TARIHYMYZ О́TKEN О́MIR BEDERINDE

El táýelsizdiginiń 20 jyldyǵy qarsańynda El men Elbasy tarı­hyna qatysty kórmeler sany ar­typ keledi. Sondaı kórmelerdiń biri keshe QR Tuńǵysh Prezıdenti­niń murajaıynda bolyp ótti. Atalmysh murajaı men “Nur Otan” HDP birlese uıymdastyrǵan “Na­zarbaev jáne Qazaqstan” atty kórme prezı­denttik ınstıtýttyń 20 jyldyǵyna oraılastyryldy. Kórmeniń ataýynyń ózi onyń sı­pa­tyn ashyp kórsetedi. О́ıtkeni, munda qoıylǵan fotosýretter El­ba­synyń tulǵa retinde qalyp­tasýy men elimizdiń táýelsiz el retinde qury­lýynyń tarıhy bederlengen. El táýelsizdiginiń ońaı kelmegen­digin eskersek, mundaǵy kórinister sol qıyn­dyqty kezeńderden syr sherte­di. Negizinen kórmege qoıyl­ǵan foto­sýretter birinshi ret kóp­shi­lik nazary­na usynylyp otyr. Sondaı-aq, munda kitaphana qory da jınaqtalyp, árbir kita­p bir dana­dan saqtalady. Áıtse de bul kitap­tar qalyń oqyrman men zertteýshi ǵalym­darǵa áli usynyla qoıǵan joq. Onyń da ózindik sebebi bar. Kór­meniń taǵy bir ereksheligi, onyń tarı­hı oryn bolyp taby­latyn Kúm­bezdi zalda ótkizilýi. Bul zalda 1998 jyly Elbasy Aqmolany Asta­na dep ózgertýdi jarııalaǵany belgi­li. Budan basqa 2004 jylǵa deıin munda kóptegen is-sharalar ótkizildi de. QR Tuńǵysh Prezıdenti mura­jaıy dı­rektorynyń oryn­ba­sary Kúláısha Aqtaevanyń sózi­ne qara­ǵanda, Prezı­denttiń jeke mura­ǵa­tynan, dostary men áriptes­teriniń je­ke qorlarynan 280-ge jýyq foto­­sýret alynyp, kópshi­lik­ke al­ǵash ret usynylýda. Buǵan qosa kór­mede álemniń 30-ǵa tar­ta shet tiline aýdarylǵan N.Nazar­­­baevtyń kitap­tary da kópshilik nazaryna qoıylǵan. Ár túrli ataýlarmen berilgen jádigerler Elbasynyń ár jyldar­daǵy eseıý joldary men qalyptasý kezeńderinen syr shertedi. Mysa­ly, 1961 jyly Temirtaý qala­synda ótken bir senbiliktegi kórinisti beı­ne­leıtin fotosýrette N.Nazar­baev tereze al­dyn­da áriptesimen sóılesip turǵan sáti beınelengen. Bul jas otbasy­lar­ǵa baspana tur­ǵyzýǵa arnalǵan senbi­lik eken. Mura­jaı qyzmetkerleri Prezı­dent­­tiń qasyn­daǵy dosynyń esimi áli de belgisiz qalyp otyrǵan­dy­ǵyn aıta­dy. Mamyr merekesindegi, Búkil­álem­dik jastar men stýdent­ter­diń festıvali­ne qatysý úshin Hel­sın­kııge attaný aldyndaǵy vokzal­daǵy sýretter qyzyqty da qyzǵylyq­ty. So­ny­men qatar munda Almatyda, Temir­taýda, Qaraǵandy­da, tipti Dne­pro­dzer­jınski­de túsken Elbasy­nyń foto­lary bar. Olardy murajaı qyz­­met­kerleri izdestirip, óńi kete bas­ta­ǵan­daryn qalpyna keltirgen. Ásire­se, 1950-60 jyldarǵy fotolar sany az nemese az saqtalǵan, al 1980 jyl­dar­daǵy fotolardyń sany kóp bol­ǵany­­men, sapasy nasharlaý kórinedi. Úlken eńbek joldary degen bó­lim­­de Nursultan Ábishulynyń 1980 jyldardaǵy zaýyt, fabrıka jumys­shylarymen kezdesýleri bederlense, О́mir mektebi bóliginde D.A.Qonaev­­pen birge túsken sýret­teri kezdesedi. 1984 jyly Úkimet basshysy bolǵan kezi, 1985-1990 jyl­dar aralyǵyn­daǵy M.S.Gor­bachev­pen túsken sát­ter de osynda kórinis tapqan. Al О́z­geris­ter kezeńi degen bóliginde N.Nazarbaev­tyń Máskeýdiń Qyzyl alańynda buqaralyq aqparat qural­dary ókilderine suhbat berip turǵan sáti ózine nazar aýdartady. Budan basqa Elbasynyń parashıýt­pen sekir­­gen kezi, nemereleriniń qasyn­daǵy sáti sııaqty otbasylyq jeke sýret­teri de qoıylypty. Sonymen qatar Qazaq­stannyń álemdik saıası arena­da tanyla bastaǵan kezeńderin­degi Elbasynyń álemniń beldi de bedel­di saıasatkerlerimen kezdesý­leri, BUU mińberinen sóılep turǵan kezi tarıh qoınyna tarta túsedi. Mine, osyndaı kórkem de tarı­hı mańyzy orasan zor dúnıelerdi óz kózimen kórý úshin jınalǵan qaýym­­nyń qatary da mol boldy. Olar­dyń arasynan kóptegen depý­tattardy kózimiz shaldy. Jınal­ǵandar aldyn­da sóz alǵan Tuńǵysh Prezıdent murajaıynyń dırek­tory Alma Saǵynǵalı kórme arqy­ly N.Nazar­baevtyń Uly tulǵa, alǵyr saıasatker bolyp qalyp­tasýyn kórsetýge ty­rys­­qandyq­taryn erekshe atap ótti. Al “Nur Otan” HDP Ortalyq ap­paraty basshysynyń orynbasary Muhtar Erman birlesip jasalǵan jobanyń óte sátti shyqqandyǵyn erekshe atap ótti. Endigi másele, osy joba­ny mýltımedııa arqyly eli­miz­diń joǵary oqý oryndaryna, tip­ti shet elderge de kórsetý. Kór­meni Astana qalasynyń turǵyndary ǵana emes, búkil el bolyp tamasha­laýǵa tıis, dedi Muhtar Tildabekuly atal­ǵan sharanyń mańyzyn asha túsip. Osylaısha Kúmbezdi zalda oryn alǵan kórme Qazaqstan Respýblıka­sy Tuńǵysh Prezıdenti N.Nazar­baev­­tyń táýelsiz demokratııalyq mem­leketti qurýdaǵy tarıhı rólin ashyp kórsetýge arnalǵan. Foto­kór­meniń basty qundylyǵy – onyń maz­muny­nyń aýqymdylyǵy men kór­nekili­ginde. Atalǵan shara jaz­dyń sońyna deıin jalǵasyn taýyp, kópshilik nazaryna usyny­latyn bolady. Asqar TURAPBAIULY.