JÚREKTI JARYP ShYQQAN JYR JOLDARY

Qazaq – aqyn halyq. Ultymyzdyń tarıhtyń uzyna kóshinde talaı saladan ózgelerden qalyp qoıǵan tustary bolar, biraq sóz ónerinen, onyń ishinde óleńnen eshkimge ese bermegeni anyq. “О́leńge árkimniń-aq bar talasy” degendeı, árkim-aq álinshe jazady. Oǵan daý joq. Osy turǵydan qaraǵanda, búgingi myna bette jarııalanyp otyrǵan jyrlardyń bári birdeı tórt aıaǵy teń jorǵa emes ekenin de bilemiz. Biraq, ondaı óleńderde de halqymyzdyń ardaqty perzentine, Tuńǵysh Prezıdentine, eliniń ataǵyn shyǵaryp, abyroıyn asyrǵan Azamatqa rııasyz qurmeti, sol qurmetti shama-sharqynsha kórkemsózben kesteleýge umtylysy aıqyn kórinedi. Munyń ózi qurmet tutqan tulǵasyna júregin jaryp shyqqan jyryn arnaıtyn halqymyzdyń dańqty dástúrine ábden-aq jarasyp tur. Sonymen, jyr arqaýy – Elorda men Elbasy. JASAI BER, JASA, ASTANA! Astana, qutty bolsyn týǵan kúniń, Jaınaǵan jasyl orman, qyzyl gúliń. Nursultan, jasaı bershi asyl erim, Basyńda máńgi tursyn baq pen nuryń. Kók baıraq kók aspanda tursyn jaınap, Týǵan el Astananyń toıyn toılap, Til-kózden saqta, qudaı, Elbasyny, Birlik pen berekeni júr ǵoı oılap. Jasaı ber, jasaı bershi, asyl erim, Taıpalyp kele jatqan mańmańgerim, Aldynda el-jurtyńnyń aqtalsynshy, Aıanbaı tógip júrgen mańdaı teriń. Kúlzıra ÁÝBÁKIROVA, “Altyn alqa” ıegeri. PETROPAVL. * * * ShATTYQ KÚII ShARTARAPQA JOL ShEKTI Tyńda, álem! Salmaǵymdy kór, ekshe, Qazaq elim eńseli hám erekshe. О́se bildik jyldamdyqpen ǵaryshtyq, Kóterildik berekeli beleske. Qazaqııam! Keldi órkender kezegiń, Qııalymmen qııandardy kezemin. Alýan synnan bas tartpady Nur-aǵam, Jer-jahanǵa tanytam dep óz elin. Taǵdyrly elim, Qasıetti halqym bar, Alǵa qaraı qadam basyp arshyndar. Tyńda taǵy muz qursanǵan  taý-shyńdar, Til qatamyn daýsym da bar, dańqym bar! Qabyrǵaly halqym búgin tanylǵan, Baǵzy kezgi jel-quz dertten arylǵan. Atom-ajal óńeshine qum quıyp, Bas tartqanbyz ıadrolyq ta qarýdan. Qońsylarym kóz qadaıdy tańdanyp, Jarqyn kúnge talpynýdan talmadyq. Bekittik de Otanymnyń  irgesin, Táýelsizdik shejiresin qamdadyq. Astanammen rýhtanǵanmyn, jańardym, Keleshekke kirpish bolyp qalandym. Shattyq kúıi shartarapqa jol shekti, Qut qoınaýyn kezip Uly dalamnyń. Kógim ashyq, Kóńilimde qyraý joq, Jaqsylyqqa jarshy bolsam, jyraý bop. Elbasymdy Kóshbasshy dep tanyǵan, El-jurtymnyń peıilinde qylaý joq. Ejelden-aq keregemiz keń edi, Kóshbasshymyz órkendi elmen teńedi. Bas-basyna bı bolýdan sharshaǵan, Qalyń elim Perzentine