Qadyrken Qojanov – Baıanaýyl óńiriniń týmasy. Sporttaǵy jolyn osy óńirde bastaǵan. Keıin Almatydaǵy Qazaq dene shynyqtyrý ınstıtýtynda oqyǵan. Baby kelip turǵan shaǵynda elimiz quramasynyń sapynda beldesken. Eresekter arasynda ótken KSRO chempıonatynyń kúmis júldesin jeńip alǵan. Respýblıkalyq deńgeıdegi túrli jarystarda 55 kılo salmaqta tórt dúrkin chempıon atanǵan.
Quramadaǵy birinshi nómirli sportshylardyń qatarynda bolý kásibı sportshyǵa jeńispen para-par. Qadyrken 1960 jyly Qazaq dene shynyqtyrý ınstıtýtynda oqyp júrgende ınstıtýttaǵy ózge sportshylarmen birge Selınograd qalasynda ótetin jattyǵýǵa barady. Dene shynyqtyrý jáne sportty nasıhattaıtyn sheberlik saǵaty Aqmola qurylys tehnıkýmynda uıymdastyrylady. Sportshylardyń ónerin tamashalaǵan qaýymnyń qatarynda «Dańq» ordeniniń tolyq ıegeri, áıgili Álmuqan Sembınov bolǵan eken. Ol kezde qazaq batyry sportshylar óner kórsetýge barǵan qurylys tehnıkýmynyń dırektory qyzmetinde eken. Bilektiler básekesin qyzyǵa tamashalaǵan Á.Sembınov Qadyrkenniń myqtylyǵyna tánti bolady. Jattyǵýdan soń balýandy kabınetinde arnaıy qabyldap, qurylys tehnıkýmynda dene shynyqtyrýdan aǵa oqytýshy bolyp jumys isteýge shaqyrady. Mundaıdy kútpegen jigit Almatydaǵy oqýyn birer jylda támamdaǵan soń, jumysqa keletinin aıtyp, batyrmen maquldasady.
«Ýáde – Qudaı aty» degen. Qojanov kóktemde áıeli, voleıbolshy Altyn Qalkenovamen birge Selınogradqa kóship kelip, jumysyn bastap ketedi. Araǵa úsh jyl salyp oblystyq sport komıteti qaladan joǵary sport sheberligi mektebin ashqan. Qojanovqa sol sport mektebinde jumys isteýge shaqyrtý keledi. Dál osy kezeńnen Q.Qojanovtyń bapkerlik mansaby bastalyp, balýandar daıarlaýǵa myqtap kirisedi. Jastaıynan sportqa mashyqtanyp, ortanqol emes, shyn sheberlermen aıqasqan balýanǵa osydan mańyzdy jumys joqtaı kórinedi. Qojanov qatelespepti, óıtkeni ol bastaǵan sport mektebiniń balýandary kóp uzamaı-aq iri týrnırlerde top jara bastaıdy. Alǵashqy tolqynnyń ishinde erkin kúresten sport sheberi, keıin Q.Qojanovtyń izin basyp, bapkerlikke kelgen Nıkolaı Almýrzıev bar.
– Qadyrken Satybaldyuly – Aqmola óńirinde erkin kúrestiń jandanýyna muryndyq bolyp, osy salada myqty sportshylardy tárbıelegen tulǵa. Bilikti bapkerdiń qol astyna 1966 jyly keldim. Araǵa tórt jyl salyp, spartakıadada top jaryp, sport sheberi atandym. Menen keıin de birneshe tolqyn sport sheberlerin daıarlady. Qalamyzda sporttyń osy túriniń damýyna eleýli úles qosty. Sol jyldary erkin kúrespen shuǵyldanǵan bozbalalardyń sporttaǵy ákesindeı bolyp ketti. 2004 jylǵa deıin erkin kúresten shahardyń bas jattyqtyrýshysy boldy. Osy aralyqta Astanada beldi balýandar toptasqan myǵym erkin kúres mektebin qalyptastyrdy. Tek birneshe tolqyn sportshylardy tárbıeleýmen shektelmedi, bilikti jattyqtyrýshylardy daıarlap shyǵardy. Bas jattyqtyrýshy retinde qalada osy sport túriniń damýyna, sport mektepteriniń ashylýyna sebepshi boldy. Keıin bapker aǵa jattyqtyrýshy qyzmetin maǵan senip tapsyrdy. Biz de ustazymyzdyń senimin barynsha abyroıly atqardyq dep oılaımyz, – deıdi Nıkolaı Almýrzıev.
