Abaıǵa arnalǵan sıfrlyq jobasy ashyldy
Hakim Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan onkúndik Semeı qalasyndaǵy Muhtar Áýezov atyndaǵy pedagogıkalyq kolledjdiń «Es-Aımaq» rýhanı ortalyǵynda «Abai akademiasy» atty ensıklopedııalyq portaldyń tusaýkeserinen bastaldy. Abaı shyǵarmashylyǵyna arnalǵan tuńǵysh ensıklopedııalyq portaldyń tanystyrylymyna oblys ákimi Berik Ýálı, zııaly qaýym ókilderi, abaıtanýshy ǵalymdar qatysty.
Ensıklopedııalyq portaldyń tusaýkeserinde sóz sóılegen aımaq basshysy Abaı toıy bıyl tuńǵysh ret 10 kúndik retinde atap ótiletinin aıtyp, 1-10 tamyz aralyǵynda Semeı qalasy men Abaı, oblystyń ózge de aýdandarynda túrli mádenı-rýhanı, tanymdyq, ıntellektýaldyq is-sharalardyń josparlanyp otyrǵanyna toqtaldy.
«Atap ótý kerek, atalǵan onkúndiktiń ótýine qarjyny túgeldeı janashyr demeýshiler kóterip otyr. Abaı toıynyń óńirimizge eń basty syılyǵy – Memleket basshysynyń qoldaýymen bastalǵan «Abaıǵa qurmet» aksııasy. Hakimniń toıynda elimizdiń ár óńiri jańadan qurylǵan oblysymyzǵa bir nysannan salyp beretin boldy. Mańǵystaý «Dostyq úıin», Shymkent shyǵarmashylyq ortalyq, Túrkistan kórme ortalyǵyn, Astana Jaıly mektep, Aqtóbe jekpe jek ortalyǵy, Pavlodar oblysy Ústel tennıs ortalyǵyn salýǵa, Shyǵys Qazaqstan Ertis jaǵalaýyn jasap beremiz dep otyr. О́zge óńirler de habarlasyp, yqylas-nıetterin bildirip jatyr», dedi oblys ákimi.
Ensıklopedııalyq portaldyń Abaı murasyn zamanaýı formatta jetkizý turǵysynda mańyzdy ekenin jetkizdi.
«Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev «Abaı jáne 21 ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda «Abaıdyń shyǵarmalaryna zer salsaq, onyń únemi eldiń alǵa jyljýyna, ósip-órkendeýine shyn nıetimen tileýles bolǵanyn, osy ıdeıany barynsha dáriptegenin baıqaımyz. Al, ilgerileýdiń negizi bilim men ǵylymda ekenin anyq bilemiz. Abaı qazaqtyń damylsyz oqyp-úırengenin bar jan-tánimen qalady. «Ǵylym tappaı maqtanba» dep, bilimdi ıgermeıinshe, bıikterdiń baǵyna qoımaıtynyn aıtty» dep Abaıdyń muratyn, maqsaty men armanyn jiliktep aıtyp, búgingi qazaq balasyna oı salǵan bolatyn. Demek, búgin kópke jol tartatyn Abaıǵa arnalǵan ensıklopedııalyq portal, hakim muralaryn óskeleń urpaqqa nasıhattaý jolynda negizgi baǵdarsham bolmaq. Sondaı-aq Abaı týraly aqparat izdegen adam «Abai akademiyasy» portaly arqyly tolyqqandy qol jetkize alady. Eń bastysy bul portal Abaıdyń 180 jyldyq mereıtoıynan keıin de óz jumysyn toqtatpaı, jumysyn jalǵastyra beredi», – dedi aımaq basshysy.
«Abai akademiasy» jobasynyń jetekshisi Aıjan Tábarakqyzy jınalǵandarǵa portaldy tanystyrdy. Onyń aıtýynsha, «Abai akademiyasy» portaly – Abaı murasyn óskeleń urpaqqa nasıhattaıtyn, aqyn týraly tolyq málimet usynatyn ǵylymı-tanymdyq derekkóz. Platformada aqynnyń ádebı, ǵylymı, pýblısıstıkalyq jáne epıstolıarlyq eńbekteri tekstologııalyq saraptamamen, túrli formatta jınaqtalǵan. Materıaldar Abaı ınstıtýttary, ǵylymı ortalyqtar, arhıvter men murajaılardan alynyp, sıfrly túrde engizilgen. Sondaı-aq tele-radıo habarlar men derekti fılmder de qamtylǵan.
Aıtýly is-sharada abaıtanýshy Arap Espenbetov, «Jıdebaı-Bórili» mýzeı-qoryǵynyń dırektory Ulan Saǵadıev, ádebıettanýshy-ǵalym, PhD doktory Qarlyǵash Áýbákir ensıklopedııalyq portal týraly pikirlerin aıtty.
