Túrlengen Taraz

Qala ákimdigi keltirgen resmı derekke jú­gin­sek, qazirgi kezde oblys ortalyǵynda qonystanǵan halyqtyń sany 480 myńnan asty. Irgedegi Baızaq, Jambyl aýdandarynan 14 aýyldyń qala qataryna qosylýynyń arqasynda shahar turǵyndarynyń sany jarty mıllıonǵa jýyqtady. Jergilikti halyqtyń sany artqan saıyn Tarazda qolǵa alynatyn jobalar men atqarylatyn jumystar legi de kóbeıe tústi. Sol turǵyda jer­gi­likti atqarýshy bılik ókil­de­ri baryn salyp jumys istep jatyr.

Taraz qalasynyń ákimi Ba­qytjan Orynbekovtiń aıtýyn­sha, oblys ortalyǵynda eki aýdannyń qurylýy shahardaǵy jumystardy sapaly júıeleýdi, halyqqa kórsetiletin qyzmetti tıimdi uıymdastyrýdy, qalany ońtaıly basqarýdy, qordalanǵan ózekti máselelerdi der kezinde sheshýdi qamtamasyz etedi. Sondaı-aq buqara men bılik ara­synda ashyq dıalog ornatýǵa múm­kindik beredi.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óńirlerdiń ırrı­gasııalyq júıesin barynsha jaqsartý máselesin nazarda ustap otyr. Sodan da bolsa kerek, jergilikti atqarýshy bılik ókilderi bul máseleni nazardan tys qaldyrǵan emes. Prezıdent tapsyrmasyn júıeli túrde júzege asyrýǵa den qoıǵan óńir basshysy Erbol Qarashókeev qala aýmaǵyndaǵy 6 ırrıgasııalyq, 2 drenaj kanaldy mehanıkalyq turǵydan tazalaýdyń mańyzyna basymdyq berýiniń arqasynda qalalyq qazynadan qarajat qa­ras­­tyrylyp, tıisti jumys qolǵa alynǵan bolatyn. Nátıje­sin­de, jyldar boıy jyr bolǵan «Túıte» kanalynyń túıtkili she­shildi.

«О́ńir basshysy Erbol Qara­shókeevtiń tapsyrmasyna sáıkes ótken jyly Tarazdaǵy jalpy uzyndyǵy 60 shaqyrymnan asatyn 8 kanalǵa mehanıkalyq tazalaý jumysy júrgizildi. Kanaldardyń abattandyrý jumysy da nazardan tys qalǵan emes. Biz qaladaǵy kanaldardy tazalap qana qoımaı, onyń aınalasyn jasyl jelekpen kómkerip, tóńiregin túgeldeı abattandyrý máselesine de basymdyq berip otyrmyz. Oǵan jergilikti halyq kýá. Bul óz kezeginde tur­ǵyndardyń alańsyz tynyǵýy men serýendeýine múmkindik týǵyzsa, ekinshiden, aǵyn sýdyń kanal boıy­men kedergisiz aǵýyna múmkindik beredi. Qolǵa alynǵan aýqymdy jumysty barynsha júıeli túrde iske asyrý – bas­ty maqsatymyz», deıdi Taraz qalasynyń ákimi B.Oryn­bekov.

Aýmaǵynan birneshe kanal ótetin elimizdegi jalǵyz qala Ta­raz ekeni barshaǵa belgili. Sol irgeli kanaldardyń mańaıyn qoldan kelgenshe jasyl jelekpen kómkerip, abattandyrý jumysyn júrgizýdiń mańyzy zor. Sol ar­qyly oblys ortalyǵynda qala turǵyndary serýendeıtin jańa mádenı demalys oryndardyń qarasyn arttyrýǵa ári kóne shahardyń jańa kelbetin qalyp­tas­tyrýǵa bolady. Qazirde jer­gilikti atqarýshy bılik osy má­selege aıryqsha basymdyq berip otyr. Nátıjesi kóńil kónshitedi.

Turǵyndar talaı jyl boıy jyrlaǵan «Túıte» kanalynyń tóńiregin retteý – qolǵa alǵan jumystyń aıqyn nátıjesi. Elimizdegi eń iri shaǵyn aýdan sanalatyn «Uly dalada» qazirgi kezde 45 myńnan astam halyq qo­nystanǵan. Odan bólek, kanaldyń mańaıynda «Býryl» turǵyn ala­bynyń halqy turatynyn eskersek, jergilikti turǵyndardyń sany eselene túsetini anyq. Jalpy uzyndyǵy 1 shaqyrym 738 metrdi quraıtyn kanaldyń boıy qazirgi kezde jergilikti turǵyndardyń bos ýaqytta ser­­ýendeıtin demalys aımaǵyna aınaldy. Bir sózben aıtqanda, qala bıligi aýqymdy jo­bany júzege asyrý arqyly eki birdeı máseleniń sheshimin tapty.

Resmı derekke júginsek, «Túıte» kanalyn qalypqa keltirý jumysy «Servıs Qurylys» JShS-nyń merdigerligimen júzege asty. Jobanyń jalpy aýmaǵy – 34,7 myń sharshy metr, onyń 9,1 shaqyrymy – jaıaý júrginshiler joly. Jańǵyrtýdan ótken ka­nal­dyń aınalasy talapqa saı abat­tandyrylǵan. Sondaı-aq sý arnasynyń jaǵalaýy kógal­dandyryldy, tıisti jabyndy­lar tó­selip, turǵyndardyń tyny­ǵýyna arnalǵan oryndyqtar qo­ıyldy.

Tarazdaǵy aýqymdy jumys­tar munymen toqtap qalmaq emes. Resmı derekke sensek, qala bıligi endi «Úshbulaq» kana­lyna ýaqyt suranysyna saı jań­­­ǵyrtý jumysyn júrgizýdi kózdep otyr. Kanal ústine kópir salý josparlanǵan. Sý arna­synyń 1,2 shaqyrymy jańasha keıipke enbek. Sondaı-aq ka­nal­dyń aınalasyn «Túıte» kanaly sekildi kógaldandyryp, jer­gilikti halyq serýendeıtin saıa­baq­qa aınaldyrýǵa basymdyq be­rilmek. Munda vorkaý­t, sport alań­­shalary, zeınetkerlerge ar­nalǵan arnaıy aýmaq salynady. Osy­­laısha, jergilikti atqarýshy bılik taǵy bir jobany júzege asyrmaq.

Qalaı alyp qarasaq ta, sońǵy jyldary oblys ortalyǵyn kór­­keı­tý jumysy qarqyndy túr­de júrgizilip jatyr. Qalada «Uly dala» shaǵyn aýdanynyń boı kóterýi «Býryl» turǵyn alabynda qonystanǵan halyqqa tıimdi boldy. Munda birneshe kóshege ja­ńadan jol salyndy. Jańa ba­ǵyttaǵy qoǵamdyq kólikter paıda boldy. Sondaı-aq halyq su­ra­nysyna saı jańa áleýmettik ny­sandar boı kóterdi. Bir sózben aıt­qanda, jańa shaǵyn aýdannyń sa­lynýy qalanyń tynys-tirshi­ligine tyń serpilis ákelgeni talas týdyrmaıdy.

TARAZ