Dańqty bapker 48 KSRO sport sheberin, elimizdiń 30 chempıonyn daıarlap shyǵardy. Keńes odaǵynyń chempıondary Aleksandr Gınkel men Vıtalıı Kovalevty baptady. Q.Qojanovtan tálim alǵan shákirtterdiń barlyǵy derlik ómirde óz ornyn tapqan. Jasy kelip, úlken sporttan alystaǵandardyń biri ustaz jolyn jalǵap, jattyqtyrýshy bolsa, ekinshisi bolashaǵyn basqa salamen baılanystyrdy. Balýannyń úzdik shákirtteri áli kúnge Astanada júzdesip júredi. Qoldan kelgenshe sportqa qoldaý kórsetedi, is-sharalarǵa qatysady. Bapkerdiń uly Bakýmen de habar almasyp turady. Qojanovty biletinder onyń tehnıkalyq jaǵynan óte myǵym, shymyr, minezdi, ákki balýan bolǵanyn aıtady. Ol ózine de, ózgege de talapshyl bolǵan. Jarys aldynda qarsylastaryn zerttep, shákirtterine durys nusqaý bere bilgen. Qojanov senim artqan shákirtterdiń biri – Ermek Jumaǵulov.
– Men sportqa 15 jasymda keldim. Birinshi bapkerim Vıktor Vasılevıch meni sportqa baýlyp, eseıe kele Qojanovqa berdi. 1975 jyl, 16 jastamyn. Alǵashqy bapkerimniń ózi Qojanovtyń tálimin kórgen. Araǵa eki jyl salyp Dýshanbede sport sheberi atandym. 52-57 kg salmaqta kúrestim. Sol kez bapkerdiń «Tájik sportshysynan utylsań, úıge jaıaý qaıtasyń» degeni bar. Beldesýdi jeńip shyqtym. Bapkermen salmaǵymyz shamalas boldy. Ol jalpyǵa kórsetetin ádis-tásilderdi menimen jasaıtyn. Bálkim sodan bolar, jaqsy kúrese bastadym. Bilikti maman naǵyz myǵym sportshyny qalaı daıarlaý keregin jaqsy biletin. Jattyǵýdy túgel ózi baqylaıdy. Qateligimizdi qalt jibermeıdi. О́zi qandaı eńbekqor bolsa, shákirtterinen sony talap etetin. Talaı jetkinshektiń belin býdy. О́zi alasa boıly, shynashaqtaı bolsa da úlken salmaqtaǵy balalardy kúreske baýlýda sheberligi basym edi. Jattyǵýǵa kelgende qatal, jalqaýlyqty jek kóretin. Qojanovtyń tárbıesin kórgen sportshylardyń qaı-qaısysy da jaman bolǵan joq. Sporttan keıin de ómirde óz jolyn tapty, – deıdi E.Jumaǵulov.
Dańqty bapker zeınet jasyna shyqqan soń da qarap otyrmaı, bar ǵumyryn shákirt tárbıeleýge arnady. О́miriniń keıingi kezeńinde «Astana batyry» klýbynda eńbek etti. Qarttyǵyna qaramastan balalarmen alysady. Balalardy sportqa birden qyzyqtyra ketetin qasıeti sol qalpy ózgermegen. О́zine de, isine de berik bapker 2010 jyly 74 jasqa qaraǵan shaǵynda baqıǵa ozdy. Búkil sanaly ǵumyryn sportqa arnaǵan, atpal azamattyń Olımpıada chempıonyn daıarlasam degen asqaq armany bolypty. Endi sol armanyna ózi negizin qalaǵan Aqmola erkin kúres sheberleri búgin bolmasa erteń jetetini anyq.
Erkin kúres ardageriniń sporttaǵy eńbegi eleýsiz qalmady. KSRO-nyń qurmetti sport sheberi. Qazaq KSR eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy, Táýelsiz Qazaqstannyń qurmetti sport qaıratkeri. Ol baptaǵan birneshe býyn erkin kúres sheberleri ustaz jolyn jalǵap, áli kúnge eńbek etip keledi. Qadyrken Satybaldyulynyń Aqmola oblysynda sporttyń damýyna qosqan eseli eńbegin jaqsy biletin azamattar, kózin kórgen shákirtteri bapkerdiń dańǵyl joly ulyqtalsa, umytylmasa eken deıdi. Osyndaı bir top shákirti, sondaı-aq sport uıymdary onyń esimi elimizdiń tarıhı qaıratkerleri tizimine engizilýge tıis ekenin aıtyp jaýapty oryndarǵa hat joldaǵan eken. «Erim deıtin el bolmasa, elim deıtin er qaıdan týsyn» demekshi, otandyq sporttyń jandanýyna súbeli úles qosqan tulǵalardy ulyqtaý keıingi tolqyn jastarǵa jaqsy úlgi bolyp, ynta-jigerin arttyra túsetini sózsiz.
