Jol – tirshilik tamyry

«Infraqurylymdyq damýdyń 2015-2019 jyldarǵa arnalǵan «Nurly Jol» memlekettik  baǵdarlamasy aıasynda osy salany modernızasııalaý júzege asyrylýda. Bul 2020 jylǵa qaraı júk aınalymyn 1,6 ese jáne tranzıttik júk tasymaly kólemin eki esege arttyrýǵa múmkindik beredi. Aıtar bolsaq, memlekettik baǵdarlama sheńberinde avtojol salasynda 11 jobany iske asyrý kózdelgen. Al avtojoldar salasyndaǵy ınfraqurylymdyq jobalar boıynsha 2020 jylǵa qaraı jalpy quny 2,4 trln.teńge quraıtyn 7 myń shaqyrymnan astam jol qaıta jańǵyrtylatyn jáne salynatyn bolsa, onyń 1 trln.teńgesi halyqaralyq qarjy ınstıtýttarynyń zaımdary ekendigin atap ótý qajet», – dedi Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz máslıhatynda Investısııa jáne damý mı­nıstrligi Avtomobıl joldary komıtetiniń tóraǵasy Mereke Pishembaev. Onyń aıtýy boıynsha, «Nurly Jol» baǵdarlamasy sheńberinde aralas salalardy qosa alǵanda barlyq avtojol jobalary boıynsha jumysqa 200 myń adamdy jumyldyrý kózdelgen.   Qazirgi ýaqytta «Batys Eýropa – Batys Qytaı» megajobasyn iske asyrý jalǵastyrylýda eken­diginen habardar ete otyryp, ol qurylysy júrgizile bas­taǵan jobalardy atap ótti. Olar­dyń qataryna «Ortalyq – Oń­tústik» (Astana – Almaty), «Or­talyq – Shyǵys» (Astana – О́s­kemen), «Ortalyq – Shyǵys» (As­tana-Aqtóbe – Atyraý – Aqtaý), Al­maty – О́skemen, Qaraǵandy – Jezqazǵan – Qyzylorda jáne Atyraý – Astrahan kiredi. «Sonymen qatar, aǵymdaǵy jyly atalǵan jobalardy iske asyrý úshin 269,3 mlrd.teńge bólinip otyrǵan bolsa, onyń 178 mlrd.teńgesi Ulttyq qordan berilip otyr. Bıylǵy jyldyń 1 maýsymyna deıingi jaǵdaıdy eseptegende qarjynyń 85,4 mlrd.teńgesi ıgerilse, bul turǵyda osy qarjy ishinen  Ulttyq qordan bólingen qarjynyń 44 mlrd. teńgesi jumsaldy», dedi  komıtet tóraǵasy. Qazirgi tańda  jobalarǵa 33 merdiger uıym men 64 qosalqy uıym tartylyp, osynyń nátıjesinde 27 myń jumys orny ashylyp otyr. Bul rette 5 myńnan astam jol qurylysy tehnıkasy jumys jasaý­da. Avtojol salasyndaǵy eń iri joba uzaqtyǵy 2787 shaqyrymdy quraıtyn «Batys Eýropa – Batys Qytaı» qurlyq­aralyq avtomobıl dálizi bolyp tabylady. Jobalardy 2009-2014 jyldary iske asyrý kezeńinde Reseı Federasııasy shekarasynan Shymkent qalasyna deıin Aqtóbe, Qyzylorda jáne Ońtústik Qazaqstan arqyly 1884 shaqyrymdyq jol bo­ıynda qozǵalys ashyldy.  Tashkent – Shymkent – Jambyl oblysynyń shekarasy, Taraz qalasynyń aınalma joly jáne Almaty – Qorǵas ýchaskeleriniń 569 shaqyrymynda jumys jalǵasýda. Jyl aıaǵyna deıin uzyndyǵy 183 shaqyrym bolatyn Shymkent – Taraz joly paıdalanýǵa berilmek. Shymkent – Tashkent jáne Almaty – Qorǵas ýchaskelerindegi jumystar keler jyly aıaqtalady. Kelesi kezekte uzyndyǵy jaǵynan 1282 shaqyrymdy quraıtyn «Ortalyq – Ońtústik» (Astana – Almaty) jobasy boıynsha búgingi kúni Astana-Temirtaý jáne Almaty – Qapshaǵaı