdiraıymuly, Amangeldi Keńshilik, Asan Omarov, t.b. pikirlerin ortaǵa saldy. Mereıtoı ıesiniń áńgimeleri týraly talantty aqyn Suraǵan Rahmetuly mynadaı oı túıinin bildirdi: «Búgingi ádebıettiń deńgeıine qarap onyń túp-tamyrynyń ózgerýin, Batys pen Shyǵys, aýyl men qala daýysynyń oqyrmanǵa shynaıy jaqyndaýyna osy Aıgúlder sebepshi bolǵany daýsyz. «Jetinshi qurlyqqa saıahat» jańa prozanyń stılin, tipten sóz túrenin, hıkmetin jáne baıandaý rıtmin múldemge sezindirgeni jalǵan emes. Sońynan «Tobylǵysaı» qazaq oqyrmandaryna «Munara» bolyp keldi. Árıne HH ǵasyr túrli ızmderdi usyndy. Jańa qısyndy dúnıeni bireý jatyrqady, endi bireýler ony izdeı jóneldi. Bizdiń sanaly oqyrman osy kezde ózimizden Aıgúldi, álemdik sanattaǵy órkenıetten tarıhshy Toınbıdi, oıshyl Shpenglerdi izdeı bastaǵan. Qalaı desek te jańǵyrǵan qazaqtyń tańǵajaıyp ádebıeti daladan – qalaǵa, qaladan – barlyq álemge qaraı osy Aıgúlder arqyly jol tartty. Jalpy aǵylshyn, nemis tilderine jón-josyǵymen aýdarylǵan jazýshylar bizde biren-saran ǵana. Aıgúldiń orys, aǵylshyn, fransýz, arab, qytaı, ıspan tilderine aýdarylǵandaryn ózgeler tilge tıek eter. Eger naqty aýdarmataný, shynaıy, saý fılologııa qalyptassa, tekti oqyrman buǵan senetini sózsiz. Búgin búkil ádebıettegi ótken-ketkendi, dástúrli proza men jarqyn poezııanyń dúdámal tustaryna kúmándanyp júrgender bar. Kitaptyń qalaı ómirge kelýi emes, jańa prozanyń neni ańǵartaryn Aıgúl Kemelbaevadan úırenetin kezeń endi týdy. Bizge buryn Amerıkadan góri aspandaǵy Aı jaqyn seziletin. Endi amerıkalyqtar bizdiń talantty jazýshy Aıgúlden «The Nanny»-dy oqıtyn boldy.
Jazýshy, synshy, esseger, kınoger Aıgúl Kemelbaeva kemel jasyna endi ǵana keldi. Amerıkanyń dál osyndaı bir jazýshysy Kýrt Vonnegýt (1922–2007) kózi tirisinde 14 roman qaldyrǵan. Aıgúl Kemelbaeva sekildi tuma oıly týma talanttardy jete baǵalaý kerek degendi de aıta keteıin».
Jazýshy, ádebıettanýshy, kınodramatýrg, esseshi Aıgúl Kemelbaeva úshin shyǵarmashylyqpen aınalysý jan qalaýy sııaqty. Onyń esimi qazir shetelderge de tanys. Aıtalyq, 2019 jyly Túrkııadaǵy Mýgla Sıtkı Kochman ýnıversıtetiniń magıstranty Sımge Solak Aıgúl Kemelbaevanyń prozasy boıynsha dıplomdyq jumysyn tabysty qorǵap shyqty. Atalǵan alqaly jıynǵa qatysqan pedagog, jýrnalıst jáne nemis tilinen aýdarmashy Raýza Musabaeva sóz kezeginde «Aıgúldiń álemdik deńgeıdegi jazýshy ekeni áldeqashan-aq moıyndalǵan, sosyn meniń bir tańǵalatynym – Aıgúl óte móldiretip jazady. Bir toqtamaıdy. Kelip jatqan ne degen aqyl, ne degen qushtarlyq» dep aǵynan aqtaryldy.
Áıgili synshy Sartrdyń birde «keıipkerim taýǵa shyqty deme, taýǵa shyǵar» degeni bar edi. Biz sóz etip otyrǵan Aıgúl Kemelbaeva da óz shyǵarmalaryn minsiz oqyrmanǵa usynǵan qalamgerdiń biri. Onyń jazýshylyq kúntizbesinde sapa, adaldyq pen tabandylyq degen úshtaǵan bar. Sol arqyly da ol áli óz oqyrmanyn kúlli jer betinen taba alary anyq. Biz jetinshi qurlyqty qııal áleminde izdegen degdar sóz ıesinen alda kesek romandar kútemiz.