senedi. Baǵdar aıqyn, О́rkendeımin, ósemin. Kósh bastaǵan kósemim bar kóshelim. Ulys bolyp, yrys qonyp alǵa bas, Qazaqııam – meniń qutty mekenim! Jomart IGIMAN, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń múshesi. Almaty oblysy. * * * TULǴASYZ TURANDAǴY ARTYQ TÝǴAN Keshegi keńes-ǵumyr – eles búgin, Alashtyń aıdarynan jel estirdiń. Jan-Otan abyroıyn asqaqtatyp, О́zgemen terezesin teńestirdiń. Muhıttaı túpsiz móldir daryn-aǵyn, Tereńge báıterekteı tamyrladyń. Kóterdiń óz qolyńmen dóńgeletip, Áz, jańa Qazaqstan shańyraǵyn. Esildiń qos jaǵasyn armandaı ǵyp, Kerilgen kerbez Ordam tańǵajaıyp. Kúızeltpeı, kúńirentpeı óz elińdi, Kezeńnen alyp shyqtyń almaǵaıyp. Júzde joq júz bir ulys týysyndaı, Báriniń kók tirep tur týy synbaı. Úsh júzdiń balasyna birdeı qarap, Birligin ustap tursyń ýysyńda! Tulǵasyz Turandaǵy artyq týǵan, Aılasy Abylaıǵa tartyp turǵan. Dostyń da, dushpannyń da tilin taýyp, Elińde árdaıymda shalqyp jyr-án. Shyńdaǵy jaryp shyqqan tasty shynar, Kúnderdiń jamany joq, jaqsysy bar. Darıǵa-aı! Bul qazaqta arman bar ma, Nur-sıpat Nursultandaı basshysy bar! AQBEREN. * * * ELBASY 70 jyl bodandyqta jasyp edim, Sol jyldar ne túspedi basyna eldiń. Bosqyndyq, aýrý, ashtyq, soǵys, qurban, Qazaqtan qazaq shoshyp qashyp edim. Qanshalyq shaıqasa da el tiregin, Báribir jeńe almady el tilegin. Táýelsizdik talqan etken tar zamandy, Jas jýyp, kóz aldyma keltiremin. “Birlik!” degen Bilge qaǵan bilimi edi, “Bóri jep” bólingende kúıip edi. Bir jeńnen qol, jaǵadan bas shyǵaryp, Birigińder bizbenen túrik eli. Júz ultpyz myzǵymaıtyn birligimiz, Jumyrdaı jer júziniń kindigi biz. Tútini túzý shyqqan týǵandardyń, Orta Azııa otaýynyń túndigi biz. Tarıhtyń bári bizden tabylady, Saq pen ǵun, túrki, turan, madııary. Altyn orda, Aq orda, Sur ordanyń Qazaqta qalǵan qara shańyraǵy. El edik tarıh bilmes, eń jasyryn, Búginde táýelsiz el eń jasymyn. Sonda da jerdiń júzin bet burǵyzǵan, Qadiri, qasıeti Elbasynyń. Halqyńyz bárin ekshep, otyr bilip, Báıge alsam deıtinderge bermeı yryq. Kóńili Siz degende elińizdiń, Júregi sútten appaq, sýdan tunyq. Eliniń namysy úshin kúıe bilgen, Jan bar ma Sizdeı elin súıe bilgen. Arqasymen taý tirep tursadaǵy, Qınalǵanyn bildirtpeı kúle bilgen. Ár kúnińiz tarıhta bir tereń iz, О́zińizben bıikter mártebemiz. Qazaqqa Sizdeı asyl ul syılaǵan, Anańyzǵa ıiledi tánti elińiz. Túndikten tógilip kún shamshyraǵy, Jelbirep kók Týymda el qyrany. Ánuran oınaǵanda júregimde Otanym, Tý turady, El turady. Asylbek