Janat Andasbaev shekara qyzmetinde 2010 jyldan beri eńbek etedi. Tabıǵaty men tarıhy baı Jetisý óńirinde ósip, el qorǵaǵan erlerge súısine qaraǵan azamattyń boıynda áskerı qyzmetke degen erekshe ynta-yqylas erte qalyptasqan. Sóıtip, bala armany maqsatqa, maqsaty áreketke jetelep, búginde UQK ShQ Jambyl oblystyq departamenti tárbıe, ıdeologııalyq jáne kadrlyq jumystar basqarmasynyń bastyǵy mindetin atqaryp keledi.
– 15 jyl buryn Ulttyq qaýipsizdik komıteti Shekara akademııasynyń tórt jyldyq oqýyn bitirip, eńbek jolymdy Jambyl oblysy, Turar Rysqulov aýdany, Kókdónen aýylynda ornalasqan «Kógershin» shekara zastavasynda, zastava bastyǵynyń orynbasary laýazymynan bastadym. Keıin qyzmetimdi Jambyl oblysynyń Merki, Jýaly aýdandarynda ornalasqan shekara zastavalarynda jalǵastyrdym. Bul aımaqtar taýly jáne ormandy beldeýlerimen, ózen ańǵarlarymen erekshelenedi. Munda úzdiksiz baqylaý, jedel áreket etý jáne jer bederin jetik bilý asa mańyzdy. Biraq qyraǵylyq pen temirdeı tártip oǵan kedergi emes. Araǵa ýaqyt salyp, Taraz qalasyndaǵy 2035 áskerı bóliminde saptyq jáne kadrlyq jumystar bólimshesiniń bastyǵy qyzmetin de atqardym. 2015 jyly Shymkent qalasyndaǵy Ońtústik óńirlik basqarmada qyzmetimdi jalǵastyrdym. 2017 jyly Almaty qalasyndaǵy Jeke baılanys polkynda qyzmet etip, áskerı ujymnyń uıymdastyrýshylyq jáne tárbıe jumystaryn nyǵaıtýǵa úles qostym. Ár óńirdegi qyzmet tájirıbesi meni kásibı turǵyda shyńdap, shekara kúzetiniń jaýapkershiligi men mańyzyn tereń túsinýge múmkindik berdi, – deıdi shekarashy.
Zańsyz kóshi-qon, kontrabanda sekildi túrli qaýipten qorǵaý, keıde qarýly qarsylasqa qaramastan, janqııarlyqpen kúresý – shekarashylardyń tól mindeti. Elimizde osy qyzmettiń údesinen shyǵyp, qanatqaqty rýhtyń úlgisin kórsetip kele jatqan 30 myńnan asa qyz-jigit bar. Olardyń shamamen 12 myńy kún saıyn jaýyngerlik kezekshilikke shyǵady. Áńgime barysynda Janat bul naǵyz er azamattardy shyńdaıtyn birden-bir sala ekenin aıtyp qaldy.
– Shekara qyzmetinde qıyndyqtar men synaqtar kúndelikti kezdesedi. Bul – aýa raıynyń kúrt ózgerýi, taýly aımaqtardaǵy aýyr jaǵdaı, túngi ýaqytta qyraǵylyqty joǵaltpaý, alys shekara ýchaskelerinde úzdiksiz baqylaý júrgizý. Keıde tabıǵattyń tosyn minezi – boran, qatty aıaz nemese aptap ystyq qyzmetke eleýli kedergi keltiredi. Qaterlerdiń biri – zańsyz shekara buzýshylardyń áreketi. Olar keıde qarsylyq tanytyp, qaýip-qater týdyrýy múmkin. Sondaı-aq brakonerlermen nemese kontrabandashylarmen betpe-bet keletin kezder de bolady. Mundaı sátterde bastysy – kásibı daıyndyqqa súıenip, áriptestermen birlese, úılesimdi áreket etý, – deı kele Janat О́mirjanuly qyzmet barysyndaǵy ektremaldy oqıǵasymen de bólisti.
– 2012 jyly Jýaly aýdanyndaǵy «Aqsýat» shekara zastavasynda qyzmet atqarý kezinde úsh kúndik jasyryn baqylaý barysynda memlekettik shekaranyń arǵy betine zańsyz ótken kontrabandashylardy anyqtadyq. Jedel operasııa barysynda olar bizdiń is-áreketimizge qarsy shyǵyp, tipti travmatıkalyq pıstolet qoldandy. Degenmen kásibı daıyndyq pen batyl qımyldyń arqasynda qylmyskerler quryqtalyp, jalpy salmaǵy 28 kılo marıhýana tárkilendi. Bul oqıǵa – shekarashynyń qyzmeti tek baqylaý men kúzet qana emes, osyndaı sátterde sýyq sanamen jedel sheshim qabyldap, batyl áreket etýdi, tózimdilikti talap etetinin kórsetedi. Bul men úshin patrıottyq borysh pen antqa adaldyqtyń shynaıy synaǵy boldy, – deıdi J.Andasbaev.
