Saıasat • 06 Maýsym, 2025

TMD elderiniń yntymaqtastyǵy bekı túsedi

140 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Premer-mınıstr Oljas Bektenov Tájikstan astanasy Dýshanbe qalasynda Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy uıymyna múshe elder úkimetteri basshylarynyń keńesiniń otyrysyna qatysty.

TMD elderiniń yntymaqtastyǵy bekı túsedi

Shaǵyn jáne keńeıtilgen quramda saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý, aýyr jáne jeńil ónerkásip salasyn­daǵy ózara is-qımyl, avıasııa­lyq qatynas, uıym­ǵa múshe memleketterdiń áýe qozǵalysyn uıymdastyrý máseleleri qaraldy. Keńes jumysy aıasynda Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmonnyń delegasııa basshylarymen ujymdyq kezdesýi ótti.

Keńes otyrysynda Oljas Bektenov Qazaqstannyń uıym­dy odan ári damytýǵa ári onyń áleýetin nyǵaıtýǵa járdemdesýge nıetti ekenin atap ótti.

«Yntymaqtastyqtyń qa­lyp­tasqan tetikteriniń, elder kóshbasshylarynyń saıası erik-jigeri men úkimetteriniń kúsh-jigeri nátıjesinde TMD keńistiginde ornyqty damý men dáıekti ekonomıkalyq ósý qamtamasyz etilip keledi. Buǵan ótken jyldyń qorytyndysy bo­ıynsha TMD elderiniń jalpy IJО́ kóleminiń 4,5%-ǵa artýy dálel. О́zara saýda-sattyq turaqty ósip keledi. Byltyr Qazaqstannyń TMD elderimen taýar aınalymy 1,2%-ǵa ósip, 37,3 mlrd dollarǵa jetti. Bul kórsetkishter ekonomıkalyq baı­lanys­tardyń turaqtylyǵyn ǵana emes, sonymen qatar bizdiń ekonomıkalarymyz arasyndaǵy ózara tolyqtyrýdyń joǵary deńgeıin kórsetedi», dep atap ótti O.Bektenov.

Jıynda elektrondy saýda salasyndaǵy ózara is-qımylǵa nazar aýdaryldy. Qazaqstan­da ótken jyly e-commerce kó­lemi 6,2 mlrd dollardy qurady. TMD-da elektrondy saýda áleýe­tin to­lyq­qandy iske asyrý úshin ınfraqurylymdyq bazany damytý, bıznesti qoldaý, tutyný quqyqtaryn qorǵaý tetikterin jetildirý syndy keshendi tásil­derdiń qajettigi atap ótildi.

Kólik-tranzıttik ınfraqu­rylym salasyndaǵy yntymaq­tastyq sheńberinde Qazaqstan aýmaǵynda iske asyrylatyn asa mańyzdy jobalar atap ótildi. Bul  – 2027 jylǵa qaraı dálizdiń ót­kizý qabiletin eki esege arttyrý­ǵa, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty negizgi býyny retinde Transqazaqstandyq temirjol dálizin keńeıtýge, Astanany elimizdiń batys óńirlerimen jáne halyqaralyq baǵyttarmen baılanystyratyn «Ortalyq – Batys» kúre jolyn salýǵa baǵyt­talǵan «Soltústik – Ońtús­tik» shyǵys baǵytyn damytý jónindegi keshendi jol kartasy. Atalǵan jobalar – Qazaqstan Pre­zı­dentiniń TMD-ǵa múshe mem­le­ketterdiń aýmaǵy arqyly óte­tin kúre joldardy ózara ush­tas­­tyrý tujyrymdamasyn qa­lyp­­tastyrý jónindegi bastamasyn iske asyrýda mańyzdy faktor.

Elderdiń básekege qabiletti­ligin anyqtaıtyn strategııa­lyq sala – aýyr mashına jasaý. Qazaqstannyń TMD elderiniń seriktesterimen yntymaqtas­tyǵyn damytý keleshegi atap ótildi. Jeńil ónerkásip salasynda kooperasııany tereńdetý, birlesken óndiristik jobalar men klasterlerdi qoldaý mańyzdy.

Sıfrlyq saladaǵy ozyq sheshimdermen tájirıbe almasý boıynsha yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa basa nazar aýdarylýda. Qazaqstanda qurylyp jatqan Alem AI halyqaralyq jasandy ıntellekt ortalyǵy densaýlyq saqtaý, bilim berý, memlekettik basqarý, ónerkásip jáne taǵy basqa salalarǵa JI engizýdi jedeldetýge múmkindik beredi. Memleketterdiń ýákilet­ti qurylymdarynyń kıberqaýip­sizdik jáne transulttyq sıpat­ta­ǵy alaıaqtyq árekettermen kú­res sa­la­syndaǵy ózara is-qımy­lyn jandandyrý qajettigi atap ótildi.

Otyrys sońynda TMD memle­ketteri arasyndaǵy aýyr mashına jasaý salalaryn damytý­daǵy yntymaqtastyq týraly keli­sim, Jeńil ónerkásip salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý tujy­rymdamasy, TMD el­­deri­niń áýe qozǵalysyn uıymda­s­tyrý­dyń ulttyq júıe­lerin úılestirý tujy­rym­damasy, Halyqtyń den­saý­lyǵyn saqtaý salasyndaǵy yntymaqtastyq tujyrymdamasy sııaqty jáne basqa da birqatar qujatqa qol qoıyldy.

Táýelsiz Memleketter Dostas­tyǵy uıymyna múshe elder úki­metteri basshylary keńesiniń ke­lesi otyrysy 2025 jyldyń  qyr­k­úıek aıynda Mınskide ótedi.