Ranking.kz:
Bilimge ınvestısııa 6 ese artty, alaıda...
2024 jyldyń alǵashqy 4 aıynda bilim berý salasyna salynǵan ınvestısııa rekordtyq deńgeıge jetti. Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń málimetinshe, negizgi kapıtalǵa 422,8 mlrd teńge quıyldy. Ranking.kz paıymdaýynsha, osy qýanyshty derektiń kóleńkesinde mańyzdy másele jatyr. Ol – óńirler arasyndaǵy ınvestısııalyq teńsizdik. Joǵary ınvestısııa kólemi Almaty (75,5 mlrd tg), Astana (66,8 mlrd tg), Túrkistan oblysy (50,6 mlrd tg), Shymkent (37,3 mlrd tg) pen Almaty oblysyna (34 mlrd tg) tıesili bolsa, Ulytaý oblysy bar bolǵany 942,2 mln teńge ınvestısııa tartqan. Soltústik Qazaqstan (2 mlrd tg) men Jetisý oblysy (4,4 mlrd tg) da sońǵy satyda tur.
«Investısııanyń 80,8%-y respýblıkalyq bıýdjetten bólingen. Ortalyqqa ǵana tikeleı qoldaý kórsetý durys emes. Qarjy óńirler arasynda ádil bólinýi kerek. Eldegi bilim berý sapasy sonda teń bolady», dep jazǵan zertteýshiler.
Mamandardyń pikirinshe, jaı ǵana ǵımarat salyp, qural-jabdyq satyp alý jetkiliksiz. Mazmun men ádisteme ózgermeı, sapaly kadr daıarlanbaı, ınvestısııa tıimdi bolmaıdy. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta tek ınfraqurylymdy emes, pedagogterdiń kásibı deńgeıin kóterý, oqý baǵdarlamalaryn jańǵyrtý, ádistemelik qoldaýdy kúsheıtý negizgi basymdyq bolýǵa tıis.
Telegram:
Túıindi másele – senimde
Bizde dollarlyq depozıtterge 1%-dyq tabys shekteýi engizilgeli beri el ishindegi qarjy teńgege aýysyp jatqandaı kórinýi múmkin. Alaıda ekonomıst Ǵalym Qusaıynov «Galim’s channel» telegram arnasynda bul qubylystyń syrttaı ǵana oń áseri bar ekenin, shyn máninde, bul saıasat eldegi ınvestısııalyq áleýetti tómendetip, kapıtaldyń syrtqa ketýine jol ashqanyn aıtady.
«Ulttyq bank teńgelik aktıvterdi yntalandyramyz dep, valıýtalyq depozıtterdi shektedi. Al álemde paıyzdyq mólsherlemeler ósken kezde bizdiń 1%-dyq shekteý halyqty syrtqa qaraýǵa májbúr etti. Keıingi úsh jylda jeke sektor shetelge 12,6 mlrd dollar aparǵan. Bul shamamen 6,5 trln teńge. Salystyrý úshin aıta ketsek, eldegi barlyq valıýtalyq depozıt kólemi 8-9 trln teńge ǵana. Iаǵnı halyqtyń jarty qarjysy qazir elden tys jerde jumys istep tur», deıdi ol.
Investorlar bul aqshany AQSh, Eýropa, Túrkııa nemese BAÁ naryǵyna baǵyttaıdy. О́ıtkeni onda táýekel az, tabys joǵary. Biz bolsaq, ınvestısııa jetpeıdi dep otyrmyz. Bankter de bul shekteýdiń kemshiligin jaqsy túsinedi. Halyq banki VIP klıentterine jyldyq 3,5% tabysy bar valıýtalyq oblıgasııa usynýda. Bul depozıt emes, biraq dollardy elde ustaýdyń bir amaly. Degenmen bul da aqshanyń naqty ekonomıkaǵa baǵyttalýyna kómektespeıdi.
«Túıindi másele – shekteýde emes, senimde. Teńgege degen senim álsiz bolǵan saıyn, halyq valıýtalyq aktıvterge júginedi. Biraq bul qarajat el ishinde emes, shetelde jumys isteıdi. Biz devalvasııalyq táýekelderdi halyqtyń moınyna júktep otyrmyz. Al bul senim joǵaltýǵa, aqshanyń syrtqa ketýine jáne ishki ınvestısııa tapshylyǵyna alyp keledi», dep túıindeıdi sarapshy.
YouTube:
Salǵan aqshań – sıqyr emes
Búginde ınvestısııaǵa degen qyzyǵýshylyq artyp keledi. «Aqshamdy eselep ósirsem» deıtinder kóp. Biraq Dana Moldaqulovanyń «Narikbi LIVE» podkastyndaǵy pikiri bul úmittiń kóbiniń bos qııalǵa aınalatynyn kórsetip otyr.
Sarapshynyń aıtýynsha, ınvestısııa taqyrybyna keletinderdiń kóbi qarjy quraldaryn múlde túsinbeıdi. Olar úshin «ınvestısııa» – jaı ǵana aqshany bir jerge salyp, tabys kútý. Qaıda, nege, qandaı táýekelmen degen suraqtar qoıylmaıdy. Esesine, «osy joba jaqsy deıdi», «pálenshege aqsha saldym, ol biledi» degen oımen sheshim qabyldaıdy. Iаǵnı qarjylyq jaýapkershiliktiń ornyna senim men «qatardan qalmaý» psıhologııasy alǵa shyǵady.
«Adamdar aqshasyn salady, biraq ne satyp alǵanyn da, qandaı kompanııa ekenin de bilmeıdi. Qarap tursań, ózgeniń aqylyna senip bergen. Artynsha aldanyp, ózin emes, sol adamdy kinálaıdy. Investısııadaǵy taǵy bir ótkir másele – keńes berýshiler ınstıtýtynyń álsizdigi. Qazir ózin «keńesshi» atap júrgenderdiń kóbi naqty sarapshy emes. Olar klıenttiń jaǵdaıyn tolyq zerttemeı-aq, «ónim satý» maqsatyn ǵana kózdeıdi. Kóbine ózderine komıssııa ákeletin quraldy usynady. Mysaly, adamnyń nesıesi bar. Al oǵan «saǵan ınvestısııa kerek» dep taǵy bir qarjy quralyn usynyp, jaǵdaıyn qıyndatyp jiberedi. Bul – ınvestısııa emes, abaısyz qarjylyq batpaqqa batýdyń joly», deıdi sarapshy.
Sondaı-aq naryqta túrli «feık» keńesshi, vaıner men blogerlerdiń de áseri joǵary. Olar jarnamalaǵan jobalar shyn máninde senimsiz, tipti alaıaqtyq sıpatynda bolýy múmkin. Biraq aýdıtorııa senedi, óıtkeni kórermenge «ınflıýenser» tanymal adam retinde áser etedi, al ınvestısııanyń shynaıy tabıǵaty kóleńkede qalady.
«Siz ınvestısııa jasaǵan kezde, ol aqsha sizdiki ekenin esten shyǵarmańyz. Onyń taǵdyryna tek siz jaýaptysyz», deıdi Dana.