El shekarasyn qorǵaý – memlekettiń egemendigi men ishki turaqtylyǵyn qamtamasyz etetin basty strategııalyq baǵyt. Sondyqtan táýelsizdik jyldardan qalyptasqan qyraǵy qyzmet zaman talabyna saı jasaqtalyp, jyl sanap jańaryp keledi.
– Osydan tórt jyl buryn Prezıdent pármenimen salada reforma júrgizildi. Osylaısha, shekara qyzmeti jańashyldyqqa bet burdy. Qazir túrli avtokólikter, arnaıy baqylaý-baılanys júıeleri, túngi kórý qurylǵylary, teplovızorlar, rasııa baılanysy, beınebaqylaý júıeleri jáne shekaralyq sıgnal berý keshenderi sekildi taǵy basqa zamanaýı quraldar el irgesin saqtaýda septesedi. Sonymen qatar keıbir baǵyttarda ushqyshsyz basqarylatyn apparattar qoldanylady, bul shekara aýmaǵyn jedel baqylaýǵa múmkindik beredi. Árıne, keı arnaıy tehnıkalar men ádister qupııa bolyp sanalady. Sebebi olardyń ashyq jarııalanýy shekara qaýipsizdigine keri áser etýi múmkin. Degenmen aıtarym – qolda bar barlyq quraldarymyz árdaıym daıyndyqta, al olardy basqaratyn mamandarymyz – joǵary kásibı deńgeıde, – deıdi J.Andasbaev.
Jalpy, «Shekara áskerlerin qurý týraly» Jarlyqqa 1992 jyly 18 tamyzda qol qoıyldy. Alaıda bul kún resmı túrde merekeler tizimine tek 2012 jyldyń 29 tamyzynda engizildi. Sodan beri shekara shebin kúzetken áskerıler jyl saıyn saltanatty túrde atap ótedi. Olardyń qatarynda kezekti keıipkerimiz UQK Shekara qyzmeti Almaty oblysy boıynsha departamentiniń baılanys kezekshisi Kenjegúl Qandyǵataeva da bar.
– Shynymdy aıtsam, shekaradaǵy ómirimdi qatardaǵy baılanysshy bolyp bastaımyn dep tipten oılamadym. Ol kezde meni áskerı qyzmetke burynǵy Maqanshy shekara jasaǵynyń basshylyǵy alǵan. Keıin Almaty irgesinde ornalasqan Aqjardaǵy baılanys polkine aýystym. Qazir departamenttiń baılanyspen qamtamasyz etý tobynda eńbek etemin. Jumysym unaıdy. Shekarada bolyp jatqan birde-bir oqıǵa nazarymyzdan tys qalmaıdy. Bir táýliktiń ishinde jan-jaqtan kelgen qońyraýlarǵa jaýap berip, mınýt saıyn túsetin aqparatty qabyldap, óńdeımiz. Departament pen el shebiniń arasyndaǵy baılanystyń úzilmeýin qadaǵalaımyz, – deıdi serjant.
Kenjegúldiń osyndaı mańyzdy mindettiń júgin arqalaǵanyna bıyl 12 jyl toldy. Desek te ol qaýyrt qyzmetimen qatar, otbasyndaǵy analyq, áıeldik mindetin umytqan emes. Bul mamandyqqa degen adaldyqtan buryn, Otan aldyndaǵy boryshyn anyq túsingen azamattyń áreketi dersiz.
– Bir kúni departament aýmaǵynda merekelik is-shara uıymdastyryldy. Oǵan bizge balalarmen kelýge ruqsat etti. Oraıy túsip, kishi ulym men qyzymdy erte kelgenmin, munda kórme uıymdastyrylyp, qarý-jaraq pen baılanys quraldary qoıylypty. Balalarym qarýlardy qyzyqtaýdyń ornyna túrli baılanys quraldaryn ustap kórip, mańaıyndaǵy ózderi sııaqty balapandarǵa «meniń anam osyndaı quraldarmen jumys isteıdi!», dep maqtanyshpen aıtyp jatqanyn estip, kóńilim eljiredi, – deıdi K. Qandyǵataeva.
Memlekettik shekarany kúzetý – kózge kórinbeıtin, biraq el taǵdyryn aıqyndaıtyn salmaqty mindet. Osy jolda abyroımen eńbek etip júrgen Janat Andasbaev pen Kenjegúl Qandyǵataevanyń ómirbaıany shekarashylardyń qyzmeti erlikke toly ekenin, al olardyń árbir qadamy – beıbit ómirdiń kepili ekenin taǵy bir márte dáleldeıdi.
