«Úlken dýlyǵa» (ÚDT) sanatyndaǵy ózge jarystarǵa qaraǵanda qazaq jankúıeleri úshin «Ýımbldonnyń» jóni bólek. Olaı deýge negiz, dál osy dodada jerlesterimiz bir emes, birneshe ret jeńis toıyn toılady. Alǵash ret 2010 jyly Iаroslava Shvedova amerıkalyq Vanıa Kıngpen birge Tumandy Albıon elindegi týrnırdiń juptyq saıysynda bas júldeni oljalady. Fınalda olar reseılik Elena Vesnına men Vera Zvonarevany utty. Sóıtip, Iаroslavanyń esimi ÚDT-de top jarǵan Qazaqstannyń tuńǵysh tennısshisi retinde tarıhta qaldy. Arada birer aı ótken soń Shvedova men Kıng juby US Open básekesiniń jeńimpazy atandy. 2016 jyly majarstandyq Tımeıa Baboshpen jup qurǵan otandasymyz fınalǵa joldama aldy. Alaıda sheshýshi tusta olar AQSh-tyń ataqty apaly-sińlili oıynshylary Serena men Vınýs Ýılıamstiń qarqynyna shydas bere almady.
Iа.Shvedova jekelegen synda da jaman oınaǵan joq. 2016 jyly «Ýımbldonnyń» shırek fınalyna shyqty. Biraq bul mejede otandasymyzdyń Vınýs Ýılıamske áli jetpedi. Zarına Dıas (2014, 2015 jyldary), Mıhaıl Kýkýshkın (2019), Aleksandr Býblık (2023) tórtinshi kezeńge deıin jetti.
2022 jyly elimizdiń tennısinde tarıhı oqıǵa tirkeldi. 23 jastaǵy Elena Rybakına Ulybrıtanııada aıdy aspanǵa bir-aq shyǵardy. Alǵashqy aınalymdarda Koko Vandevege (AQSh), Bıanka Andreeský (Kanada), Chjen Sınven (Qytaı), Petra Martıchti (Horvatııa) jolynan yǵystyrǵan jerlesimiz shırek fınalda Aıla Tomlıanovıchti (Aýstralııa), jartylaı fınalda Sımona Halepti (Rýmynııa) qapy qaldyrdy. Bas júlde úshin básekede Rybakına úsh settik saıysta Týnıstiń myqtysy Ons Jaberdi jeńdi. Osylaısha, Elena otandyq tennısshiler arasynan alǵashqy bolyp osyndaı orasan zor tabysqa qol jetkizdi.
Jalpy, «Ýımbldonnyń» 148 jyldyq tarıhy bar. Erler arasynda molynan oljaǵa kenelgen jampozdar kóshin ataǵy jer jarǵan Rodjer Federer (2003–2007, 2009, 2012, 2017) bastap tur. Shveısarııa sheberine bul beles 8 márte baǵyndy. Ýılıam Renshoý (Ulybrıtanııa, 1981–1986, 1989), Pıt Sampras (AQSh, 1993–1995, 1997–2000), Novak Djokovıch (Serbııa, 2011, 2014–2015, 2018-2019, 2021–2022) 7 jarysta jeńimpazy atandy.
Áıelder básekesinde Martına Navratılovanyń (1978, 1979, 1982–1987, 1990) mereıi ústem. Chehoslovakııada týyp, keıinnen AQSh-qa qonys aýdarǵan oıynshy 9 týrnırde top jardy. Helen Ýıllz-Mýdı (AQSh, 1927–30, 1932–33, 1935, 1938) – 8, Doroteıa Lambert-Chambers (Ulybrıtanııa, 1903–1904, 1906, 1910–1911, 1913–1914), Shteffı Graf (Germanııa, 1988–1989, 1991–1993, 1995–1996), Serena Ýılıams (AQSh, 2002–2003, 2009–2010, 2012, 2015–2016) – 7, Blansh Bınglı (Ulybrıtanııa, 1886, 1889, 1894, 1897, 1899, 1900) men Bıllı Djın Kıng (AQSh, 1961–1962, 1965, 1967–1968, 1971–1973, 1979) – 7 retten aldyna jan salmady.
Jekelegen, juptyq jáne aralas juptar arasyndaǵy básekelerdi qosa alsaq, eń keremet kórsetkish Bıllı Djın Kıng pen Martına Navratılovaǵa tıesili. Olardyń árqaısysy 20 retten teńdessiz dep tanyldy. Erler saıysynda Loýrens Dohertı dara tur. Aǵylshyn tennısshisiniń 13 márte mereıi ústem boldy.
Ýımbldonda talaı tańdaıqaǵarlyq oqıǵalar men keremet kórsetkishter tirkeldi. Máselen, 2010 jyly tusaýkeser kezdesýde amerıkalyq Djon Izner men fransııalyq Nıkolıa Maıý kúsh synasty. Báseke 11 saǵat 05 mınýtqa sozyldy. Bul – álemdik tennıs tarıhynda buryn-sońdy bolmaǵan oqıǵa. Osylaısha, birese úzilip, birese jalǵasqan oıyn úsh táýlikke sozylyp, aqyrynda Izner jeńiske jetti.
Bir ǵajaby, fransııalyq Jan Rober Borotra 35 týrnırde baq synaǵan eken. Alǵash ret ol 1922 jylǵy jarysta boı kórsetse, sońǵy ret 1964 jyly kortqa shyqty. Borotra bir ǵana «Ýımbldonda» 42 jyl boıy oınaǵan. Áýlıe Martın múıisinde dúnıege kelgen marqasqanyń qol jetkizgen tabysy da tolaǵaı. Ol «Úlken dýlyǵa» sanatyndaǵy dodalarda 14 ret teńdessiz dep tanyldy. Sol sekildi ulybrıtanııalyq Artýr Gor men Martına Navratılova «Ýımbldonda» 30 retten baq synady.
2018–2022 jyldar aralyǵynda Novak Djokovıchke teń keler eshkim tabylmasa, sońǵy eki jarysta Karlos Alkarastyń asyǵy alshysynan tústi. Ispanııanyń daryndy jasy eki retinde de fınalda dál sol Djokovıchti jolynan yǵystyrdy. Burymdylar básekesinde Chehııanyń tennısshileri shashalaryna shań juqtyrmady. Aldyńǵy jyly Marketa Vondroýshova mysyrlyq Ons Jaberdi jeńse, byltyr Barbora Kreıchıkova ıtalııalyq Jasmın Paolınıdi qapy qaldyrdy.
Byltyr elimizdiń sportshylary arasynan eń jaqsy nátıjege E.Rybakına qol jetkizdi. Elena-Garbrıele Rýse (Rýmynııa), Laýra Zıgemýnd (Germanııa), Karolına Voznıaskı (Danııa), Anna Kalınskaıa (Reseı), Elına Svıtolınaǵa (Ýkraına) san soqtyrǵan Elena jartylaı fınalda Barbora Kreıchıkovadan jeńildi. Iýlııa Pýtınseva tórtinshi kezeńde Elena Ostapenkoǵa (Latvııa) ese jiberdi. A.Býblık úshinshi, A.Shevchenko ekinshi aınalymnan asa almady.
