Is-sharaǵa tanymal jýrnalıst, senator Bıbigúl Jeksenbaı jetekshilik etetin «Bas redaktorlar klýby» músheleri, sport pen mádenıet, bilim-ǵylym jáne aqparat salalarynyń qaıratkerleri men ókilderi qatysty. Jıynda qazaqtyń ulttyq sport túrleri men mádenıeti týraly qundy aqparattar berildi. Sonymen qatar belgili kúsh mádenıetin zertteýshi, sport mádenıetine arnalǵan birneshe kitaptyń avtory Abylaıhan Qalnazarovtyń qazaq kúresi men balýandar, asyq atý, kókparǵa qatysty birqatar kitabynyń «demo» versııalary jáne «Qazaq kúshiniń kartasy» atty arnaıy jobasy tanystyryldy.
«Baluan tas» quryltaıshysy A.Qalnazarov jańa qurylymnyń mıssııasy men baǵyt-baǵdary, aldaǵy ýaqytta qolǵa alynbaq josparlar týraly aıta kele, osy kúni uıymnyń tuńǵysh jobasynyń bastalatynyn aıtty. «Súıinshileıtin jaqsy jańalyǵymyz bar. Bul jobany aldaryńyzda tanystyrý men úshin zor mártebe. Osy sátten bastap «Qazaq kúshiniń kartasy» jobasy resmı túrde bastaý alady. Tusaýyn sizder kesip otyrsyzdar! Ony túrlishe ataýǵa bolady. «Qazaq kúshiniń kartasy», ıakı «Qazaq kúsh-qaıratynyń kartasy» nemese «Uly dalanyń kúsh kartasy» desek te, báriniń maǵynasy bir. Túrki áleminiń áleýetin pash etedi. Basty maqsat – halqymyzdyń jaýyngerlik-sporttyq tarıhy men mádenıetiniń ajyramas bóligi – alyp kúsh-qaırat ıeleriniń kúsh murasyn tizimdeý men zertteý. Munda jurt «Naqty ne isteısińder?!» dep jatyr. Jaýap aıqyn: El aýzynda «Balýan tas» dep atalatyn aýyr tastardy izdep taýyp, olardyń geografııalyq ornalasý núktelerin kartaǵa túsirý men ulttyq qundylyq retinde mártebeleý men nasıhattaý», dedi ol.
О́z kezeginde jobanyń bastalýyn bildiretin arnaıy sımvoldyq qyzyl lentany «Bas redaktorlar klýby» prezıdenti Bıbigúl Jeksenbaı, «Tas palýan» laqabymen tanymal atlet, KINES rekordtar kitabynyń rekordsmeni Arman Súleımen jáne basqa da elge tanymal azamattar qıdy.
Senator B.Jeksenbaı tarıhı-mádenı muranyń ishinde balýandyq synaqtar rásiminiń mańyzdy bolǵanyn aıta otyryp, aýyr tastardyń qazaq halqynyń erlik dástúrin, kúsh pen batyrlyqty dáripteıtin elementter retinde ǵasyrlar boıy saqtalyp kele jatqanyna toqtaldy. «Qazaqtyń alyp kúsh ıeleriniń tarıhı rólin nasıhattaý úshin aýyr tastardy zertteý – ulttyq mádenıetimizdi jańǵyrtyp, jastarǵa rýhanı muramyzdy túsindirip, nasıhattaýdyń mańyzdy tásiliniń biri. Bul jaǵynan biz elimizde alǵash bastama kóterip otyrǵan Abylaıhan Mamyraıhanulyn qoldaýǵa qashan da ázirmiz. Men onyń batyr, palýan, tipten «túıe palýan» bolǵan áıel-analarymyz – Darıǵa, Aısáýle, Umsyn, Kúresh sulýlar týraly áńgimelerin talaı estigen edim. Olar da nazardan tys qalmaıdy dep bilemin», dep oıyn jalǵady.
«Qazaq kúshiniń kartasy» jobasynyń basty mindetteri retinde balýan tastardyń geografııalyq oryndaryn kartalyq tizimge engizip, tarıhı jáne mádenı-sporttyq mura retinde saqtaýǵa jol ashý, balýan tastarǵa qatysty ańyz-áfsana, hıkaıalary men el aýzyndaǵy áńgimeler, tarıhı derekterdi jınaqtaý jáne osyndaı kóshpendilik salamatty ómir salty men sporttyq-jaýyngerlik erlik dástúrin ǵylymı aınalym men aqparattyq óriske engizý, tarıhtaǵy balýandar men balýan tastardy qazirgi realıılerge ıdeologııalyq qural retinde yńǵaılaý, aýyr tastardy tanystyrý arqyly alyp kúsh ıeleri men qazaq kúresiniń tarıhı rólin kórsetý jáne sol arqyly ulttyq ıdentıfıkasııany kúsheıtý, sondaı-aq Qazaqstannyń brendtik-týrıstik marshrýttyq áleýeti men sporttyq-mádenı tartymdylyǵynyń artýyna atsalysý sekildi jumystar ataldy.
Is-shara sońynda balýan Arman Súleımen, «Bıtva Tıtanov» týrnıriniń chempıony Qýanysh Sháripbekuly kúsh oıynyn kórsetip, áıgili jyrshy Álıhan Dúısenbaı án shyrqady.
Aıta keteıik, «Baluan tas» ulttyq sport túrleri men mádenıeti akademııasy – qazaq halqynyń barlyq dástúrli sportyn saqtaý, damytý jáne halyqaralyq deńgeıde tanymal etýge baǵyttalǵan ınnovasııalyq ortalyq. Ol ulttyq sport túrleriniń fızıkalyq, rýhanı-mádenı jáne zııatkerlik qundylyqtaryn zerttep zerdelep, bolashaq urpaqqa jetkizýdi jáne sport arqyly eldik rýhty kúsheıtýdi kózdeıdi. Uıym 2025 jylǵy 17 naýryzda ulttyq sport túrleri zertteýshileri men ǵalymdarynyń bastamasymen Astana qalasynda qurylyp, óz jumysyn bastady.
