Foto: kyzylorda-news.kz
Qazirgi ýaqytta kásiporyndar 800-ge jýyq gıdrotehnıkalyq qurylysjaıǵa qyzmet kórsetedi jáne bolashaqta kommýnaldyq sý sharýashylyǵy qurylymdaryn tıimdi basqarý men kútip ustaýdy qamtamasyz etetin naqty tikeleı basqarý tizbegin qalyptastyrady.
«Aıta ketsek, kásiporyndardyń jabdyqqa qajettiligi 415 birlikti quraıdy. Naqty ataǵanda, 214 (51,5%), 6307 GTS kommýnaldyq menshikke ótýge jatady, 828 (13,1%) berildi. Sońǵy eki aıda 40-qa jýyq nysan ákimdikterdiń balansyna berilip, jumys jalǵasyp jatyr. Bıyl kommýnaldyq nysandardy kútip ustaýǵa, jóndeý jumystaryn júrgizýge, jobalyq-smetalyq qujattamalardy ázirleýge jergilikti bıýdjetten 9,4 mlrd. teńge bólindi», dedi mınıstr N.Nurjigitov.
Mınıstrdiń aıtýynsha, damýdyń mańyzdy faktorlarynyń biri – aqparattyq júıeler men sıfrlyq tehnologııalardy sý salasyna keńinen engizý. Atalǵan baǵytta Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, naqty sharalar qabyldanyp jatyr.
N.Nurjigitov baıandamasynda, Sý resýrstaryn basqarý salasynda sıfrlyq tehnologııalardy engizýdiń mańyzdy qadamy – Sý resýrstarynyń ulttyq aqparattyq júıesin ázirleý bolyp tabylatynyn, atalǵan jobanyń Eýrazııalyq damý banki tarapynan bólingen 311 mln. teńge kólemindegi granttyq qarajat esebinen iske asyrylǵanyn atap ótti.
Aıta keteıik, búginde pılottyq rejımde úsh modýl iske qosyldy:
- «Sýdy paıdalaný» modýli 87 respýblıkalyq sý qoımasy boıynsha kúndelikti derekterdi keıinnen taldaýmen jınaýdy qamtamasyz etedi.
- Transshekaralyq sýlar modýli Qazgıdromettiń 43 gıdroposttar boıynsha derekterin biriktiredi jáne kanaldar men sý qoımalary úshin qolmen engizýmen tolyqtyrylady.
- Kartografııa modýli sý obektileri, onyń ishinde 250 gıdrotehnıkalyq qurylystar, súzgileý jáne vızýalızasııamen, onyń ishinde 334 gıdroposttar týraly málimetterdi kórsetedi.
«Sıfrlyq damý mınıstrligimen birlesip, bıyl alǵash ret asa qaýipti aımaqtardaǵy yqtımal sý tasqyny ssenarıılerin boljaýǵa jáne modeldeýge múmkindik beretin «TASQYN» (Tasqyn) aqparattyq júıesi paıdalanýǵa engizildi.
Sonymen qatar, Mınıstrlik Birikken Ulttar Uıymynyń Damý baǵdarlamasymen (BUUDB) birlesip, sý qoımalaryndaǵy sýdyń túsý kólemin boljaýǵa jáne olardyń jumys rejımin úlgileýge arnalǵan «TALSIM» (Talsım) gıdrologııalyq modelin beıimdeý jáne engizý jumysyn júzege asyryp jatyr», dedi baıandamashy.
Baıandamashynyń sózinshe, atalǵan júıe qysqa 7-15 kún jáne orta 3-6 aı merzimdi gıdrologııalyq boljamdar jasaýǵa múmkindik beredi, bul óz kezeginde sý resýrstaryn tıimdi basqarýǵa jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa eleýli yqpal etedi. Esil ózeni (225 sý alaby) jáne Nura ózeni (205 sý alaby) boıynsha gıdrologııalyq modeldi beıimdeý aıaqtalǵan. Jyl sońyna deıin elimizdegi iri ózenderdiń jumys rejımin úlgileý tolyqtaı aıaqtalatyny kútilip otyr.