QYRAÝBAEV. ASTANA. * * * AQ TILEK AITQAN SAIYN AǴYLAMYN Asyl sóz kóp bolsa da jınaǵanym, О́zińe teńeý tappaı qınalamyn. On alty shóbereni erkeletip, Toqsanǵa kep otyrǵan keıýanamyn. Tilegim – baıtaq elim baqty bolsyn, Kóńil shat, malymyz da aqty bolsyn. Abyroı joldas bolyp saparlarda, Qadamyń árbir basqan sátti bolsyn. Oryndap babalardyń amanatyn, Tanyttyń bar álemge qazaq atyn. Mereıli merekemen quttyqtaımyn, Týylǵan el baǵyna, Azamatym! Jaıqalyp, altyn astyq dalamyzda, Artyp tur búgingi kún baǵamyz da. Úmitpen alǵy kúnge ıek artamyz, Myń alǵys Nursultandaı danamyzǵa. Táýelsiz el atandyq, erkin elmiz, Táýbe dep ár kún saıyn serpilemiz. Tý etip tatýlyqty júz otyz ult, Qýanysh, shattyqpenen jelpinemiz. Jelbirep kógildir tý kógimizde, Tórt túlik mal myńǵyrdy belimizde. Allaǵa shúkir, bári jetkilikti, Ornyqty baq-bereke tórimizde. Aq tilek aıtqan saıyn aǵylamyn, Shattyqpen ata bersin tańyń ár kún. Joldaǵan duǵaı sálem Baqanastan Ananyń aq tilegin qabyl alǵyn! Jeksenbıke AHAQYZY. Almaty oblysy. Balqash aýdany, Baqanas aýyly. * * * MENIŃ ASTANAM Eńký de eńký jer shalyp, Esilge qonǵan Elordam, Erteńgi keler urpaqqa shuǵylańdy shash sen aldan. Saryarqanyń tósinde samala shahar sáıgúlik, Qanatyn altyn Kúnmenen barady arý Aıǵa uryp... Babalar ańsap kútken bul baıaǵy altyn saraılar, Osynda týyp, osydan dúnıeni sharlar dana oılar. Alashtyń atyn aspandat, Astanam meniń jáne bir, Alaqanyńnan kúni erteń “alashpyn” deıtin óredi ul. Osynaý sezim saǵan da, maǵan da kerek dep bilgin, Armanym edi bul meniń aptalar, aılar, kóp jylǵy, Ǵasyrlar buǵan  ǵalamat jetkizdi búgin talaıdan, Astanam meniń – asqaq kúı, aıshyqty jyr men araıly án. Astana salǵan urpaqtyń atynan seni etem jyr, Qaharman bizdiń qazaqqa qaıyrly bolǵaı meken bul! “Báıterek” osy jetiqat kókpenen zańǵar tildesken, Sen jaıly búgin aq jańbyr aǵyl da tegil jyr-destem. Alyptar týǵan keshegi, ańyz-jyr bolǵan Aqmola, Tórt muhıt, alty qurlyqqa tebirenip qarar shattana. Úlgi de bolar urpaqqa Úsh bıim tórde jaıǵasqan, Sendegi ásem Kúnmenen sáýlesin tókken aıly aspan. Joldaıdy sálem Máskeý jaq, Parıj ben Rım, Ankara, Kósheńdi kezer pák sezim, qara kóz arý tań qala. Ustynyń syndy dál beıne Parasat penen Ulylyq, Saraıdan záýlim eskendeı ultyma tán bir jylylyq. Alashtyń basyn qosqan sen Arqaǵa qonǵan Aqordam, Qazaqtyń jerin qarashy, sen qusap qaıta jańarǵan... Elordam meniń, Elbasy tikken Esildi erkin boılatyp, Jarty álemdi jatyrsyń jarqyn da jarqyn toılatyp. Baıandy