Ulttyq qordyń valıýtalyq aktıvterin basqarýdan túsken kiris (aldyn ala derekter boıynsha 58,8 mıllıard dollar) 7,6 paıyz kiristiligimen 4,6 mıllıard dollardy qurady. Investısııalyq kiris negizinen aksııalar portfeliniń (+ 19 paıyz) jáne altynnyń (+ 27 paıyz) ósýi esebinen qalyptasty.
Ulttyq qordyń TIPS-pen aradaǵy ıntegarsııasy týraly málimettiń shet-jaǵasy erte kóktemde belgili bolǵan.
Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasary Álııa Moldabekova TIPS Qazaqstannyń Ulttyq qoryna engiziletinin aıtqan. Biraq atalmysh jobanyń Ulttyq qorǵa qanshalyqty paıda ákeletinin UB áli eseptep úlgermegen sııaqty. Al sarapshylar UB úshin Ulttyq qordyń ınvestısııalyq kiristiligin saqtap qalý mańyzdy ekenin aıtady.
Qarjy mınıstrliginiń málimetinshe, qańtar-shilde aılarynda Ulttyq qorǵa 1,7 trıllıon teńge ǵana tústi, al 3,5 trıllıon teńge tárkilendi. Kirister ótken jylmen salystyrǵanda 40 paıyzǵa qysqardy. Ásirese munaı sektorynan korporatıvtik salyqtar (-17,9 paıyz) jáne jer qoınaýyn paıdalanýǵa arnalǵan kelisimsharttar boıynsha túsimder tómendedi.
Jaǵdaıdy teris ınvestısııalyq nátıje ýshyqtyrdy: Qańtar-shilde aılarynda mınýs 584,5 mıllıard teńge.
Salystyrý úshin:
- bir jyl buryn qor 464,4 mıllıard teńge paıda kórsetti.
- Keıinirek Ulttyq bank jarty jyldyqtyń qorytyndysy boıynsha ınvestısııalyq kiris 4,7 mıllıard AQSh dollaryna (7,8 paıyz) kóterilgenin habarlaǵanymen, qoǵamda alańdaýshylyq kúsheıe tústi.
TIPS - tutyný baǵalarynyń ósýi kezinde nomınaldy quny ósetin memlekettik oblıgasııalar. Kiristiligi memlekettiń baqylaýynda turatyn memlekettik baǵaly qaǵazdarǵa qaraǵanda, TIPS ınflıasııadan qorǵaıtynyn mamandardyń bári aıtady. Deflıasııa kezinde bastapqy ınvestısııalardyń saqtalýyn qamtamasyz ete otyryp, TIPS nomınaldy quny belgilengen shekten tómendemeıdi.
Ulttyq banktiń derekteri boıynsha qazirgi ýaqytta jınaqtaý qorjynyn nysanaly strategııalyq bólý mynadaı:
- damyǵan elderdiń memlekettik oblıgasııalarynyń oblıgasııalary (29% jáne odan joǵary),
- damýshy elderdiń memlekettik oblıgasııalarynyń oblıgasııalary (21% deıin),
- korporatıvtik oblıgasııalar (10% deıin), damyǵan elderdiń kompanııalarynyń aksııalary (30-35% sheginde),
- balamaly quraldar (0-5%), altyn (5%).
«Ulttyq qordyń aktıvterin TIPS-ke ınvestısııalaý damyǵan elderdiń MBQ qorjyny sheńberinde 1 mıllıard AQSh dollaryna deıingi deńgeıde josparlanyp otyr. Bul rette TIPS-tiń naqty úlesi, sondaı-aq olardyń aınalys merzimderi bóligindegi parametrleri makrokonıýnktýranyń ózgerýine baılanysty aıqyndalatyn bolady», dep habarlaıdy Ulttyq banktiń baspasóz qyzmeti.
Iаǵnı, amerıkandyq memlekettik oblıgasııalar portfeli naryqtyq jaǵdaıdy, olardyń kiristiligi men aınalys merzimin eskere otyryp qalyptastyrylady. Ulttyq bank úlesterin túzetip jáne merzimi ártúrli baǵaly qaǵazdarǵa ınvestısııalaı otyryp, neǵurlym ıkemdi nusqany qoldana alady.
«Mundaı tásil kezinde satyp alynǵan oblıgasııalardyń sany ǵana emes (ádette bir qaǵazdyń nomınaly 1000 dollarǵa sáıkes keledi), kiristiliktiń, ótimdiliktiń jáne ınflıasııadan qorǵaýdyń ońtaıly teńgerimin qamtamasyz etý úshin olardy aınalys merzimderi (TIPS úsh standartty merzimge: 5, 10 jáne 30 jylǵa shyǵarylady) jáne portfeldegi salmaqtar boıynsha durys bólý mańyzdy», deıdi mamandar.
Ulttyq banktiń málimetinshe, TIPS satyp alýǵa Ulttyq qordyń jınaq qorjynynyń shamamen 2 paıyzy jumsalady.
«Nátıjesinde damyǵan elderdiń oblıgasııalar portfeli tirkelgen syıaqysy bar oblıgasııalardan jáne ınflıasııalyq-ındekstelgen memlekettik oblıgasııalardan turady. Bul shara kiristilikti arttyrýǵa jáne Ulttyq qordyń memlekettik baǵaly qaǵazdar qorjynyn ártaraptandyrýdy jaqsartýǵa múmkindik beredi» dep atap ótti Ulttyq bankte.
Ulttyq banktyń derekterinde 2023 jyly Ulttyq qorda jınaqtaý qorjynynyń aktıvterin konservatıvtik bólýden (80/20) aktıvterdi teńgerimdi bólýge (60/40) kóshkenin aıtylady.
