Saıasattanýshy Ǵazız Ábishev Potı portyndaǵy termınaldyń iske qosylýyn Qazaqstannyń kólik saıasaty úshin erekshe sımvoldyq máni bar dep baǵalaıdy.
«Bul tek logıstıkalyq joba emes. Qazaqstannyń Reseı aýmaǵyn aınalyp ótip, óz júgin Eýropaǵa tikeleı jetkizýge degen umtylysynyń nátıjesi. Geosaıası turǵyda táýelsiz tranzıttik saıasattyń bastamasy. Ásirese sanksalyq jaǵdaıda batysqa aparar balama joldyń bolýy óte mańyzdy», dedi sarapshy.
PTC Holding basqarma tóraǵasy Bekmurat Naǵyzbekov termınaldyń iske qosylýyn bolashaq ınfraqurylym úlgisi retinde sıpattaıdy.
«Potı termınaly – jekelegen nysan emes, bolashaq logıstıkasynyń arhıtektýrasy. Ol ashyqtyq pen turaqtylyq qaǵıdatyna negizdelgen, halyqaralyq naryqpen ıntegrasııalanǵan. Bul ınfraqurylym qazirdiń ózinde suranysqa ıe baǵytta qyzmet kórsetedi», dep málimdedi ol.
Jańa termınal jylyna 120 myń tonna júk óńdeýge qabiletti. Jobanyń jalpy ınvestısııalyq quny 31,5 mln dollar. Qarjylandyrýdy Qazaqstannyń Halyk Bank-tiń enshiles qurylymy qamtamasyz etse, qurylys jumystaryn ázerbaıjandyq INNOPRO kompanııasy atqarǵan. Tehnıkalyq jobalaý men iske qosý kezeńine Grýzııa jáne Ázirbaıjan mamandary tartylǵan.
Kólik jáne logıstıka salasynyń sarapshysy Álisher Seıitov THKB baǵytynyń halyqaralyq mańyzyn atap ótti:
«Potı porty arqyly Qazaqstan Qara teńizge, odan ári Jerorta teńizine, Eýropaǵa jol ashady. Bul jobanyń tıimdiligi – júkti Kaspıı arqyly Aqtaýdan Port Bakýge jetkizip, ary qaraı temirjolmen Potı portyna, odan keıin teńiz arqyly Rýmynııa, Bolgarııa, Grekııaǵa tasymaldaý múmkindiginde. Bul dáliz Qazaqstanǵa saýda baǵyttaryn ártaraptandyrýǵa naqty múmkindik beredi», dedi ol.
Orta dálizben tasymaldanatyn júk kólemi 2021 jyly 600 myń tonnadan 2024 jyly 4,5 mln tonnaǵa deıin ulǵaıǵan. 2025 jyly bul kórsetkish 5,2 mln tonnaǵa, al 2027 jylǵa qaraı 10 mln tonnaǵa jetedi dep boljanýda. Konteınerlik júk aınalymy 95 myń TEU kóleminde josparlanǵan. Buryn Potı portyna táýligine bir ǵana poıyz kelse, endigi ýaqytta bul kórsetkish beske deıin artýy múmkin.
Tranzıt jáne ınfraqurylym salasyndaǵy sarapshy Aıbek Qasymov jobanyń elimizdiń kólik strategııasyndaǵy mańyzyna toqtaldy:
«Buryn Qazaqstan júk tasymalynda Reseı temir joldaryna táýeldi edi. Endi Potı termınaly arqyly balama baǵyt naqty iske qosyldy. Bul Qazaqstan eksporttaýshylary úshin ýaqyt pen shyǵyndy únemdeýge jol ashady. Qytaı–Qazaqstan–Kaspıı–Kavkaz–Qara teńiz–Eýropa tizbegi endi tolyq iske qosylyp otyr», dep túsindirdi sarapshy.
2024 jyly Tbılısı qalasynda jańa temirjol konteınerlik termınal paıdalanýǵa berildi. Sonymen qatar, 2022–2027 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy aıasynda Aqtaý jáne Quryq porttaryn keńeıtý jumystary jalǵasýda. Qytaımen shekaradaǵy Baqty–Chýgýchak ótkeli de aldaǵy ýaqytta iske qosylmaq.
Symbat Askarqyzy,
L. N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti
