Adam quqyn qorǵaýǵa úıretedi

Is-sharaǵa Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne ynty­maq­tastyq uıymy Astana­daǵy baǵdarlamalar keńsesi­niń, oblys ákimdiginiń ókil­deri, jergilikti quqyq qorǵaý jáne sot oryndarynyń ma­man­dary, salalyq basqar­malardyń basshylary men qyz­metkerleri, sondaı-aq advo­katýra ınstıtýtynyń, azamattyq qoǵam jáne jas­tar uıymdarynyń ókilderi qatysty.

Jıynda óńir turǵyn­dary­nyń quqyqtyq saýaty qaı deńgeıde, ádildik izdegen adam quzyrly organdardan tys taǵy qandaı táýelsiz nemese halyqaralyq uıymdarǵa júgine alady, eńbek qatyna­synda kezdesetin daý-damaıdy qalaı sheshýge bolady, zorlyq-zombylyqqa ushyraǵan nemese adam saýdasyna túsken azamat qaıdan kómek suraı alady degen syńaıly san salany qamtyǵan ózekti máseleler talqylandy.

Basqosý barysynda adam quqyn qorǵaýdyń ult­tyq jáne halyqaralyq jú­ıesi zerdelendi. Adam qu­qy jónindegi ulttyq mekemeler­diń sot jáne quqyq qorǵaý organdarymen, basqa da memle­ket­tik organdarmen, sondaı-aq halyqaralyq uıymdarmen jáne azamattyq qoǵam ınstıtýttarymen ózara is-qımyl tetikteri talqylandy.

Oblys ákiminiń orynbasary Arman Ábenov óńirde Mem­leket basshysynyń bastama­symen qolǵa alynǵan «Zań men tár­tip» qaǵıdaty aıasyndaǵy basym mindetter júıeli iske asyrylyp jatqanyn tilge tıek etti. Arman Tarǵynuly­nyń aıtýynsha, oblysta adam quqyqtary jónindegi Ýákil ınstıtýty turaqty jumys isteıdi. Munyń syrtynda quqyq qorǵaý uıymdary da asa belsendi.

«О́tken aptada ǵana úki­mettik emes uıymdardyń ókilderi dóńgelek ústel ótkizdi. Onda azamattardyń qu­qyn qorǵaýdyń ózekti máseleleri jáne ony sheshýdiń tıimdi joldary talqylandy. Jalpy, atalǵan másele múmkin­digi shekteýli adamdardyń, balalardyń, áıelderdiń, mıgranttardyń quqyn qor­ǵaý sııaqty keń aýqymdy baǵyttardy qamtı­dy. Oblys ákimdigi janynan Kámeletke tolmaǵandar komıssııasy, adam saýdasyna qarsy is-qımyl jónindegi komıssııalar, áleýmettik áriptestik jáne eńbek qatynastary jónindegi úshjaqty komıssııa jumys isteıdi», dedi ákim orynbasary.

О́ńirde turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy ymyrasyz kúreske jáne onyń aldyn alý­ǵa erekshe mán berilgen. Máse­len, jergilikti úkimettik emes uıymdar on shaqty jyl ishinde turmystyq zorlyq-zombylyq qurbandaryna arnaýly áleýmettik qyzmet kór­setetin jobalardy iske asyryp keledi. Atalǵan jobalarǵa byltyr oblys bıýdjetinen 149 mln teńge bólingen.

«Oblystyń bes óńirin­de psıhologııalyq jáne medısı­nalyq kómek kórsetetin, jańa kásipter men kásibı daǵdy­larǵa beıimdeıtin, sondaı-aq ekonomıkalyq, zańger­lik jáne áleýmettik-turmystyq qyzmet kórsetetin mekemeler bar. Jalpy, Qosta­naı oblysynyń aýmaǵyn­daǵy árbir memlekettik organ azamattardyń quqyn qamtamasyz etýge múddeli», dedi A.Ábenov.

Semınarda Qazaqstan azamattarynyń, sondaı-aq Qazaqstan aýmaǵynda turaqty nemese ýaqytsha turatyn ózge de adamdardyń azamattyq, eń­bek, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne máde­nı quqyqtaryn qorǵaý­dyń ózekti máseleleri qaraldy. Tyń­daýshylar aza­mattardyń óz quqyqtaryn sotta jáne sottan tys qorǵaý, azaptaýlardan jáne qatygezdik pen jazanyń basqa túrlerinen, kemsitýshilikten erkin bolý, bilikti zań kómegin alý kon­stıtýsııalyq quqyn iske asyrý tetikterimen tanysty.

