Byltyr ekologııalyq «IQAir» halyqaralyq kompanııasy jasaıtyn reıtıngke álemniń 125 iri qalasymen birge Almaty taǵy da aýasy eń las qalalar tizimine kirdi. 2024 jyly daıyndalǵan shekti jol beriletin shyǵaryndylar týraly jıyntyq baıandamaǵa sáıkes, qalada zııandy shyǵaryndylar kólemi jylyna 189 myń tonnany qurasa, onyń ishinde: avtokólikke – 112 myń tonna (60%); ónerkásiptik kásiporyndarǵa – 52 myń tonna (27,5%); jeke sektorǵa (JTQ jáne monsha) – 21 myń tonna (11%); shaǵyn jáne orta bızneske – 1,4 myń tonna (0,74%); qurylys nysandaryna – 1,4 myń tonna (0,76%) tıesili.
Almaty aglomerasııasy aldaǵy onjyldyqtarda 7,5–8 mln adamǵa deıin ósetini týraly ýrbanısterdiń resmı boljamy – túbegeıli sharalar qabyldaýǵa negiz bolady. Halyqty tolǵandyrǵan máseleni kótergen depýtattar aýa lastanýynyń negizgi kózderin anyqtaı otyryp, jarty jyl ishinde Almatynyń tolyq kartasyn daıyndaý qajettigin alǵa tartady. Sonymen qatar kólikti tehnıkalyq tekserýdi júzege asyratyn uıymdarǵa katalızatorlar satyp alýyna zań júzinde tyıym sala otyryp, tehnıkalyq baıqaýdyń Lınden kýálikterin bergeni úshin jaýapkershiligin qatańdatý talap etildi. Keler jyldan bastap memlekettik jáne kvazımemlekettik uıymdarǵa tek elektromobılder satyp alýǵa ruqsat berý, al Almaty ákimdigine elektr qozǵaltqyshtary bar qoǵamdyq kóliktiń úlesin arttyrý qajettigine de nazar aýdaryldy. Megapolıste myńdaǵan elektr kólikteriniń paıda bolýy zarıadtaý úshin tıisti ınfraqurylym salý, sonymen qatar, elektr energııasynyń jańa kózderin izdeý qajettiligin týdyrady. Qalada onsyz da energııa tapshylyǵy jáne elektr jelisine úlken júkteme bar.
Almatyda kólik aǵynyn azaıtý jáne qala turǵyndaryn qoǵamdyq kólikti paıdalanýǵa yntalandyrý maqsatynda 770 gaz avtobýsy men 115 elektr avtobýsy satyp alyndy, bul qoǵamdyq kóliktiń ortasha qyzmet etý merzimin edáýir qysqartýǵa múmkindik berdi. Avtobýs pen trolleıbýs qozǵalysy jańartylyp, jolaýshylar aǵyny 33%-ǵa artty. Bolashaq josparda gaz jáne elektr avtobýstaryn kóbirek satyp alý, qoǵamdyq kólikti sýbsıdııalaýdyń jańa tarıfteri men qaǵıdalaryn engizý kózdelgen.
Bıyl qalada ekologııalyq jobalarǵa 10,6 mlrd teńge bólý josparlanǵan, bul qarjy qala turǵyndarynyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jáne jaıly qalalyq ortany damytýǵa baǵyttalady. 2025-2027 jyldarǵa arnalǵan bıýdjettiń jobasynda qalany kógaldandyrý, qatty turmystyq qaldyqtardy jınaý úshin ınfraqurylymdy jaqsartý jáne tabıǵı obektilerdi abattandyrý kózdelgen. Bıyl Almatyda bıýdjet qarajaty esebinen 170 myń kóshet otyrǵyzý josparlanýda, onyń ishinde kúzgi otyrǵyzý maýsymynyń basynan bastap 110 myńnan astamy otyrǵyzyldy, bul bir qala turǵynyna jasyl ekpelerdiń aýdanyn 12,5-ten 12,8 sharshy metrge deıin ulǵaıtýǵa kómektesedi.
Sonymen qatar osy jyly qatty turmystyq qaldyqtardy jınaý júıesin jańartý jalǵasady. Qalada tereńdetilgen úlgidegi 2 myńnan astam konteınerlik alań salynady, bul qalanyń sanıtarlyq jaǵdaıyn jaqsartady. Budan basqa, Ile aýdanynda bolashaqta qaldyqtardy kádege jaratý máselelerin tıimdi sheshýge kómektesetin jańa polıgonnyń jobasy ázirlenip jatyr. Úlken Almaty jáne Qarǵaly sııaqty ózen arnalaryn qaıta qurý, sondaı-aq «Saıran» sý qoımasyn abattandyrý jobalary tabıǵı ekojúıelerdi qalpyna keltirýge jáne qala turǵyndarynyń demalýy úshin jańa ekologııalyq taza aımaqtardy qurýǵa arnalǵan.
