Aqjaıyq aýdanyndaǵy Aqsýat aýylynyń jurty «Muqades» sharýa qojalyǵynyń atyna ámanda jyly lebiz arnap otyrady. Eńbekqor azamattardy eli nege mereı tutpasyn deńiz. Qojalyq jetekshisi Aqylbek Saǵıtov kásibiniń az-aq jylynda jurttyń iltıpatyna bólengen jan. Istiń yńǵaıyn biletindigi tanylyp-aq tur. Maldyń baǵym-kútimin bylaı qoıǵanda, seleksııalyq sharalar men veterınarlyq isterdi bir kisideı saralap, aldyndaǵy túliktiń birin – eki, ekisin tórt etýge ábden mashyqtanyp alǵan.
Qazir qojalyqta 134 bas jylqy, 1 134 ýaq jandyq, 419 bas sıyr baǵylýda. «Muqadeste» iri qarany bordaqylap, etke ótkizýde biraz tájirıbe jınaqtalǵan. «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasyna saı aýdanda 29 joba iske asar bolsa, sonyń biri osy Aqylbek qolǵa alǵan aýqymdy is – 1 500 bas mal bordaqylaý alańy qazir jabdyqtalý ústinde.
– Aıtýǵa ońaı bolǵanmen, osy bordaqylaý alańyna baılanysty tirlik bastan asady. Temir qorshaýlar, jem-shóp astaýlary, maldy avtomashınaǵa tıep-túsiretin qurylǵy sııaqty, ıaǵnı, adam eńbegin jeńildetetin jabdyqtar qajettigi birinshi kezektegi nárse. Iri qara bolǵan soń bárin myqtaý kerek, bárin syzbaǵa saı úlgimen jasaý kerek, – deıdi Aqylbek Temirbolatuly.
Bul maldy mekenniń turǵan jeri de túbi «Muqades» dep atalatyn bolar. Aqylbektiń oıy da osy. Áke-shesheden jastaı qalǵan eki ul, eki qyz bala ata-ájesi Muqades pen Aqjannyń tárbıesinde bolady. Uly Otan soǵysynyń ardageri Muqades aqsaqaldyń nemerelerine qaldyrǵan ósıetiniń biri – adal eńbek etý. Soǵys kórgen jannyń tárbıesi ózinen-ózi adamshyldyq jolda bolatyny anyq.
Atam meni qasynan tastamaıtyn. Soǵystyń salǵan lańy, sol kezdegi eńbek adamdarynyń bir-birine degen qamqorlyǵyn, estelikterdi meniń zerdeme quıyp júretin. Sóıtip, jaman-jaqsyny erterek baǵamdaýyma atamnyń úlgisi mol boldy. Sol kezde sırek bolsa da mal urlyǵy kezdesetin. Muny estigende atam qatty kúızelip, opynatyn edi, deıdi qojalyq jetekshisi. Osy áńgimeniń ózinen-aq, úlken bir tárbıe aldymyzdy orady, oılandyrdy. Shirkin, barlyq ata-ájeden, áke-shesheden jas óskinderge sondaı ónege bolsa, bizdiń ómirimiz áldeqaıda kórikti bolar edi-aý.
Aqylbek mal ósirýmen qatar, sáýletti qurylysqa da den qoıyp keledi. Qazir ol kórshiles Aqjol aýyldyq okrýginiń ortalyǵy – Ilbishin aýylyna kireberisten jer alyp, kafe, toıhana, dúken, naýbaıhana salýdy qolǵa aldy. Bul da eńbekqorlyqtyń, keleshek qamyn oılanýdyń arqasy. Munda birshama jumystar qarqyn alyp otyr. Aınalasy qorshalyp, kóriktendirý jóninde de qyrýar is tur. Bul nysandar osy tóńirektegi turǵyndarǵa paıdaly qyzmet etetin bolady. Jastarǵa turaqty jumys tabylady. Demek, osyndaı ıgilikti isterdiń retin keltirip júrgen azamatqa el rıza.
«Muqadestiń» qonysyna jaqyndaǵanda kórgenimiz, munda da joǵaryda atalǵan alańnan basqa, jańa qurylystyń izi baıqalady. Malshynyń kúrdeli jóndeý júrip jatqan úıi, monsha, úlken garaj, qora-qopsy, jartylaı jerden órilgen taýyq qora, aýyldan aýlaqta salynyp jatqan qoı toǵytqysh, bári-bári qulshynystyń aıǵaǵy. Aqylbektiń mamandyǵy qurylysshy bolǵan soń, osylaı bolýy kerek te shyǵar. Dese de, qoı-eshki malyn dárige toǵytqysh jabdyqtaý jaıy kez kelgen sharýanyń oıynda bolsa da, qolyna ala qoıýy qıyn nárse. Sebebi, shyǵynsynady. Rasy kerek, oǵan da birshama materıaldyq jabdyq qajet.
– Qoı malyn qyrqyp alǵan soń kreolınge toǵytyp alǵan jaqsy. Túrli juqpaly aýrýlardan saqtaıdy. Tazaryp qalady. Maldyń erte kúı jınaýyna sep, – deıdi maljandy azamat.