Memleket basshysynyń salany sıfrlandyrý jónindegi tapsyrmasy aqparattyq júıelerdi engizýmen qatar keminde 3500 shaqyrym sýarý arnalaryn sıfrlandyrýdy da qamtıdy.
«Osy tapsyrma aıasynda 2024 jyldan bastap Qyzylorda oblysynda jalpy uzyndyǵy 231 shaqyrymdy quraıtyn 5 kanalǵa (Jańashıeli, O-2, Kelintóbe, Áıtek, Sýnaqata kanaldary) sýdy esepke alýdyń avtomattandyrylǵan júıesin ornatý arqyly gıdroposttardy rekonstrýksııalaý jumystary júrgizilip jatar, qosymsha uzyndyǵy 2600 shaqyrymnan asatyn oblystyń 16 magıstraldik jáne sharýashylyqaralyq kanalyn (Qazalynyń sol jaǵy, Qazalynyń oń jaǵy, Basyqara, Aqsaı, Qyzylorda sol jaǵy, Qyzylorda oń jaǵy, Saýranbaı, Sýmaǵar, Taıypkól, Kúrkúreýik, Jańasulýtóbe, Botabaı, Kóksý, Jetikól-Jarma, Jańaaryq) avtomattandyrý úshin jobalyq qujattamany ázirleýdemiz. Budan basqa, 2025-2027 jyldarǵa Túrkistan oblysynda
79 kanaldy, Jambyl oblysynda 78 kanaldy avtomattandyrý josparlanǵan. Qazir osy jobalardyń jobalyq qujattamasy ázirlenip jatyr. Montajdaý jumystary aıaqtalǵannan keıin jáne aqparattyq júıeler daıyn bolǵan soń, sý alýdy taldaý jáne josparlaý úshin barlyq derekter Sý resýrstarynyń ulttyq aqparattyq júıesine ıntegrasııalanady», dedi Nurjan Nurjigitov.
Aıta ketsek, mınıstrliktiń qurylymynda qurylǵan Sý resýrstaryn retteý, qorǵaý jáne paıdalaný komıtetiniń basty mindeti – sý resýrstaryn zańsyz paıdalanýdy, esepke alýdy burmalaýdy jáne sý obektilerindegi zańsyz áreketterdiń aldyn alýdy qamtamasyz etý. Bul mindetterdi oryndaý úshin jańa Sý kodeksi sheńberinde komıtetke qadaǵalaý fýnksııalary men jedel den qoıý sharalaryn qabyldaý quqyǵy berildi.
Komıtettiń jumysynyń tıimdiligin arttyrý maqsatynda qyzmetkerler shtaty ulǵaıtylǵan, aýmaqtyq bólimder jelisi keńeıtilip, tehnıkalyq jaraqtandyrýdy jaqsartý sharalary qabyldanǵan.
«2024 jyly Komıtettiń basseındik ınspeksııalary 439 tekserý júrgizip, 1855 zań buzýshylyqty anyqtady. Nátıjesinde 429 uıǵarym shyǵarylyp, jalpy somasy 48,4 mıllıon teńge bolatyn 582 ákimshilik aıyppul salyndy. Aıyppuldardyń 92 paıyzy, ıaǵnı 44,5 mıllıon teńgeni quraıtyn 556 ákimshilik aıyppul óndirildi.
2025 jyldyń birinshi toqsanynda 20 tekserý júrgizilip, 26 zań buzýshylyq anyqtaldy. Osy nátıjeler boıynsha 10 uıǵarym shyǵarylyp, 13,3 mıllıon teńgege 133 ákimshilik aıyppul salyndy.
Sý salasyndaǵy buzýshylyqtar úshin jaýapkershilikti kúsheıtý maqsatynda Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodekske aıyppul kólemin ulǵaıtý boıynsha (qosymsha bap engizilip, birqatar baptar boıynsha aıyppul somasy 5,10 esege ulǵaıtylǵan) ózgerister engizilgenin atap ótken jón», dep túıindedi baıandamasyn mınıstr.
