Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Osy oraıda Ulytaý oblysynda kásipkerlikti damytý jáne qoldaý jónindegi, onyń ishinde memlekettik baǵdarlamalardy iske asyrý esebinen quraldardyń barlyq spektri paıdalanylady. «Damý» qory jáne ekinshi deńgeıli bankter arqyly shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý jáne damytý maqsatynda «Jeke kásipkerlikti memlekettik qoldaý» sheńberinde bıyldan bastap jalpy quny 3,2 mlrd teńgege 67 joba qarjylandyryldy. Jalpy, jyldan-jylǵa qoldaý kórsetilgen jobalar sany oń dınamıka kórsetip, turaqty ósip keledi. Bul jańa jumys oryndarynyń ashylýyna jáne salyq túsiminiń artýyna yqpal etedi. 2023–2024 jyldary «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy aıasynda 3,4 mlrd teńgege 420 joba qarjylandyryldy. Bıyl atalǵan baǵdarlamaǵa 700 mln teńge qarajat qarastyrylǵan. 2025 jyly «Soltústik Qazaqstan oblysynyń tájirıbesin tırajdaý» baǵdarlamasy arqyly 5 mlrd teńgege 4 jobany júzege asyrý josparlanyp otyr.
Oblysta kásipkerlik máseleleri jónindegi óńirlik keńester qurylǵan. Jyl basynan beri myńnan asa shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerine bıznesti ashý jáne júrgizý boıynsha aqparattyq-konsýltasııalyq kezdesýler, sondaı-aq memlekettik qoldaý sharalaryn alý jónindegi qyzmetter kórsetildi. Buǵan qosa ınvestorlardyń máselelerin jedel qarastyryp, sheshý maqsatynda jyl basynan beri tórt ınvestısııalyq shtab otyrysy ótkizildi.
Ulytaý oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasy «Damý» qory jáne «Atameken» palatasymen birlese otyryp, sondaı-aq ekinshi deńgeıli bankter ókilderiniń qatysýymen memlekettik qoldaý sharalaryn nasıhattaý máseleleri boıynsha túsindirý jumystaryn turaqty negizde júrgizedi. Sondaı-aq prokýratýra jáne basqa da quzyretti organdarmen birlese otyryp, kásipkerlerdiń problemalyq máselelerin jedel sheshý boıynsha tıisti jumys júrgiziledi.
О́ndiris oshaqtarynda tártip pen zańnyń saqtalmaýy jeke adamnyń ómirin ǵana emes, búkil óndiriske keri áserin tıgizedi. Otandyq taýar óndirýshilerdiń negizgi kórsetkishi óńdeý ónerkásibimen aıqyndalady. Bıyl qańtar-sáýir aıynda óńdeý ónerkásibiniń kólemi 368 mlrd teńgeni quraǵan. Byltyrǵymen salystyrǵanda 28 paıyzǵa ósken. Ulytaý oblystyq kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń basshysy Danııar Arynǵazın metallýrgııalyq óndiris kóleminiń tómendeý sebebin bylaı túsindiredi: «Kórsetkishtiń tómendeý sebebi, «Qazaqmys» korporasııasynyń osy jyly Jomart kenishindegi apatqa qatysty jumystyń toqtaýymen baılanysty (Jomart kenishiniń jumys kólemi 50 paıyzǵa azaıdy). Bul kórsetkish jarty jyldyqta qalpyna keledi. «Qazaqmys» korporasııasy «Jomart» kenishinde jumystardy qaıta bastady», deıdi.
Ulytaý oblysynda bıyl 3,2 mlrd teńgege 67 kásipkerlik uıymǵa qoldaý kórsetildi. Olardyń kóbi qyzmet kórsetý salasynda jumys isteıdi. Halyqqa qyzmet kórsetý sapasyn únemi damytý qadaǵalanyp otyr. О́nim óndiretin, óndirisin keńeıtkisi keletin kásipkerlerge qoldaý kerek.