«Búgin ashylyp otyrǵan «Abai akademiasy» ensıklopedııalyq portaly – ǵylymı, mádenı, aqparattyq ortadaǵy buryn-sońdy bolmaǵan erekshe qubylys dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Bul – úlken jańalyq. Elektrondyq portal bárimizge ortaq. Ol jas ǵalymǵa da, izdenýshige de, stýdentke de, oqýshyǵa da, qarapaıym jumysshyǵa da ortaq. О́ziniń dosy sııaqty áńgimelesip, qajetti derekterin qabyldap, ary qaraı óziniń uly aqyn týraly oılary men qarymdaryn damytatyny sózsiz. Abaıdy bilemin, tanımyn, uǵamyn, túsinemin deıtin jannyń barlyǵyna kómek beretin, eń úlken basty qural, ensıklopedııa», dedi Arap Espenbetov.
Bir sózben aıtqanda, ensıklopedııalyq portal halyqtyń Abaı murasyna den qoıyp, qarańǵy túnde adastyrmas temirqazyq retinde tanýyna kómegin tıgize bermek. Keleshekte sıfrlyq jobanyń múmkindikteri jetile túsedi, jasandy ıntellektke negizdelgen vırtýaldy kómekshi – Abaı chat-boty da qoldanýshylardyń ıgiligine jumys istemek. Ol árbir qoıǵan suraqqa Abaı jaýap qatqandaı áser beretin bolady.
Ulttyq aýyl esigin aıqara ashty
Semeıdegi Túıemoınaq aralynda Abaı toıynyń máni men sánine aınalǵan etnoaýyldyń kelýshilerge resmı túrde esigi ashyldy. Halyqtyń ulttyq murasy men baı mádenıetin nasıhattaıtyn aýyl aldaǵy on kúni boıy toıshy qaýym men týrısterge jumys isteıdi. Bir aıtarlyǵy, Abaıdyń 180 jyldyǵyna dúbirli toı baǵdarlamadaǵy is-sharanyń deni osy, osy aralynda ótedi. Etnoaýyl aýmaǵynda onnan asa kıiz úı tigilgen, jastardyń kóńil kóterýine úsh altybaqan ornatylǵan. Qala jurty men qonaqtary aýylǵa túsip, ulttyq taǵamdardan dám tatyp, túrli kórmege kózaıym bop, konserttik keshterdi tamashalaı alady.
Keshe onda «Asyl mura» qolóner sheberleriniń oblystyq festıvali bastaldy. Festıvalde óńirdiń úzdik sheberleri jasaǵan buıymdaryn kóptiń nazaryna usyndy. Ulttyq murany nasıhattaýǵa, shyǵarmashylyq bastamalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan is-shara bıyl úshinshi márte ótip otyr. Festıval qorytyndysynda «Alaman quraq-2025» baıqaýynyń jeńimpazdary marapattalady. Oblys basshysy Berik Ýálı de etnoaýyl ashylýyna arnaıy qatysyp, kórmeni tamashalady.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, etnoaýyl aýmaǵynda 1-10 tamyzda qazaq kúresi, karate-do kekýshınkaı, taekvondo, sadaq atý, qol kúresi, doıby, toǵyzqumalaq, týrnıkke tartylý, gir kóterý, asyq atý syndy ulttyq jáne zamanaýı sport túrinen qalalyq ashyq chempıonattar ótedi. Ulttyq aýyldaǵy tarıh pen bolashaqty jalǵaıtyn rýhanı merekege siz de asyǵyńyz.
Arbatta art mereke bop jatyr
Semeıdiń Arbat alańynda da merekelik is-sharalar bastaldy. Sony biri – tanymal ıllıýstrator, sýretshi Ańsaǵan Mustafanyń «Kóńilge túrli oı salar» kórmesi. Uly aqynnyń mereıtoıyna oraı uıymdastyrylǵan kórmede ómir, rýhanııat, ishki álem, qoǵam týraly óner týyndylary fılosofııalyq tolǵanys pen zamanaýı obrazdar arqyly jurt nazaryna usynylǵan. Ekspozısııa qala turǵyndary men qonaqtaryna estetıkalyq áser syılap, toı kórkine kórik qosty.
Ańsaǵan Mustafa – áıel quqyǵy, rýhanı qundylyqtar, otbasylyq qarym-qatynas jáne ishki álem taqyrybyn qozǵaıtyn týyndylarymen tanymal. Sýretshiniń jumystary birneshe halyqaralyq kórmege qatysyp, otandyq BAQ-ta keńinen talqylanyp keledi.
Budan soń «Aspan Sınema» jobasy aıasynda Abaı týraly fılmderdiń kórsetilimi júrilip, keshke «Arena» mádenı-sport kesheninde «Adamzattyń alyby – hakim Abaı» atty mereıtoılyq gala-konsertke ulasty.
Abaı toıyndaǵy alǵashqy kúnniń kelbeti osylaı bastaldy. Abaı toıy jaı ǵana toı emes, rýhanı jańarý jolynda kemeline kelgen toı bolmaǵy anyq.
Abaı oblysy
