О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda ótken baspasóz máslıhatynda Abaı oblysy mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysynyń orynbasary Oljas Soǵymbaı, Olımpıadalyq sport túrleri boıynsha joǵary sport sheberligi mektebiniń dırektory, Muhıt Tursynov, Semeı qalasynyń Dene shynyqtyrý jáne sport bólimi basshysynyń mindetin atqarýshy Qýat Isajanov qatystyp, baıandama jasady.
«Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyq mereıtoıyn joǵary deńgeıde atap ótý maqsatynda 1-10 tamyz aralyǵynda oblys kóleminde onkúndik baǵdarlama jospary bekitilgeni belgili. Sonyń ishindegi aýqymdy is-sharanyń biri – «Jeti qazyna» respýblıkalyq ulttyq baıqaýy ekenin qaıyra bir eske sala ketemiz.
Baıqaý jeti bólimnen turady. «Ilim, bilim: Abaı oqýlary», «Sulý áıel», «Er jigit» saıystary mádenı baǵytta ótpek. Úsh baıqaýǵa da elimizdiń ár óńirinen qatysýshylar keledi. Baıqaý Abaı aýdanyndaǵy, Qaraýyltóbede ótedi. «Ilim, bilim: Abaı oqýlary» saıysy – 8 tamyz kúni Qaraýyldaǵy aýdandyq mádenıet úıinde, «Sulý áıel» saıysynyń eki kezeńi 8-9 tamyz kúnderi «Abaı saıabaǵynyń» sahnasynda bolady. Al «Er jigit» saıysy 8-9 tamyz kúnderi: birinshi kezeń Qaraýyltóbede, ekinshi kezeń aýdandyq mádenıet úıinde ótedi», dedi Oljas Amangeldiuly.
Basqarmanyń málimetinshe, qazirge deıin basqa óńirlerden jáne Abaı oblysynyń aýdandarynan úsh baıqaýǵa 100-den asa qatysýshy tizimdelgen. Máselen, «Ilim, bilim: Abaı oqýlary» baıqaýyna – 37 adam, «Sulý áıel» baıqaýyna – 38 adam, «Er jigit» baıqaýyna – 31 adam.
Bul tizim alda ózgeretini sózsiz. О́ıtkeni ár baıqaýǵa 30 úmitkerden, barlyǵy 90 qatysýshy saıysqa túsýge tıis. Báseke joǵary bolady. Sebebi baıqaýlardyń júlde qory qomaqty. Máselen, «Er jigit» saıysy: I oryn – 7 bas jylqy, II oryn – 5 bas jylqy, III oryn – 3 bas jylqy. «Sulý áıel» baıqaýy: I oryn – 5 bas jylqy, II oryn – 3 bas jylqy, III oryn – 1 bas jylqy. «Ilim, bilim: «Abaı oqýlary»: I oryn – 7 bas jylqy, II oryn – 5 bas jylqy, III oryn – 3 bas jylqy.
«Qatysýshylardy kelip-ketý kestesine sáıkes 6-7 tamyz aralyǵynda Semeı qalasyndaǵy temirjol vokzaly men áýejaıdan kútip alatyn bolamyz. Bul maqsatta arnaıy kólikter men shtab múshelerinen jaýapty azamattar bekitilgen. Baıqaýǵa Abaı oblysynyń aýdandarynan qatysatyn jerlesterimiz Semeı qalasyna óz kólikterimen keledi. Ár óńirden keletin qonaqtardy jatyn orynmen qamtamasyz etý úshin Álıhan Bókeıhan ýnıversıtetiniń basshylyǵymen kelise otyryp, ýnıversıtettiń jańa jataqhanasyna (Semeı qalasy, Shóje Qaýjaýbaıuly kóshesindegi 249 k) ornalastyrý jaǵy qarastyrylǵan», deıdi O.Soǵymbaı.
Basqarma ókiliniń aıtýynsha, baıqaýǵa qatysýshylardy tasymaldaý úshin 7 tamyz kúni saǵat 15.00 shamasynda arnaıy belgilengen kóliktermen Abaı aýdany, Qaraýyl aýylyna jolǵa shyǵady. Bul jol qaýipsizdik sharalary josparlanǵan. Qatysýshylar Qaraýylǵa barǵan kezde belgilengen jatyn orynǵa jaıǵasyp, úsh mezgil tegin tamaqtanady. Munyń bári tek baıqaýǵa qatysýshylarǵa arnalǵan jaǵdaı ekenin eskergen jón.
Al «Jeti qazyna» ulttyq baıqaýynyń sporttyq jaǵyn «Olımpıadalyq sport túrleri boıynsha joǵary sport sheberligi mektebiniń» dırektory, qazaqtyń belgili apaıtós balýany Muhıt Tursynov tanystyryp ótti.