bolyp tańmenen bastalǵan máńgi merekeń, Shattyqpen qosa shalqysyn telegeı teńiz berekeń. Tolybaı ABYLAEV. ARAL. * * * ULTYMNYŃ ULY ADAMY Estıdi eń shalǵaıdan únimdi árkim, Endeshe turǵan kóktep túrim jarqyn. Tuńǵysh qoı Elbasymyz elimdegi, Tuńǵyshtyń tulǵasy – taý, túsin, halqym. Kókeıde úlken-kishi – júrsiń báriń, Kim qashan quptamady qulshynǵanyn. Álemge tanytsyn dep qazaq baryn, Týǵan el týǵyzǵan ǵoı Nursultanyn. Minbeıdi mań dalada atqa kimiń, Mańdaıdan ter aqqanda naqty adymyń. Namysy naızaǵaıdaı jer-jahannyń Nazary Nazarbaev jaqta búgin. Teris qoı qudiret kúshti qundamasam, Tabanǵa taýdy basyp, shyńǵa da asam. Táýelsiz turǵyzypty eldi búgin, Talantty bas músinshi bir qarasam. Bir túıir bult bolmaǵaı kún-elimde, Bir sátke onsyz shalqyp kúlemin be? О́sirgen, órkendetken týǵan elin, Jaqsylyq, jasampazdyq júreginde. Sáýlesin myń oınatyp kógimde kún, Sezemin izgilik dán sebilgenin. Balapanyn baptaǵan bala jastan, Barlyq ult uıasyndaı elim meniń. Bereke bılep alǵan bul dalany, Bıdaıy jibek jelmen yrǵalady. Súıgenim súıikti el, súıekti jer, Ultymnyń súıengenim uly adamy! Naǵashybaı MUQATOV. QOSTANAI. * * * ÚSh ANYQ Sanany túıtkilderden tazartaıyq, Aıtpaǵan shyndyq sózdi tartar aıyp. Avtory, Sáýletshisi Astananyń – Elbasymyz Nursultan Nazarbaev! Kórmesek ıgi isti bolar ǵaıyp, Keleshek munymyzǵa taǵar aıyp. Avtory “Qazaqstan” atty eldiń Ol jáne – Elbasymyz Nazarbaev! Tarıhty burmalaǵan bolar aıyp, Shyndyqty ádildikpen baǵamdaıyq. Aıtaıyq Úsh Anyqty bizder endi, Qazaqstan – Astana – Nazarbaev! Samıǵolla ǴALYMULY. Atyraý oblysy, Inderbor kenti. * * * ÁLEMDIK TARIHTA QALADY ISIŃ Assalaýmaǵaleıkým, Nureke – Aǵarysym! Qazaqtyń qorǵanysyń, qamalysyń! Tóle bı – tóbe bıdeı bedeliń bar, Halqyńa sol babańdaı baǵalysyń! Arqaǵa eldi bastap kóshirgen eń, Álemdik tarıhta bul qalady isiń! Ol shyndyq! Qazaqtyń Sen – Sultanysyń, Ultandy el – Uly atanyń urpaǵysyń! Shapaǵyn abat kúnniń shashyp elge, Araılap atqan araı – nur tańysyń! Arqanyń qaq tórinen qala ornattyń, Bul – máńgi úlgi-ónege urpaq úshin! Talmaıtyn jarys dese – tulparysyń, Samǵaıtyn ǵarysh dese – suńqarysyń! Alataý – Almatynyń asqar shyńy, Al óziń baıtaq eldiń bir taýysyń! Til-kóz ben kóldeneńnen Aman-saý júr,– Budan da bıikterge shyrqaý úshin! Maqsut NIETALIEV. * * * ARMANDAI ASQAQ ASTANAM Armannyń asqaryndaı Astanamyz – Elorda, altyn orda – bas qalamyz. Jyl saıyn jetken jeńis, asqan asý – Eren erlik úlgisi dastan-ańyz. Elbasymyz býǵyzǵan beldi bekem, Tarıhı