ýchaskelerinde qurylys jumystary júrip jatqandyǵy jaıynda aıtqan M.Pishembaev olardyń 40 shaqyrymy sementbetonmen tósel­gendigin jetkizdi. Al ústimizdegi Astana – Temirtaý jolynyń 10 shaqyrymy, Alma­ty – Qapshaǵaı jolynyń 62 shaqy­rymy, jalpy 72 shaqyrym jol paıda­lanýǵa beriletindigin atap ótti. Osy ýchas­kelerdegi jumys tolyqtaı kelesi jyly aıaqtalmaq. Al Qaraǵandy – Balqash – Býrylbaıtal – Kúrti ýchaskesin qaıta salý Dúnıejúzilik bank pen Eýropa Qaıta qurý jáne damý banki zaımdarynyń esebinen qarjylandyrylatyn bolady. Bıylǵy jyldyń sońyna deıin zaım týraly kelisimge qol qoıylyp, konkýrs jarııalanady dep josparlanýda.  Qurylys jumystary 2016 jyldyń kókteminde bas­talyp, 2019 jyly aıaqtalady. «Sonymen qatar, úshinshi joba – «Ortalyq – Shyǵys» jobasy boıynsha aıtar bolsaq,  uzyndyǵy 1018 shaqyrymdy quraıtyn  Astana – О́skemen jolynyń qury­lysy 2013 jyly bastalǵan bolatyn.  Qazir Astana – Pavlodar – Semeı ýchas­kesinde qurylys jumystary júrip jatyr. Olardyń jalpy uzyndyǵy – 509 shaqy­rym. Osy jyldyń sońyna qaraı 100 sha­qyrym paıdalanýǵa beriledi», dedi M.Pi­shembaev. Onyń aıtýyna qara­ǵanda, uzyndyǵy 404 shaqyrym bolatyn Pavlodar – Semeı – Qalbataý jáne Qalbataý – О́skemen ýchaskeleriniń jobalyq-smetalyq qujattamasy ázirlenip jatyr. Qurylys jumystary 2016 jyly bastalady. Qazirgi kúnderi «Ortalyq – Batys» jo­basy (Astana – Aqtóbe – Atyraý – As­trahan) boıynsha uzyndyǵy 470 shaqy­rym bolatyn Beıneý – Aqtaý ýchaskesinde qu­rylys jumystary júrgizilýde. Byltyr 200 shaqyrymy paıdalanýǵa berilgen bolsa, dálizdiń jalpy uzyndyǵy – 2720 shaqyrym. Onyń 1290 shaqyrymyn jón­deý qajet eken. Jobanyń quny – 540 mlrd.teńge. Qazirgi ýaqytta Astana – Qara­butaq, Aqtóbe – Maqat jáne Atyraý – Astra­­han ýchaskelerin jóndeýge halyq­aralyq qarjy ınstıtýttarynan zaım alý úshin tehnıkalyq-ekonomıkalyq ne­gizdeme ázirlenip jatyr. Zaım týraly kelisimge bıylǵy jyldyń aıaǵyna deıin qol qoıylady dep kútilýde. Bul joba qurylystary kelesi jyly bastalyp, 2019 jyly aıaqtalady dep josparlanýda. «Sonymen qatar, uzyndyǵy  851 shaqyrymdy quraıtyn  Almaty – О́skemen joly jobasy aıasynda qazirgi ýaqytta Qapshaǵaı – Taldyqorǵan jolyndaǵy 157 shaqyrymdyq ýchaskede qurylys júrip jatyr. Ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin 84 shaqyrymy paıdalanýǵa beriledi. Qalǵan 73 shaqyrymy – keler jyly aıaqtalady, dedi komıtet tóraǵasy. Al Astana – Petropavl joly máselesine toqtalar bolsaq, qazir Kókshetaý – Petropavl ýchaskesiniń Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy 106 shaqyrymy  jasalyp jatyr eken. Odan bólek, Petropavl qalasyn aınalyp ótetin 11 shaqyrymdyq joldy qaıta qalpyna keltirý jumystary bastaldy. 2015 jyldyń aıaǵyna deıin 55 shaqyrymy paıdalanýǵa beriledi. Al kelesi jyly  51 shaqyrymy berilmek. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».