Apaly-sińlili Balqııa men Álııa Jeksembaeva bıyl Aqtoǵaı ken ornynda (KAZ Minerals kompanııasy) eńbek etip jatqandaryna baqandaı 10 jyl bolypty. Dálirek, olar 2015 jyldyń qyrkúıeginde Aqtoǵaıǵa jumysqa kelgen. Jeksembaevalar úshin ken ornynda jumys isteý tańsyq emes eken, ákesi men atasy metallýrgııa salasynda eńbek etken jandar eken. Sonymen birge 2020 jyly Balqııanyń uly Jandos ta ken baıytý kombınatynyń ujymyna qosylypty. Biz kenshiler áýletimen áńgime-dúken quryp, óndiriste jumys isteý degenniń qyr-syryn surap bildik.
– Men ekonomıst mamandyǵyn oqyp edim. Biraq jubaıym qaıtys bolǵan
soń balalardy jalǵyz asyrýǵa týra keldi. Otbasymdy qamtamasyz etý úshin jumys kerek boldy. Eńbek jolymdy Sınk zaýytynda kranshy bolyp bastadym. Aldymen qarapaıym pýltten, keıin anod sehynda kópir kranǵa otyrdym. Zaýyttaǵy jumys pen tabys turaqty boldy. Sol úshin ol tańdaýyma eshqashan ókinbeımin, – dep bastady jumysshy maman Balqııa Jeksembaeva.
Balqııanyń aıtýynsha, olardyń aǵasy da metallýrgııa salasynda eńbek etken. Ata-anasy da osy salada jumys istepti.
– Ákemiz ystyq sehta isteıtin. Birde anamyz bizdi bala kezde zaýytqa alyp bardy. Ol kezde qazirgideı kúzet, qatań baqylaý bolǵan joq. Ákemniń qasyna esh kedergisiz kirip kettik. Jarqyraǵan metall, otqa tózimdi kıim kıgen jumysshylar, qýatty tehnıka – bári áserli kórindi. Jumysshylar bizge tańyrqaı qarap turdy. Ákemiz: «Munda keletin jer emes, óte qaýipti!» dedi. Sodan soń barmadyq. Bul biz úshin alǵashqy «eńbek qaýipsizdigi jónindegi sabaq» boldy. Sol sátten bastap óndiristegi eńbektiń qanshalyqty mańyzdy ekenin túsindik, – dep eske alady Balqııa hanym.
Al sińili Álııanyń eńbek joly 1997 jyly Balqash mys qorytý zaýytyndaǵy elektrolız sehynda kranshy bolyp tastapty.
– Bul mamandyqty sanaly túrde emes, jaǵdaıǵa baılanysty tańdadym. Ata-anam kran mashınısine oqýǵa baǵyttady. Keıin elektrolız sehynda, odan soń Sınk zaýytyndaǵy konsentrat túsirý ýchaskesinde greıferli kran basqardym. Solardan jıǵan mol tájirıbemen ýaqyt óte kele, Aqtoǵaıǵa jumysqa keldim. Úlken ári zamanaýı kompanııaǵa aýysý ońaı bolǵan joq. Biraq bizdiń otbasymyz úshin ónerkásip – ómirimizdiń bir bóligine aınalyp ketken. Atamyz Koýnrad kenishinde istepti. Ákem Balqash zaýytyndaǵy konverter sehynda eńbek etti. Ákemniń úsh aǵasy da metallýrg bolypty. Bul óte qurmetti kásip, biz solardyń úlgisimen óstik, – deıdi Álııa Jeksembaeva.
Álııa ken salasyndaǵy óndiristik qaýipsizdik jumysynyń jaqsaryp kele jatqanyn aıtady.
– Buryn nusqaýlyqtar formaldi bolatyn, qorǵanys quraldary sapasyz edi. Qazir qaýipsizdik – birinshi orynda. Trenıngter, oqý-jattyǵýlar ótedi. Zamanaýı jeke qorǵanys quraldary beriledi. Árkim óziniń qaýipsizdigine jaýapty ekenin sezinedi, bul óndiristik etıka. Ekinshi mamanyń tájirıbesi de mańyzdy. Tájirıbeń men bilimiń bolsa, eldiń qaı túkpirinde júrseń de, óz ornyńdy tabasyń, ónim beresiń. О́nerkásip arqyly jumys oryndary ashylady, joldar salynady, mektepter boı kóteredi, ekonomıka damıdy. Bizdiń aınalamyzdaǵynyń bári óndiris eńbegimen baılanysty. Seniń jumysyń eldi alǵa jyljytatyn istiń bir bóligi ekenin seziný – úlken qýanysh, – deıdi ol.
Al «jemistiń jaqsy bolýy aǵashynan, jigittiń jaqsy bolýy naǵashydan» demekshi, naǵashylaryna qarap boı túzegen Jandos ta osy salanyń bilikti mamandarynyń birine aınalyp úlgergen.
– Men týystarymnyń osy salada jumys istep júrgenin kórip óstim, sol sebepti qyzyǵýshylyǵym boldy. Týǵan qalam Balqashta zaýyttar kóp bolatyn. Aldymen basqa salalardy baıqap kórdim, biraq óndiris jaıly oı únemi janymda júrdi. Sóıtip KAZ Minerals kompanııasyna keldim. Kompanııa jastarǵa jaqsy jaǵdaı jasaıdy. Men bolashaǵymdy osy salamen baılanystyramyn. Sol sebepti ekinshi joǵary bilim alyp jatyrmyn. Birinshi dıplomym – TJ mamandyǵy bolsa, qazir ınjener-tehnolog mamandyǵyn oqyp júrmin. Osy salada ári qaraı osynda eńbek etkim keledi. Men jastarǵa ónerkásipten qoryqpaýǵa keńes berer edim. Qazir jumys asa aýyr ári qaýipti emes. Qazir bári avtomattandyryldy. Tehnologııa, eńbek jaǵdaılary jaqsardy. Eger oqýǵa, damýǵa qulshynys bolsa – bul tamasha qadam der edim, deıdi Jandos.
Keleshegin ken salasymen baılanystyrǵan, áýlettiń ata kásibi metall qorytyp, óz nesibesin aıyryp, óńirdiń órkenıetine úles qosyp júrgen adal jumysshy, eńbek adamdarynyń kásibine bereke tilep qaıttyq.
Abaı oblysy