sheshimi uly erlik eken! Aınaldy az-aq jylda Astanaǵa, Aqmola qatardaǵy eldi meken. Aýyr syn, qıyndyqtan jasqanbaǵan, Saryarqaǵa kósh bastap basqan qadam. Búginde dos súıinip, álem tanyp, Ataǵy Astananyń aspandaǵan. El edik úmit etken erteńinen, Qaı kezde de án-kúıin sherte bilgen. Qalyqtap samuryqtyń qanatymen, Qala bul enip kelgen ertegiden. Elimniń órkeni ósip óristener, Kim meniń bul oıymdy teris kórer: Astananyń qurylysyn qudaı qoldap, Salysyp jatyr jáne perishteler. Juma-Nazar SOMJÚREK. * * * KELESIZ YLǴI HALYQTY QOLDAP Peıili keń, aqjarqyn qazaq, Kórdi ǵoı talaı teperish azap. Sorlaýmen júrip talpyndy órge, Synbady saǵy, bolmady mazaq. Tósinde dala órgizip qoıyn, Eńbekpen qazaq, bekitti moıyn. Osyndaı eldiń uly bop týyp, Ter tókti jastaı, balqytyp shoıyn. Táýelsiz eldiń aǵaryp tańy, Marqaıdy halqym jandy da baǵy. Saılaýda eldiń tańdaýy túsip, Berildi Sizge Prezıdent taǵy. Halyqtyń artqan senimin aqtap, Júresiz árkez olardy jaqtap. Elimiz órge adymdap basyp, Kórindi aldan qaryshtap attap. Jaǵdaıyn eldiń áriden tolǵap, Kelesiz ylǵı halyqty qoldap. Budan da bıik beleske shyqsaq, Elińiz tursyn alǵysyn joldap. Satqanbaı QÝANShALIEV, jumysshy. Batys Qazaqstan oblysy, Bókeı ordasy aýdany, Saıqyn aýyly. * * * ALTYNShY ShILDE Altynshy shilde – Astana kúni, Jadyńnan, shyraq, tastama muny. Jańa shańyraq kóterip bıik, Jańa dáýirge Bastama kúni. Kúnderin keshken álemniń jaryq Qushady kelip elimdi baqyt. Qustaı bop ushyp jettim ǵoı saǵan Túrkistan jeriniń sálemin alyp! Omyraýdy ashyp, kóńilim tasyp, Kósheńmen kórkem kelemin shalqyp. Esildiń boıy – shaǵala qala, Gúliniń ıisi aýada ańqyp! Shańyn shyǵarmaı shartarap jerdiń Soqtyrǵan shahar nartalap Erim! Patsha saraıyn aralap júrgen Sátteı bir sáýlet-saltanat kórdim. Shat qalam meniń, baq qalam meniń, Baq qalasymen maqtanǵan elim. Jaınaı ber gúldeı astynda Kúnniń Astanam meniń, Aq qalam meniń! Nurmahan NAZAROV. TÚRKISTAN. * * * QARASAI BABA BATASY Ýa! Umytpaı júrgen urpaǵym, Dúnıe kóshken bir saǵym. Kelgeninshe murshanyń, Dushpannan eldi qorǵadyq, Byt-shyt qyp buzyp qursaýyn! Týǵan jer – altyn besigim, О́tkerdik aıqas keshýin. Atoılap eldi qorǵadyq, Qylyshpen qıyp sheshýin, Allanyń terip nesibin! Qazaqtyń baıtaq ólkesin, Jaılatpaı jaýǵa jer tósin, Qıǵanbyz qaskóı jelkesin. Qan-josa bop qalǵydyq, Tósek qyp túıe órkeshin... Babalar jetpeı armanǵa, Batyrlar mert bop qalǵanda, Jońǵarlar qıqý salǵanda, Qosylmaı, átteń, basymyz... О́kinish kóp qoı jalǵanda!.. О́telip