Zań men tártipti qatań ustaý kerektigin Ulytaý oblysynyń ákimi Dastan Ryspekov apparat jıynynda jıi qulaqqaǵys etedi. Jaqynda ótken jıynda týrızmniń damýy, memlekettik qyzmetterdi damytý men sıfrlandyrý, sáýlet-qurylys salasynda atqarylǵan baqylaý jumystary máseleleri qaraldy. Otyrystyń alǵashqy suraǵy boıynsha Kásipkerlik jáne ónerkásip basqarmasynyń basshysy Danııar Arynǵazın baıandama jasady. Oblys ákimi bul rette Jezqazǵan áýejaıy alańdarynda aqparattandyrýdy kúsheıtý úshin kreatıvti ındýstrııa ókilderin tartýdy tapsyryp, bólingen qarajatty utymdy paıdalaný qajettigin eskertti. Odan bólek, kelgen qonaqtarǵa týrıstik qyzmetterdi usynatyn zańdy tasymaldaýshylardy iske qosýdy jedeldetý tapsyryldy. О́ńir basshysynyń aıtýynsha, Ulytaý aýdanynyń ózinde týrıster qyzyǵatyn oryn kóp, dese de qyzmet kórsetý sapasy tómen. Sol sebepti de oblys ákimi atalǵan salaǵa ınvestor tartýdyń asa qajet ekenin aıtty. Oblys ákimi Ulytaý aýdanynda glempıng jobasyn iske asyrý máselesine taǵy bir márte toqtalyp, «Ulytaý» geoparkin qurý jumystarynyń qarqynyn arttyrýdy, erekshe baqylaýda ustaýdy júktedi.
Sondaı-aq ákim ruqsat qujatynsyz qurylysty bastap ketetin, ony sapasyz salatyn kompanııalardyń jumysyna jol bermeýdi qatań eskertti. Oǵan qosa úleskerdiń aqshasyn aldyn ala tartýǵa ruqsaty joq kásipkerlerdiń nysandaryn úzdiksiz baqylaýda ustaý qajettigin jetkizdi.
Osy oraıda Ulytaý oblysyndaǵy Halyqaralyq Medıasııa ortalyǵynyń dırektory Juldyz Esmýrzına kásipkerlerdiń quqy men zańdy múddesin qorǵaý týrasynda sóz qozǵady.
«Azamattyq zańnamamen retteletin qatynas salasynda kásipkerler zańmen tyıym salynǵannan basqa kez kelgen is-áreket jasaýǵa quqyly. Kásipkerlerdiń quqy men zańdy múddesin qorǵaý – bul quqyqqa qol suqpaýdy qamtamasyz etýge, buzǵan jaǵdaıda jáne buzý saldaryn joıǵan kezde ony júzege asyrýǵa, jandandyrýǵa baǵyttalǵan zańmen qarastyrylǵan is-sharalar júıesi. Kásipkerge Azamattyq kodekstiń 2-babymen tanysý qajet, onda Azamattyq kodekstiń negizgi qaǵıdalarynyń bireýi – kim bolsa da jeke isterge aralaspaýy. Maǵan bir kásipker habarlasty. Tekseris júrgizip, sanıtarlyq jaǵynan min taýyp, qaıta-qaıta mazasyn alyp, kásipkerge jumys istetkizbeı qoıǵan. Departament pen kásipkerlerdiń arasynda týyndaǵan daýdy medıasııa tártibimen sheship, olqylyqtardy túzep, qaıtadan jumys isteýge múmkinshilik aldy. Medıasııa – múmkindik alańy. Kásipkerler men jumys berýshiler arasynda daý bolady. Eńbekaqysyn tólemeıtin jaǵdaılar bolady. Sol kezde daýlardy sotqa jetkizbeı medıasııa tártibimen sheship, aradaǵy daýdy mámilege keltirip, eńbekaqylaryn tólep, medıasııa tártibimen óz úlesimizdi qosyp otyrmyz», deıdi J.Esmýrzına.
Ulytaý oblysy
