Ulttyq statıstıka bıýrosynyń aldyn ala derekterine sáıkes, 2025 jyldyń qańtar–sáýir aılarynda Qazaqstannyń naqty JIО́ 6%-ǵa ósti. Bul qańtar-naýryz aılaryndaǵy ósimnen (5,6%) joǵary jáne 2024 jyldyń sáıkes kezeńindegi kórsetkishten (3,4%) shamamen eki ese kóp. Úsh aı qatarynan ekonomıkalyq ósim qarqyny údemeli: qańtarda — 3,8%, eki aıda — 5,4%, úsh aıda — 5,6%. Bul nátıjege taýar óndirisiniń kúsheıýi men qyzmet kórsetý aýqymynyń keńeıýi birdeı áser etti.
Naqty sektor: ónerkásip pen qurylys alda keledi
Taýar óndirý kólemi 7,5%-ǵa artyp, ekonomıkanyń basty lokomotıvi bolyp otyr. О́nerkásiptik óndiris 6,4%-ǵa ósti, onyń ishinde óńdeýshi ónerkásip 7,2%-ǵa ulǵaıǵan.
Artyp otyrǵan ónimderdiń qatarynda — kúnbaǵys maıy, un, qant, kúrish, tabıǵı ýran, benzın, dızel otyny, beton, tyńaıtqyshtar, bolat, shoıyn, jalpaq prokat, júk vagondary, dızel jáne temirjol lokomotıvteri bar.
Ken óndirý ónerkásibi de ekpin aldy — ósim 7,1% (birinshi toqsanda — 6,1%). Buǵan munaı (8,8%), kómir (11,2%) jáne metall kenderin (1,4%) óndirý kóleminiń artýy yqpal etti.
Qurylys salasy da aıtarlyqtaı úles qosyp otyr: oryndalǵan qurylys jumystarynyń kólemi 16,2%-ǵa ósti. 4,9 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi — bul 6,8%-ǵa artyq. Negizgi jobalar qatarynda — Mańǵystaýdaǵy tushytý kesheni, Qostanaıdaǵy KIA zaýyty, Túrkistandaǵy «Sastóbe» hımııa zaýyty, Pavlodardaǵy Ertis ústindegi kópir, Jambyl oblysyndaǵy bıofarmasevtıkalyq jáne soda zaýyttary, sondaı-aq mektepter, ınjenerlik ınfraqurylym, joldar men turǵyn úıler bar.
Qyzmet kórsetý sektory: saýda men kólik salasy qarqyn aldy
Qyzmet kórsetý salasy 5,3%-ǵa ósti. Saýda — 7%, kólik — 22,4%-ǵa artty. Bul logıstıkanyń qalpyna kelýi men júk aǵynynyń kóbeıýimen baılanysty. Kólik salasyndaǵy ósim, negizinen, temirjolmen júk tasymaldaý qyzmetiniń ulǵaıýymen qamtamasyz etildi: bul qyzmettiń jalpy saladaǵy úlesi — 20,5%. Eldegi júk aınalymynyń 65%-yn «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasy qamtamasyz etýde. 2025 jyldyń qańtar–sáýirinde KTJ-nyń netto júk aınalymy 92,1 mlrd tonna-shaqyrymdy qurap, 2024 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 9,8%-ǵa artty.
Júk tasymaldaý kólemi 85 mln tonnaǵa jetip, 4,5%-ǵa ulǵaıdy. Onyń ishinde ishki tasymal — 54,6 mln tonna, eksport — 30,4 mln tonna (byltyrǵydan 12,7%-ǵa kóp).
Qarjylyq qoldaý men klasterlik damý
2025 jyly «Báıterek» holdıngi arqyly jeńildetilgen qarjylandyrý kólemi — 8 trln teńge. Bul JIО́ ósimine qosymsha 1,3 paıyzdyq pýnkt qosýy múmkin. Qarajat shaǵyn jáne orta bızneske, turǵyn úı qurylysyna jáne ulttyq jobalarǵa baǵyttalady.
Neftehımııadan týrızmge deıingi tereń óńdeý boıynsha 17 iri joba aıqyndaldy.
Maqsattar:
-
2030 jylǵa deıin ShOB-tyń JIО́-degi úlesin 40%-ǵa jetkizý;
-
IT qyzmetter eksportyn 1,5 mlrd AQSh dollarynan asyrý;
-
Jyl saıynǵy tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemin 24–25 mlrd dollarǵa jetkizý.
Syrtqy táýekelder men makroekonomıkalyq baǵdarlar
Sáýir aıynan bastap syrtqy naryqtaǵy jaǵdaı qıyndaı tústi: AQSh-tyń tarıf saıasaty, OPEC+ munaı óndirýdi ulǵaıtý týraly sheshimi, logıstıkalyq irkilister men qarjy naryqtaryndaǵy joǵary qubylmalylyq munaı baǵasy men jahandyq suranysqa qysym kórsetýde. Qazaqstan úkimeti makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaı otyryp, ınvestısııalar men eksportty yntalandyrý jáne otandyq kompanııalardy jahandyq tizbekterge ıntegrasııalaý baǵytyn ustanýda.
2025 jyldyń alǵashqy tórt aıyndaǵy ornyqty ósim ekonomıkadaǵy ártaraptandyrý saıasatynyń tıimdiligin dáleldedi. Qurylys sektory mýltıplıkatıvti áser berse, ındýstrııa qarqyndy damyp, qyzmet kórsetý salasy jandana tústi. Endigi mindet — óndiris qurylymyn kúrdelendirý, ınnovasııalar engizý jáne eksporttyq naryqty keńeıtý arqyly básekege qabilettilikti arttyrý.
«6%-dyq ósim — jaqsy nátıje. Onyń ústine, bul ósimniń basym bóligi munaı men gaz óndirýge qatysy joq. Bul mańyzdy belgi. Naryq turaqsyz kezde ekonomıka munaıǵa ǵana súıene almaıdy. Dıversıfıkasııa — jalǵyz jol. Alaıda logıstıka men qarjy ınfraqurylymyna iri ınvestısııalarsyz aldaǵy úsh jylda ShOB-tyń ornyqty ósýi týraly aıtý qıyn», deıdi qarjyger Rasýl Rysmambetov.
Sonymen qatar makroekonomıst Eldar Beısımbekovtyń aıtýynsha, óńdeýshi ónerkásiptiń alda bolýy jaqsy nátıje.
«Qazir qurylymdyq ózgerister týraly aıtýǵa erte bolsa da, baǵyt aıqyn. Negizgi mindet — kúrdeli ónimderdi óndirý men joǵary qosylǵan quny bar ónim eksportyn arttyrý. Mundaı óndiris turaqty ósimdi qamtamasyz etip, jaqsy jalaqyly jumys oryndaryn asha alady», deıdi ol.