bári ótkenniń, Elime teńdik jetken kún, Arýaq syılar urpaqqa, Batamdy bylaı dep berdim: – Tóle, Qazybek, Áıteke Tilegin berdi qudaıym. Baspasyn eldi ýaıym. Álemdegi qazaqtyń, Qosylsyn basy laıym, Táńirden sony suraımyn! Egemendik kún týdy, Elim soǵan umtyldy. Tatýlyqty tý etken, Torsyq sheke Ul týdy! Eńseli bolsyn irgesi, Abyroıly bolsyn minbesi. Barystaı batyl jurtymnyń, Arystaı bolsyn júldesi, Azattyq bolsyn shyn dosy! Abylaı hannyń armanyn, Ardaqty uly jalǵady. Aspanǵa qazaq samǵady, Kókke de saldy tańbany. Qoǵamdy bolsyn jan-jaǵy, Qorǵasyn ulttyń arýaǵy! Zamannyń týar óz eri, Kelgende ýaqyt kezegi. Elbasy bolǵan tulǵany, Bodandyq kórgen sezedi, Qoldasyn ony óz eli! Tatýlyq tilep barshaǵa, Elbasy ulym, sharshama! Qara ormandaı halqyń tur, Úmitpen qarap qanshama! Nursultan ulym, sharshama! Aýmın! Orysbaı ÁBDILDAULY, Almaty oblysynyń qurmetti azamaty. * * * ARÝ ASTANA Astana – bar qazaqtyń aıbarysyń, Mereıin asqaqtatar aıdarysyń. Qanshama ult-ulysty dostastyrǵan, Elordam – qonaqjaısyń, jaıdarysyń. Kóz salsań Báıterekten aınalaǵa, Bilmeısiń teńerińdi qaı qalaǵa. Ertegideı ǵajaıyp sulý shahar Aınaldy qas qaǵymda baı qalaǵa. Astana – qazaǵymnyń bas qalasy, Arqada boı kótergen jas qalasy. Kóshirgen Astanany ortalyqqa, Elbasy Nursultannyń bastamasy. Astana qutty bolsyn týǵan kúniń, Tyńdashy táýelsizdik shattyq únin. Baqytty el birligin pash etýge, Merekege jınaldy halqyń búgin. Rızagúl TEMIRBEKOVA, D.Qonaev atyndaǵy №19 gımnazııa mektebiniń muǵalımasy. Jambyl oblysy, Jýaly aýdany. * * * ASTANAMYZ – AIBARYNDAI QAZAQTYŃ Saryarqadan Astana sap sáýletti, Týǵan jerin el jasaǵan dáýletti. Jurty úshin dúnıe júzin aralap, Esim hannyń eski jolyn saralap. Qasym hannyń qasqa jolyn jańǵyrtqan, Bir-aq qarap aldyndaǵy jandy uqqan. Qazaqstan elge aınaldy aıbyndy, Umyttyryp qan jutqyzǵan qaıǵymdy. San ǵasyrlar jasaı bersin jańǵyryp, Nursultannyń nurly joly máńgilik! Shashy-daǵy “qazaǵym” dep aǵarǵan, Maqtan etti Qazaqstan, Shamalǵan. Ata joly taraý-taraý taralǵan, Tańnyń altyn shapaǵynan jaralǵan. Adastyrmaı aldan shyqqan san orman, Alǵa Sizdi jeteledi san arman. Jan-jaqta el qanǵa bókken, tonalǵan, Kóńil shoshyp, júrek syzdap solardan... Al bizdiń el alǵa basqan qaryshtap, Joqshylyqtan ketken elmiz alystap. Munyń bári Elbasynyń uly isi, Temirtaýdyń qaınap pisken quryshy. Eliń shyǵyp bıigine dańqtyń, Alǵysyna bólendińiz halyqtyń. Bul quttyqtaý shyn júrekten, Elbasy, Ujymynan “TuranÁlemBanktiń”! “BTA Bank” AQ-tyń ujymy.