«Abaı atamyzdyń 180 jyldyq mereıtoıyna oraı ótetin biraz sporttyq is-shara bar. Máselen, Semeı qalasynda 4 tamyz kúni kúshtik ekstrımnen «Semeı batyry» ashyq týrnıri, 3-6 tamyz aralyǵynda Qazaq kúresinen Qazaqstan kýbogy ótkiziledi. Al Abaı aýdany, Qaraýyl aýylynda 7-10 tamyz aralyǵynda «Jeti qazyna» jobasy aıasynda ulttyq sport túrleri qamtylady. Onda dástúrli sadaq atý, búrkitshiler saıysy, qumaı tazy jarysy, alaman báıge, qazaq kúresi, toǵyzqumalaq bar. Báıge – jorǵa jarysy, top báıge, alaman báıge boıynsha ótedi. Qazaq kúresi – ógiz balýan 74 kelige deıin, Túıe balýan 90 keliden joǵary salmaq dárejesi sarapqa salynady. Bul sporttyq baıqaýdyń bárinde júlde qomaqty. Bas báıgelerge avtokólik tigilgen, tipti toǵyzqumalaq oıynynda jeńimpaz bolǵan oıynshyǵa da bas báıge – avtokólik», deıdi Muhıt Shyńǵysuly.
1 tamyzda Semeı qalasyndaǵy «Beıbitshilik» (Túıemoınaq) aralyndaǵy ulttyq aýyl alańynda onnan asa sport túrinen ashyq qalalyq týrnırler uıymdastyrylady. Barlyq jarystyń saltanatty ashylýy saǵat 09:00-de, al marapattaý rásimi saǵat 18:00-de etnoaýyl ortalyǵynda ótkiziledi.
«Bekitilgen josparǵa saı, «Beıbitshilik» aralynda qazaq kúresi, karate-do kekýshenkaı, taekvando, sadaq atý, qol kúresi, doıby, toǵyzqumalaq, kermege tartylý («Tartyl Fest»), gir kóterý, asyq atý syndy sport túrinen jarystar ótedi. Jarysqa qatysýshylarǵa úsh mezgil tamaqtaný uıymdastyrylady. Qatysýshylar Álıhan Bókeıhan ýnıversıtetiniń jataqhanasyna ornalastyrylady. 4 tamyz kúni «Semeı Batyry» atalǵan kúshtik ekstrım boıynsha ashyq týrnır ótedi. Jarys baǵdarlamasyna sáıkes, qap kóterip júrý, gir kóterý, bórene arqalap otyryp-turý, ganteldi ıyqtan kóterý, úlken dońǵalaq aýdarý, fermerlik serýen, avtobýs súıretý sekildi kúshtik jattyǵý saıystary boıynsha synǵa túsedi. Jarysqa elimizdiń barlyq óńirinen eń myqty sportshylar qatysady. 7 tamyzda mereıtoı aıasynda eki iri marafon uıymdastyrylady. Respýblıkalyq marafon – uzyndyǵy 3km bolatyn bul jarys tańǵy saǵat 08:00-de Ertis jaǵalaýynan bastalyp, «Beıbitshilik» aralyndaǵy márege deıin jalǵasady. Al ýltramarafon – alystyǵy 180 km. Jarys Semeı áýejaıynan bastalyp, Qaraýyl aýylyndaǵy Qaraýyltóbege deıin jalǵasady. Marafon boıynda ár 10 shaqyrym saıyn tamaqtaný pýnktteri, al 50 shaqyrymnan keıin Qasqabulaq pen Arhat tusynda ystyq as usynylady. Qaýipsizdik sharalary polısııa men jedel járdem qyzmetkerleri arqyly tolyq qamtamasyz etiledi», deıdi Qýat Qaıyrbekuly.
Budan soń baıandamashylar BAQ ókilderiniń saýalyna muqııat jaýap berdi. Osy rette spıkerlarden: «Elimizden tys, ıaǵnı shaqyrý berilmegen sheteldik týrısterge Abaı aýdanynda qonaq úı, ashana sekildi daıarshylyq jasaý jaǵy qarastyrylǵan ba?» dep saýal qoıǵan edik.
Abaı oblysy mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıv isi basqarmasynyń basshysynyń orynbasary Oljas Soǵymbaıdyń aıtýynsha, «Adamzattyń bárin súı, baýyrym dep...» atty halyqaralyq aqyndar festıvaline álemniń 15 elinen aqyndar keledi. TÚRKSOI jáne halyqaralyq Emıneský poezııa akademııasynyń qoldaýymen uıymdastyrylǵan osy is-sharada Abaı óleńderi 15 tilge aýdarylyp, antologııa bolyp shyǵady. Buǵan keletin sheteldik qonaqtardyń ornalasý, tamaqtaný jaǵy uıymdastyrylǵan. Al óz betinshe kelgen týrıster eriktilerdiń kómegine júginýine bolady.
Abaı oblysy