Asyldandyrý jóninde birshama jumys tyndyrdy. Kórshiles Jańaqala aýdanynan asyl tuqymdy qoshqar alyp, kúıin túsirmeı bólektep baǵýdy, qoıǵa belgili bir merzimde qosýdy jolǵa qoıdy. Sonyń nátıjesinde, tólderi birdeılenip keledi. Sondaı-aq, kórshiles Reseıdiń Orynbor oblysynan 4 bas asyl tuqymdy buqa satyp alyp, tabynyna qosyp otyr. О́tken jylǵy tólder shırap qalǵan. Munyń ózi onyń mal ónimderin molaıtý, sapasyn kóterý úshin jasap jatqan aıtýly qam-qareketi.
– Iri qara malyn Atyraý, Aqtaý jaqqa ózimniń jeke «KamAZ» avtomashınammen aparamyn. Utylyp júrgen joqpyn. Jol shyǵynymdy aqtaıdy. Paıda da túsiremin, – deıdi azamat.
Qojalyqta 1 «KamAZ», 3 «MTZ-82» traktory, jańa shóptaılaǵysh, eski bolsa da jaramdy «DT-75» traktory bar. Basqa da «temir-tersegi» jeterlik. Munyń ózi naýqandyq kezeńderde iste irkilis boldyrmaýdyń kepili. Sonymen qatar, onyń sol «temir tulparlardy» tizgindegen jigitteri aýylǵa kómekten eshqashan tartynǵan emes. Aıtalyq, eldi mekenderge aparatyn joldy qardan arshý kerek pe nemese jazda joldyń kedir-budyryn tegisteý kerek pe, jetip barady.
Byltyr oblystyń Terekti aýdanyndaǵy «Úmit» gımnazııasyn bitirgen úlken uly Raıymbek ákesiniń taǵatsyz isinen kóp nárse úırenip keledi. Búginde ol Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde oqıdy. Demalysqa kelgen saıyn qyrdyń san qyrly sharýasynyń basynan tabylady. О́mir joly keleshekte múmkin dala tósinen alysqa áketer, biraq ata-ana eńbek mektebiniń álippesin bilý esh artyqtyq etpeıtini aıan.
Aqylbek Saǵıtovtyń boıynan qıyndyqqa qarsy qaımyqpaýdy, tipti, qaırala túsken órshildikti tanydyq. Aýyl-eldiń baǵyn asyryp, juldyzyn jarqyratatyn osyndaı eńbekqor jandar ǵoı.
Tiles JAZYQBAI,
jýrnalıst.
Batys Qazaqstan oblysy,
Aqjaıyq aýdany.
Sýretterde: Aqylbek Saǵıtov L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde oqıtyn uly Raıymbekpen birge; dala tósiniń dáýleti.
Qazir qojalyqta 134 bas jylqy, 1 134 ýaq jandyq, 419 bas sıyr baǵylýda. «Muqadeste» iri qarany bordaqylap, etke ótkizýde biraz tájirıbe jınaqtalǵan. «Agrobıznes-2020» baǵdarlamasyna saı aýdanda 29 joba iske asar bolsa, sonyń biri osy Aqylbek qolǵa alǵan aýqymdy is – 1 500 bas mal bordaqylaý alańy qazir jabdyqtalý ústinde.
– Aıtýǵa ońaı bolǵanmen, osy bordaqylaý alańyna baılanysty tirlik bastan asady. Temir qorshaýlar, jem-shóp astaýlary, maldy avtomashınaǵa tıep-túsiretin qurylǵy sııaqty, ıaǵnı, adam eńbegin jeńildetetin jabdyqtar qajettigi birinshi kezektegi nárse. Iri qara bolǵan soń bárin myqtaý kerek, bárin syzbaǵa saı úlgimen jasaý kerek, – deıdi Aqylbek Temirbolatuly.
Bul maldy mekenniń turǵan jeri de túbi «Muqades» dep atalatyn bolar. Aqylbektiń oıy da osy. Áke-shesheden jastaı qalǵan eki ul, eki qyz bala ata-ájesi Muqades pen Aqjannyń tárbıesinde bolady. Uly Otan soǵysynyń ardageri Muqades aqsaqaldyń nemerelerine qaldyrǵan ósıetiniń biri – adal eńbek etý. Soǵys kórgen jannyń tárbıesi ózinen-ózi adamshyldyq jolda bolatyny anyq.
Atam meni qasynan tastamaıtyn. Soǵystyń salǵan lańy, sol kezdegi eńbek adamdarynyń bir-birine degen qamqorlyǵyn, estelikterdi meniń zerdeme quıyp júretin. Sóıtip, jaman-jaqsyny erterek baǵamdaýyma atamnyń úlgisi mol boldy. Sol kezde sırek bolsa da mal urlyǵy kezdesetin. Muny estigende atam qatty kúızelip, opynatyn edi, deıdi qojalyq jetekshisi. Osy áńgimeniń ózinen-aq, úlken bir tárbıe aldymyzdy orady, oılandyrdy. Shirkin, barlyq ata-ájeden, áke-shesheden jas óskinderge sondaı ónege bolsa, bizdiń ómirimiz áldeqaıda kórikti bolar edi-aý.