Prezıdent janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa tóraǵasynyń orynbasary Tastemir Ábishev­­tiń aıtýynsha, adamnyń jáne azamattardyń quqy men bostandyǵyn bir­neshe tar­maqqa bólip qaras­tyrý­ǵa bolady. Olar – azamattyq quqyq, saıası quqyq, eko­­no­mıkalyq quqyq, áleý­mettik jáne má­denı quqyk, sońǵysy ujymdyq quqyq.

«Semınardyń negizgi kóz­degeni – Qostanaı oblysynyń turǵyndaryna quqy men bostandyǵyn jáne mindet­terin túsindirý. Bizde eńbek qatynasyna qatysty daý-damaılar, turmystyq zorlyq-zombylyq máseleleri kez­de­sedi. Áıelder men múgedek­ter­diń máselesi de ózekti. Búgingi semınarda osy máseleler­men qatar, balalar quqyn qorǵaý tetikterin jetildirý týraly aıtyldy. Qandaıda bir adamnyń quqy taptalyp, qorǵalmaǵan jaǵdaıda, aıtalyq, Joǵarǵy sottyń nemese Bas prokýratýranyń jaýabyn alyp, kóńilińiz tolmasa, ári qaraı ne isteısiz? Ol adam endi qandaı mehanızmmen jumys isteýi kerek degen kezde, azamat BUU-nyń alty kelisimsharttyq organdaryna aryz-shaǵym túsire alady. Onyń da óz tártibi bar. Osy jıynda barlyǵyn ashyp aıtyp, úırettik. Bul halyqara­lyq mehanızm bolyp sana­lady. Jalpy alǵanda, elimiz­diń árbir azamaty óz minde­tin bilýi kerek. Quqy men bostandyǵyn zańdy jolmen qorǵaı alýy qajet», deıdi T.Ábishev.

Jıynda Adam quqyqtary jónindegi komıssııa ókil­deri elimizde azamattardy ala­lamaı, barlyq sanattaǵy adamdardyń quqyn qorǵaýǵa erekshe mán beriletinin aıt­­ty. Mysaly, áıelder, balalar, qart­tar, qandastar, azamattyǵy joq adamdar, bosqyndar, eńbek mıgranttary, elimizge syrttan pana izdep kelgen adamdar, sondaı-aq turmystyq zorlyq-zombylyqtyń, qatygezdiktiń qurbany bolǵan adamdardyń bárin birdeı memleket óz qorǵaýyna alady.

Komıssııa óńir turǵyn­daryn, onyń ishinde jergilikti quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerleriniń bilimin jetildirýge nıet etip otyr. Sonymen qatar qarapaıym turǵyndarǵa adam quqy men qoǵam, memleket aldyndaǵy azamattyq mindet degen teń uǵymdardyń qatar júre­­ti­nin túsindiredi. Al adam qu­qyn qorǵaýdyń ulttyq jáne halyqaralyq tetigin úıretýmen Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymynyń Astanadaǵy baǵdarlamalar keńsesi aınalysady.

«Negizgi quqyq pen bos­tandyqty qorǵaý jáne ony ilgeriletý salasynda Pre­zıdent janyndaǵy Adam quqyq­tary jónindegi komıssııa­men tyǵyz jumys istep kelemiz. Búgin Qostanaıǵa arnaıy mamandarymyzdy alyp keldik. Olar – san salada adam quqyn qorǵap júrgen kásibı mamandar, óz tájirıbelerimen bólisedi. Bizdiń jumysymyzda halyq­tyń osal toptaryna, ıaǵnı áıel­derge, balalarǵa, mıgranttarǵa, azamattyǵy joq adamdarǵa jáne múgedektigi bar adamdarǵa erekshe kóńil bóli­nedi. Bul toptar erekshe qor­ǵaýdy qajet etedi», deı­di joǵaryda atalǵan keńse bas­shysynyń mindetin atqarýshy Iýrıı Fenopetov.

Adam quqyqtary jónindegi komıssııa 16 sáýirde Áýlıekól aýdanynda, 17 sáýirde Rýdnyı qalasynda adam quqyn qor­ǵaý jónindegi oqý-semınaryn ótkizedi.

Qostanaı oblysy