El tájirıbesi halyqaralyq alańda tanystyryldy

Konferensııada elshi Pre­zıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan demokratııalyq refor­malardyń turaqty ári júıeli túrde jalǵasyp kele jatqanyn aıtty. Sondaı-aq bul reformalar halyqaralyq seriktesterdiń, sonyń ishinde EQYU, Eýropalyq odaq jáne Eýropa Keńesiniń keń qoldaýyna ıe bolyp otyrǵanyn erekshe atap kórsetti.

«Negizgi jetistikterdiń qata­rynda 2023 jyly BUU usynym­daryna sáıkes ázirlengen Adam quqyqtary men zań ústemdigi jónindegi is-qımyl josparynyń bekitilýi, 2024 jyly áıelderdiń quqyqtaryn qamtamasyz etý jáne balalardyń qaýipsizdigi máse­leleri boıynsha keıbir zań­na­malyq aktilerge ózgeris­ter men tolyqtyrýlardyń engizilýi, sondaı-aq 2025 jylǵy naýryzda Almaty qa­lasynda Ortalyq Azııa men Aýǵanstan úshin Ornyqty damý maq­sattary jónindegi BUU О́ńir­lik ortalyǵyn qurý týraly BUU Bas Assambleıasynyń qarary­nyń qabyldanýy atap ótýge turar­lyq. Sonymen qatar Mádına Jar­bosynovanyń 2025–2028 jyl­darǵa Áıelderge qa­tysty kemsitýshilikti joıý jónin­degi BUU komıtetine (CEDAW) saı­lanýy óńir úshin mańyz­dy qadam boldy», dedi N.Nádirqulova.

Sonymen qatar ol elimizdiń Ystanbul konvensııasyna qosy­lýyna daıyndyqty, BUU-nyń múgedek balalar men adamdardyń quqyqtary jónindegi hattamalaryn ratıfıkasııalaýdy, budan bólek «Áıelder, beıbitshilik jáne qaýipsizdik» kún tártibine belsendi qatysýdy qosa alǵanda, halyqaralyq mindettemelerge beıildiligin rastady.

Jalpy, konferensııada álem­­niń ár túkpirinen uıymnyń 400-den astam adam bas qosty. Jıynda genderlik teńdik, áıel men qyzdarǵa arnalǵan teń múm­kindikter, zorlyq-zomby­lyq­tyń saldarynan týyndaıtyn máseleler keńinen talqylandy. Pikirtalasqa Ýkraına syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Marıana Besa men Fınlıandııa­nyń Áleýmettik ister jáne den­saý­lyq saqtaý mınıstrliginiń memlekettik hatshysy Laýra Rıssanen de qatysty. Odan bólek, EQYU-nyń qurylymdary men ınstıtýttarynyń, halyqaralyq uıymdar men azamattyq qoǵam ókilderi boı kórsetti.

EQYU-nyń Fınlıandııadaǵy ókili Vesa Hıakkınen konferen­sııadaǵy sózinde «Genderlik teńdikti nasıhattaý – tek ádilet­tilik máselesi emes, bul tu­raq­tylyq, qaýipsizdik jáne myq­ty qoǵam qurý alǵyshar­ty. Áıel­der men qyz-kelinshek­terdiń qoǵamdyq, saıası jáne ekonomı­kalyq ómirge tolyqqandy qaty­sýy – ınklıýzıvti ári ádiletti qoǵam qalyptastyrýdyń mańyz­dy tetigi. Sondyqtan da gender­lik teńdikke qol jetkizýge baǵyt­talǵan naqty sharalar barlyq memlekettiń uzaqmerzimdi damýy men demokratııalyq ınstıtýt­tarynyń nyǵaıýyna jol ashady», dedi.

Is-sharanyń negizgi sessııalary genderlik teńdik salasyndaǵy ózekti úrdisterge ar­naldy. Atap aıtqanda, «Áıel­der, beı­bit­shilik jáne qaýip­sizdik» taqy­ry­byn qazirgi kúr­deli geosaıası jaǵ­daılarda qaıta qaraý, gender­lik zorlyq-zom­­­by­lyqtyń aldyn alý, sıfr­­lyq dáýirde teń múm­kin­dik­­terdi qamtamasyz etý máse­­lelerin qamtydy. Fın­lıan­­­dı­ıanyń Ýkraı­naǵa qoldaý kór­setý jónindegi basym us­tany­myna sáıkes, jıyn sheń­berin­de ýkraın áıelderiniń quqy­ǵyn halyqaralyq deń­geı­de kúsheıtýge arnalǵan arnaıy sessııa uıymdastyryldy.

Konferensııa aıasynda «Áıel­der, beıbitshilik jáne qaýipsiz­dik» taqyrybyndaǵy mindet­teme­­ler­di tıimdi iske asyrýǵa baǵyt­tal­ǵan halyq­aralyq deńgeıdegi jol kartasy tanystyryldy. Atalǵan qujat uıym­nyń osy saladaǵy keshendi qyz­metine jan-jaqty taldaý jasap, qatysýshy memleketter úshin naqty is-qımyldar men praktıkalyq qadamdarǵa negiz­delgen baǵyt-baǵdar usyna­dy.