«Qazirgi ýaqytta jınaqtaý qorjynyn maqsatty strategııalyq bólý mynadaı: damyǵan elderdiń memlekettik oblıgasııalary (29 paıyz jáne odan joǵary), damýshy elderdiń memlekettik oblıgasııalary (21 paıyzǵa deıin), korporatıvtik oblıgasııalar (10 paıyzǵa deıin), damyǵan elderdiń kompanııalarynyń aksııalary (30-35 paıyz sheginde), balamaly quraldar (0-5 paıyz), altyn (5 paıyz)», dep habarlady Ulttyq bank.
Bul rette Ulttyq qordyń turaqtandyrý qorjynynyń aktıvteri negizinen damyǵan elderdiń aqsha naryǵynyń neǵurlym ótimdi quraldaryna, negizinen AQSh-tyń qazynashylyq oblıgasııalaryna ınvestısııalandy.
Ulttyq banktiń derekterine sáıkes, 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha
Jalpy Ulttyq qordyń eki mindeti bar ekenin, onyń alǵashqysy – jınaqtaýǵa basymdyq beretinin osyǵan deıin aıtqanbyz. Al ekinshisi – turaqtandyrý. Daǵdarys jaǵdaılarynda osy tásil qoldanylady. Biraq úkimettiń aıdyń-kúnniń amanynda da osy tásildi jıi qoldanatynyn qarjy segmentindegi jańalyqtardan habary joqtar da seze bastady.
Qazaqstannyń Ulttyq qory 2014 jyldan beri joǵary kórsetkish kórsetpegeni belgili.
2022 jylǵy ınvestısııalyq shyǵyn kólemi 2,6 trıllıon teńgege jetken.
Qor qurylǵaly bergi kezeńde (2001–2024 jj.) jıyntyq ınvestısııalyq kiris 25,9 mlrd dollardy, al ortasha jyldyq tabystylyq 3,55 paıyzdy quraǵan.
Ekonomıst-ǵalym Ilııas Isaev Ulttyq qordyń ınvestısııalyq tabysynyń tómendigine teńgeniń qunsyzdanýy ǵana emes, ekonomıkalyq resýrstarymyzdyń álsizdigi de sebep bolǵanyn aıtady. Onyń aıtýynsha, qordyń qarajatyn qunsyzdanbaıtyn baǵaly qaǵazdarǵa onyń ınvestsııalyq kiristiligine áser ete almaıdy. Bizge birinshi kezekte Ulttyq qordan bólingen transfertterdiń tıimdiligin zertteıtin táýelsiz baqylaý júıesin quryp alý kerek.
Máselen, Ulttyq qorǵa 2024 jyly 3,8 trln teńge túskenmen, qordaǵy qarajat nebári 3,2 trln teńgege artqan. Al bıyl qordan 5,25 trln teńge alý josparlanǵan. Qorǵa bıyl 4,8 trln teńge túsýi yqtımal ekenin osyǵan deıin jazǵanbyz. Sonda qorǵa túsetin túsimnen alynatyn shyǵyn asyp ketkenin bıyl da sezinetin bolamyz.
Ulttyq banki Ulttyq qordyń ótken jylǵy qarajatyn qalyptastyrý jáne paıdalaný týraly esebin osy jyldyń shilde aıyndar jarııalady.
Ulttyq banktiń esebine sáıkes, jyl sońynda Ulttyq qordyń aktıvteri 66,2 mlrd dollardy qurady.
- Qordyń 2024 jylǵy ınvestısııalyq kirisi - 4,6 mlrd dollar (7,59%). Aktıvterdiń kiristiligin arttyrý olardy neǵurlym teńgerimdi bólýdiń arqasynda múmkin boldy.
- Onyń ústine altynǵa salymdar kóbirek ákeldi.
Ulttyq qordyń aktıvteri óli júkke jatpaǵanyna qaramastan, is júzinde Qazaqstannyń strategııalyq qorynda aqsha azaıýda. Respýblıkalyq bıýdjettegi tesikter solardyń esebinen jabylady. Solardyń saldarynan ótken jyly Ulttyq qordan ol jaqqa túskennen shamamen úshten eki bóligine kóp aqsha jumsaldy. «Qordyń valıýtalyq aktıvteri kóleminiń jalpy dınamıkasyna 2024 jyly 6,3 trln teńge mólsherindegi alymdardyń edáýir kólemi áser etti. Respýblıkalyq bıýdjetke tikeleı transfertter esepti kezeńde 5,6 trln teńgege jetti. Qazaqstandyq emıtentterdiń qarjy quraldaryn satyp alýǵa taǵy 705 mlrd teńge bólindi: «Qazatomónerkásip» aksııalaryn satyp alýǵa 467 mlrd teńge, ulttyq ınfraqurylymdyq jobalardy iske asyrý úshin «Samuryq-Qazyna» oblıgasııalaryn satyp alýǵa 238 mlrd teńge. Bul rette 2024 jyly qorǵa munaı sektorynan túsimder 3,8 trln teńgeni qurady», dep esep berdi Ulttyq bankte.Táýelsiz qorlardyń ashyqtyǵyn baǵalaıtyn Linaburg-Maduell ındeksi jáne Truman Scoreboard reıtıngisinde Qazaqstannyń Ulttyq qory ashyqtyq boıynsha 10 baldyń 5-in ǵana alǵan. Eń joǵary 9–10 ball Norvegııa, Chılı, Aýstralııa, AQSh qorlaryna berilgen.
