Arhıv • 07 Mamyr, 2025

Tarıhı derekter – keleshekke amanat

100 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Elimizde «Batyrlarǵa taǵzym» atty portal úzdiksiz jumys istep tur. Onda Jeńiske ólsheýsiz úles qosqan otandastarymyzdyń erligi men jankeshtiligi týraly qundy aqparattar jınaqtalyp jatyr. Bir ereksheligi, veb-portalǵa kez kelgen paıdalanýshy óz týysqandary týraly derekterdi engize alady.

Tarıhı derekter – keleshekke amanat

Sýretti túsirgen – Igor BÝRGANDINOV

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys qaharmandaryn ulyqtaýǵa arnalǵan biregeı bastama Ulttyq arhıvte ótken kórme barysynda kópshilikke tanystyryl­dy. Is-shara aıasynda portaldyń maqsaty men mindeti, onyń qury­lymdyq erekshelikteri keńi­nen túsindirildi. Sondaı-aq qatysýshylar nazaryna saıtta jınaqtalǵan qujattar men maıdan dalasynan jazylǵan hat­tardyń túpnusqasy usynyldy. Arasynda soǵys ardagerleri Kárı Abıtov, Táńirbergen Qalılahanov, Hamıt Erǵalıev, Málik Ǵabdýllın jáne Ermekqalı Serikbaevqa qatysty tyń muraǵattyq materıaldar da bar.

– Saıtty ázirleý kezinde onyń qoljetimdiligi men qol­danýǵa yń­ǵaılylyǵyna erekshe mán berdik. Keıde basqa saıttarǵa kirseńiz, aldymen tirkelý kerek, sosyn túrli qosymsha suranystar, tipti nesıe usynystary shyǵyp ketedi. Biz ondaı qıyndyqtardy boldyrmaý­ǵa tyrystyq – saıt qarapaıym, túsinikti ári tez jumys isteıdi. Onda árbir paıdalanýshy ózi­ne qajet aqparatty ońaı taba alady jáne qajet bolsa, ony tolyqtyryp, ózgeris engize alady. Bul ózgerister tekseristen ótken soń jarııalanady. Portalda ardagerdiń aty-jóni arqyly, poshta nemese áskerı komıssarıattan, sondaı-aq shaqyryl­ǵan ýaqytyna qaraı da izdeýge bolady. О́tinishterge arnalǵan Telegram botty da iske qostyq. Munda kún saıyn orta eseppen 100-150 anketa túsedi. Ony qaraıtyn saraptamalyq komıs­sııa bar. Olar kelip túsken má­limetterdi muqııat qarap, aqpa­rat­tyń durystyǵyn tekseredi, grammatıkalyq qate­lerdi túze­tedi. Sodan keıin ǵana ol málim­etter saıtqa jarııalanady. Jalpy, bul joba – barsha otandyq ardagerlerge kórsetilgen qurmet ári bolashaq urpaqtyń jadynda tarıhı shyndyqtyń máńgi saqtalýyna jasalǵan mańyzdy qadam, – deıdi Ulttyq arhıv Arhıvtik tehnologııalar men sıfrlandyrý bóliminiń basshysy Aıdar Býlashev.

Veb-portal – Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń jobasy. Saıtta ardagerlerge jáne jobaǵa qatysty jańalyqtar men oqıǵalar turaqty túrde jarııa­lanyp turady. Qazirdiń ózinde munda 678 myńnan asa soǵys ardageri, onyń ishinde 365 Keńes Odaǵynyń batyry, 4 eki márte Keńes Odaǵynyń batyry jáne 19 «Dańq» ordeniniń tolyq kavaleri jáne basqa da erjúrek jaýynger­ler týraly keń kólemdi aqparat jınaqtalǵan.

Qujattyq kórmege soǵys arda­ger­­leriniń ul-qyzdary, belgili qoǵam jáne memleket qaırat­kerleri, zııaly qaýym ókil­deri, stý­dentter men oqýshylar qatys­ty. Is-sharanyń basty maq­saty – tarıhı data qarsańynda el taǵ­­dy­ryn óz taǵdyrynan bıik qoıa bil­gen, el tuǵyryn bıik etý jo­ly­n­da er­likpen qaza tapqan batyr babalarymyzdyń qahar­mandyqtaryna taǵzym etý ári olardyń esimin taǵy bir márte jańǵyrtý.

– Ulttyq arhıv qoryna ákem­niń qujattaryn tapsyrdym. Mura­lardyń arasynda ákemniń ómir men ólim arasyndaǵy júrgen dápteri bar. Muny bala kezimizde kór­genimiz esimde. Latynsha jazyl­ǵandyqtan oqı almadyq. Erteń­gi urpaqqa mura bolsyn degen nıette, ákem qaıtys bolǵan soń jazbalaryn oqytyp, kitap retin­de shyǵarǵanbyz. Jalpy, ár jańa býyn óz sanasynda, júreginde batyrlardyń esimin umytpaı, qadirleı bilýge tıis. Bul – bizdiń búgingi beıbit kúnimizge jol ashqan, táýelsiz elimizdiń irgesin qalaǵan erlerdiń aldynda boryshy­myz. Olardyń erligi men jan­­qııar­lyǵy máńgi umytylmaýy úshin biz ony nasıhattap, keler urpaq­qa jetkizýge mindettimiz, – deıdi soǵys ardageri Ánýarbek Sú­ıin­diko­v­tiń balasy Qanat Súıindikov. 

Sońǵy jańalyqtar