Aqylbek mal ósirýmen qatar, sáýletti qurylysqa da den qoıyp keledi. Qazir ol kórshiles Aqjol aýyldyq okrýginiń ortalyǵy – Ilbishin aýylyna kireberisten jer alyp, kafe, toıhana, dúken, naýbaıhana salýdy qolǵa aldy. Bul da eńbekqorlyqtyń, keleshek qamyn oılanýdyń arqasy. Munda birshama jumystar qarqyn alyp otyr. Aınalasy qorshalyp, kóriktendirý jóninde de qyrýar is tur. Bul nysandar osy tóńirektegi turǵyndarǵa paıdaly qyzmet etetin bolady. Jastarǵa turaqty jumys tabylady. Demek, osyndaı ıgilikti isterdiń retin keltirip júrgen azamatqa el rıza.
«Muqadestiń» qonysyna jaqyndaǵanda kórgenimiz, munda da joǵaryda atalǵan alańnan basqa, jańa qurylystyń izi baıqalady. Malshynyń kúrdeli jóndeý júrip jatqan úıi, monsha, úlken garaj, qora-qopsy, jartylaı jerden órilgen taýyq qora, aýyldan aýlaqta salynyp jatqan qoı toǵytqysh, bári-bári qulshynystyń aıǵaǵy. Aqylbektiń mamandyǵy qurylysshy bolǵan soń, osylaı bolýy kerek te shyǵar. Dese de, qoı-eshki malyn dárige toǵytqysh jabdyqtaý jaıy kez kelgen sharýanyń oıynda bolsa da, qolyna ala qoıýy qıyn nárse. Sebebi, shyǵynsynady. Rasy kerek, oǵan da birshama materıaldyq jabdyq qajet.
– Qoı malyn qyrqyp alǵan soń kreolınge toǵytyp alǵan jaqsy. Túrli juqpaly aýrýlardan saqtaıdy. Tazaryp qalady. Maldyń erte kúı jınaýyna sep, – deıdi maljandy azamat.
Asyldandyrý jóninde birshama jumys tyndyrdy. Kórshiles Jańaqala aýdanynan asyl tuqymdy qoshqar alyp, kúıin túsirmeı bólektep baǵýdy, qoıǵa belgili bir merzimde qosýdy jolǵa qoıdy. Sonyń nátıjesinde, tólderi birdeılenip keledi. Sondaı-aq, kórshiles Reseıdiń Orynbor oblysynan 4 bas asyl tuqymdy buqa satyp alyp, tabynyna qosyp otyr. О́tken jylǵy tólder shırap qalǵan. Munyń ózi onyń mal ónimderin molaıtý, sapasyn kóterý úshin jasap jatqan aıtýly qam-qareketi.
– Iri qara malyn Atyraý, Aqtaý jaqqa ózimniń jeke «KamAZ» avtomashınammen aparamyn. Utylyp júrgen joqpyn. Jol shyǵynymdy aqtaıdy. Paıda da túsiremin, – deıdi azamat.
Qojalyqta 1 «KamAZ», 3 «MTZ-82» traktory, jańa shóptaılaǵysh, eski bolsa da jaramdy «DT-75» traktory bar. Basqa da «temir-tersegi» jeterlik. Munyń ózi naýqandyq kezeńderde iste irkilis boldyrmaýdyń kepili. Sonymen qatar, onyń sol «temir tulparlardy» tizgindegen jigitteri aýylǵa kómekten eshqashan tartynǵan emes. Aıtalyq, eldi mekenderge aparatyn joldy qardan arshý kerek pe nemese jazda joldyń kedir-budyryn tegisteý kerek pe, jetip barady.
Byltyr oblystyń Terekti aýdanyndaǵy «Úmit» gımnazııasyn bitirgen úlken uly Raıymbek ákesiniń taǵatsyz isinen kóp nárse úırenip keledi. Búginde ol Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa Ulttyq ýnıversıtetinde oqıdy. Demalysqa kelgen saıyn qyrdyń san qyrly sharýasynyń basynan tabylady. О́mir joly keleshekte múmkin dala tósinen alysqa áketer, biraq ata-ana eńbek mektebiniń álippesin bilý esh artyqtyq etpeıtini aıan.
Aqylbek Saǵıtovtyń boıynan qıyndyqqa qarsy qaımyqpaýdy, tipti, qaırala túsken órshildikti tanydyq. Aýyl-eldiń baǵyn asyryp, juldyzyn jarqyratatyn osyndaı eńbekqor jandar ǵoı.
Tiles JAZYQBAI,
jýrnalıst.
Batys Qazaqstan oblysy,
Aqjaıyq aýdany.
Sýretterde: Aqylbek Saǵıtov L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde oqıtyn uly Raıymbekpen birge; dala tósiniń dáýleti.
