Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Táýelsiz dırektorlar ınstıtýty damıdy
Jańa zańnyń qurylymy neǵurlym ıntýıtıvti: bankti ashý jáne lısenzııalaý rásimderinen bastap bankti taratý rásimderine deıin banktiń ómirlik sıkliniń qısynyna baǵynady. Negizgi ózgeristerdiń ishinde – táýekelderdi basqarý, ishki aýdıt jáne komplaens baǵyttarynyń basshylaryna biliktilik talaptaryn engizý bar. Bul strategııalyq sheshimder jekelegen retteýshi normalardy birtindep yryqtandyrý aıasynda basqarý quramynyń jaýapkershiligin arttyrýǵa yqpal etedi degen úmit bar.
Aksıoner, klıent jáne basqa steıkholderler múddesiniń teńgerimin qamtamasyz etýde mańyzdy ról berilgen táýelsiz dırektorlar ınstıtýtyn damytý boljanyp otyr. Olardyń qatysýy obektıvti jáne salmaqty sheshimder qabyldaýǵa áserin tıgizedi, bul bank júıesine degen senimdi nyǵaıtady jáne onyń ornyqty damýyna yqpal jasaıdy. Reformalar strestik aktıvterdi basqarý jónindegi uıymdarǵa da qatysty: óndirip alynǵan múliktiń bank balansynda bolý merzimin qysqartý jáne talap etý quqyqtaryn berý múmkindigin shekteý kózdeledi. Bul aktıvterdi ekonomıkaǵa qaıtarýdy jedeldetip, olarmen jasalatyn operasııalardyń ashyqtyǵyn arttyrýy tıis. Tutastaı alǵanda, usynylǵan ózgerister júıelik táýekelderdi tómendetýge, qarjy sektorynyń turaqtylyǵyn arttyrýǵa jáne neǵurlym tıimdi jáne ashyq qarjylyq ekojúıeni qalyptastyra otyryp, tutynýshylar quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtýge baǵyttalǵan.
Talap pen shekteý kúsheıedi
Qazaqstanda banktik lısenzııanyń jańa «bazalyq» túri paıda bolady. Bul jańalyq ta jańa zań jobasyna engizilipti. «Bazalyq lısenzııany engizý naryqqa jańa bankterdiń kirý sharttaryn jeńildetedi jáne básekelestikti arttyrady, sondaı-aq ekonomıkaǵa nesıe berýge oń áser etedi» dep naqtylaıdy QNRDA ókilderi.
Bazalyq lısenzııa belgili bir operasııalarǵa ámbebap shekteýlerden erekshelenedi. Sondaı-aq operasııalardyń aýqymy shektelip, baılanysty taraptarǵa kredıt berýge tyıym salynady. Operasııalardy shekteýmen qatar keıbir prýdensııalyq talaptar da tómendetilmek: kapıtal, ótimdilik jáne basqa da kórsetkishter boıynsha talaptar, sondaı-aq eseptilik sanyn azaıtý josparlanýda.
Qarjy uıymdaryn prýdensıaldyq retteý jáne ádisnama departamentiniń dırektory Dáýren Sálimbaevtyń aıtýynsha, bankterge qarjylyq emes uıymdardyń, onyń ishinde marketpleıster men fınteh-uıymdardyń kapıtalyna qatysýy shekteledi. Zań jobasyna sáıkes, bank óz kapıtalynyń 10%-ynan aspaıtyn somaǵa kez kelgen qarjylyq emes uıymnyń kapıtalyna qatysa alady.
Bankterge qandaı tyıym bar?
Bazalyq lısenzııasy bar bankter beırezıdentterge nesıe bere almaıdy. Sonymen birge bankpen erekshe qatynastarmen baılanysty klıentterge zaem bere almaıdy, kúrdeli qarjy quraldarymen operasııalardy júzege asyrýǵa, shetelde fılıaldar men enshiles uıymdardy ashýǵa da tyıym salynady.
«Bazalyq lısenzııasy bar bankter jeke tulǵalar úshin 10 mln teńgeden aspaıtyn kólemde merzimdi jáne jınaq depozıtterin asha alady. Osyndaı lısenzııasy bar naryq oıynshylary úshin jarǵylyq kapıtaldyń kólemi 10 mlrd teńgeden aspaýy tıis. Ámbebap lısenzııasy bar bankter úshin kapıtal boıynsha shek 20 mlrd teńgeden joǵary bolýy tıis», deıdi Dáýren Sálimbaev.
Mundaı lısenzııadaǵy bankter úshin eń tómengi jarǵylyq kapıtal (bazalyq lısenzııa úshin – 10 mlrd teńge) jáne prýdensıaldyq normatıvterge qoıylatyn talaptar tómendeıdi. Sonymen qatar mundaı bankterge qatysty qadaǵalaý prosedýralary, esep berý jáne banktiń táýekelderdi basqarý júıelerine qoıylatyn talaptar qysqartylady. Qazir eldegi 12 MQU-nyń kapıtaly 10 mlrd teńgeden asady (bazalyq lısenzııa alýǵa jetkilikti). Al 2 uıym KMF jáne BNK Finance Kazakhstan bank lısenzııasyn alýǵa ruqsat alyp qoıdy.
Jańa zań ekonomıkalyq belsendilikti yntalandyrýdyń jáne fınteh-sektordy odan ári serpindi damytýdyń ózekti mindetterine jaýap beredi degen úmit bar.
ALMATY
