– 5 sáýir kúni Aqtaý qalasy túrki áleminiń mádenı astanasy bolyp jarııalanýyna baılanysty resmı ashylý saltanaty ótedi. Bul rette qandaı is-sharalar júzege asady?
– Halyqaralyq TÚRKSOI uıymy jyl saıyn túrki álemi elderinen bir qalany mádenı astana etip jarııalaıdy. Byltyr Túrikmenstannyń Áneý qalasy bolsa, bıyl Aqtaý qalasy tańdaldy. Aqtaýdyń túrki áleminiń mádenı astanasy bolyp jarııalanýy – óte mańyzdy jáne tarıhı oqıǵa. Qart Kaspııdi aınala qonyp, tel emgen Qazaqstan, Túrikmenstan jáne Ázerbaıjan sekildi túrki memleketteri búginde osynaý sý aıdynynyń 70 paıyzyn menshiktep otyr. Tasyn túrtse tarıh bop sóıleıtin mańǵaz Mańǵystaý ortalyǵy Aqtaý – túrki áleminiń mádenı astanasy retinde tańdalýynda osyndaı rámizdik belgi barshylyq. Teńiz jaǵasyna arnaıy aqshańqan úıler tigilmek. 6 kıiz úıge Qazaqstanmen qatar, Ázerbaıjan, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrikmenstan jáne Túrkııanyń qolóner buıymdary qoıylmaq. Sondaı-aq túrki áleminen toptastyrylǵan 500-ge tarta ónerpaz jergilikti turǵyndardyń kóńilin kóterip, túrli mádenı is-sharaǵa qatysady. Sonymen qatar túrki áleminiń mádenıetin, ónerin jáne dástúrin kórsetetin forýmdar men konferensııalar uıymdastyrylady. Munyń barlyǵy Aqtaýdyń mádenı ómirin jańa deńgeıge kóterip, mártebesin bıiktetip, túrki áleminiń mádenıetin nasıhattaýǵa baǵyttalǵan sharalar bolmaq.
– Aqtaýdyń aımaqtyq týrızmine qandaı da bir serpin bere me?
– Túrki áleminiń mádenı astanasy bolý mártebesi qalaǵa aıtarlyqtaı serpin beredi dep kútiledi. Bul shara Aqtaýǵa álemniń túrli elinen týrısterdiń kelýin yntalandyrady, sebebi túrki mádenıetiniń baı murasy men tarıhyna qyzyǵýshylyq artatyny sózsiz. Túrli mádenı jáne óner sharalarynyń ótkizilýi týrızmniń damýyna úlken áser etedi, sebebi bul sharalarǵa qatysý úshin týrısterdi tarta alady. Sonymen qatar ınfraqurylymdy jaqsartý, jańa qonaqúıler, meıramhanalar men basqa da týrıstik qyzmetterdi damytý qajettiligi paıda bolady. Aqtaý týrızm salasy boıynsha jańa múmkindikterge ıe bolmaq.
– «Mańǵaz dala – máńgilik mura» atty mádenı murany dáripteý jobasy da – atalǵan is-sharanyń mańyzdy bir bóligi. Osyny tarqatyp aıtasyz ba?
– «Mańǵaz dala – máńgilik mura» jobasy – túrki mádenıetiniń baılyǵyn kórsetýge arnalǵan mańyzdy bastama. Bul joba arqyly Qazaqstan keń dalasynyń tarıhı jáne mádenı murasyn álemge tanystyrý kózdeledi. Aqtaý men Mańǵystaý óńiriniń tabıǵı erekshelikteri, sonyń ishinde tarıhı eskertkishter, kóne qalalardyń orny men arheologııalyq erekshelikteri, sondaı-aq túrki halyqtarynyń mádenıetinen syr shertetin dástúrler men óner týyndylary kórsetiledi. Osy joba arqyly elimizdiń mádenı baılyǵy, onyń tarıhy men murasy nasıhattalyp, urpaqtar sabaqtastyǵy men mádenı murany saqtaý máseleleri kóterilmek.
– Túrki halyqtarynyń ortaq mádenıetin nasıhattaýda bul sharanyń mańyzy qandaı?
– Aqtaýdaǵy túrki áleminiń mádenı astanasy mártebesi túrki halyqtarynyń ortaq mádenıetin nasıhattaý úshin mańyzdy qadam bolyp tabylady. Bul shara túrki elderiniń mádenıetaralyq dıalogin nyǵaıtýǵa, olardyń rýhanı murasyn birlese saqtap, bolashaq urpaqqa jetkizýge múmkindik beredi. Túrki áleminiń mádenıeti ózara uqsastyqtar men erekshelikterge toly jáne bul shara arqyly túrki halyqtary arasyndaǵy mádenı qarym-qatynastardy tereńdetýge bolady. Sondaı-aq túrki mádenıetiniń jalpy álemdik órkenıetke qosqan úlesin tanytý maqsatynda halyqaralyq deńgeıde nazar aýdartýdy kózdep otyrmyz. Mundaı aýqymdy jobalar túrki halyqtarynyń mádenıetin álemge tanytýǵa múmkindik beredi, sondaı-aq halyqtar arasyndaǵy dostyq pen yntymaqtastyqty arttyrýǵa yqpal etedi.
Áńgimelesken –
Dúısenáli ÁLIMAQYN,
«Egemen Qazaqstan»
