ULTTYQ TAǴAM ULYQTALÝY TIIS

Ulttyq dástúr, ulttyq sıpat. Ulttyq degenimiz ne? Sıpaty qandaı? Ulttyqtyń bir sıpaty teginde ulttyq taǵamda jatsa kerek. As adamnyń arqaýy, deıdi atam qazaq. “Arpa, bıdaı as eken, altyn-kúmis tas eken” dep, asty óte joǵary baǵalaýdyń jolyn ǵana emes, ony dámdi etip ázirleýdiń jón-josyǵyn da jaqsy bilgen. О́zge el qazaqta dastar­qany keń, ja­ny jomart halyq retinde tanı­ty­nyna bul sózimizdiń bir dáleli. Iá, atam qazaq kimdi bolsa da pıǵy­­lyna qaramaı, “astan úlken emessiń” dep dastar­qanǵa shaqyr­ǵan. Jalpy, ulty­myzdyń máde­nıetinde dastar­qan – ekonomıka­lyq, dıplomatııa­lyq pen sondaı-aq tálim-tárbıelik qyzmet atqarǵan. Qazaq halqynyń qonaqjaılyq dástúri shetelde yqy­lym zamannan-aq ańyzǵa aınalǵan. Al búginde she? Osy ańyzǵa laıyq dastarqany­myz­dy ulttyq taǵam­darmen jaına­typ júrmiz be degenge kelsek, búginde taǵam mázirimizde ózge ult ókilderi­niń taǵamdary basymdyq ekendigi de shyndyq. Osy oraıda, qazaqtyń brendine laıyq qazy-qarta, baýyr­saq, qymyz, shu­bat jáne basqa da sút ónimderi búgingi kúnniń tala­byna saı etip jan­dandyrý, ony da­my­typ, elge tany­mal etýmen aına­lysý maq­satyn­da Jastar uıy­my qurylýda. Bul oraıda jaqynda ǵana kópshi­liktiń shymbaıyna batqan osynaý máseleni kóterip, Astanada­ǵy “Til jáne mádenıet” qoǵam­dyq uıymy qazaqtyń ulttyq taǵam­daryn nası­hattaý men jetildirý maqsatynda L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ult­tyq ýnıversıtetinde shara ótkiz­genin aıtýǵa bolady. Oǵan áleý­mettik ǵylymdar fakýl­tetiniń dekany, tarıh ǵylymdary­nyń dok­tory Zııabek Qabyldınov, medısı­na ǵylymdarynyń dok­tory, pro­fessor, AQSh medısınasynyń aka­demıgi Erbolat Dálenov, “Til jáne mádenıet” qoǵamynyń tóraǵa­sy Ánýarbek Eraly, Rahat Ikibaev, qoǵam músheleri men shara­ǵa qyzyǵý­shylyq tanytqan stý­dent­ter qatys­ty. Ulttyq taǵamdar­dy jańǵyrtý ıdeıasyn kóterip júrgen Rahat Ikibaevtyń aıtýyn­sha, búginde onyń qoldaý alýynda memlekettiń kóme­ginsiz júzege asýy qıyn. О́ıt­keni, kádimgi ózimiz súıip jeıtin etti, daıyndaýǵa ketetin qamyrdyń 1 kg-y 450 teńge turady. Al etti mo­ly­raq asý úshin qansha qarajat ketetinin “ishińiz biledi”. Alaıda, báse­­kege qabilettilikti damy­tý­dy anyq­­taıtyn faktordyń biri qol­jetimdi baǵa emes pe, deıdi ol. Rahat Ikibaevtyń ulttyq taǵam­dar­dy dárip­teýge degen ynta-yqyla­sy barlyǵymyzdyń kókeıi­mizde. Degen­men, bolashaqta úıimizde ǵana emes, ulttyq taǵamymyzdy shetelge shıpa­sy­men, dámdi­ligimen, paıda­ly­­lyǵy­men tańqaldyrǵanǵa ne jetsin, shirkin! Venera TÚGELBAI, “Egemen Qazaqstan”.