Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Basym baǵyttar
Energetıka mınıstrliginiń habarlaýynsha, Atyraý, Pavlodar jáne Shymkenttegi úsh munaı óńdeý zaýytyn jańǵyrtýdan keıin munaı óńdeýdiń jalpy qýaty jylyna 17 mln tonnaǵa jetti. О́ńdeý tereńdigi 89%-ǵa deıin artty. Al motor jaǵarmaıyn óndirý Euro-4 jáne odan joǵary standarttarǵa sáıkes keledi. Bul ózgerister ishki suranysty 90–95% qamtamasyz etip, joǵary qosylǵan quny bar ónimdi eksporttaýǵa negiz boldy.
Mınıstrliktiń dereginshe, tujyrymdamada kózdelgen negizgi jospar – qaıta óńdeý qýatyn jylyna 18 mln tonnadan 39 mln tonnaǵa deıin ulǵaıtý.
«Ýrbanızasııa men ónerkásiptiń damýyna baılanysty munaı ónimderine suranys jyl saıyn 1,5–2%-ǵa ósedi. Osyǵan baılanysty el ishindegi naryqty sapaly munaı ónimderimen tolyq qamtamasyz etý kózdelip otyr. Qytaı, Úndistan jáne Ortalyq Azııa elderine baǵyttalǵan eksportty ulǵaıtý josparlanyp, 2040 jylǵa qaraı eksporttyń jalpy óndiristegi úlesin 30%-ǵa deıin jetkizý maqsaty qoıyldy», dep málimdedi Energetıka mınıstrligi.
Kómirsýtekti shıkizatty óńdeýmen birge polımerler men tyńaıtqyshtar óndirisine qatysty jańa tizbekter qurý jospary da bar. Bul munaı-gaz hımııasy salasyn damytýǵa serpin beredi. Osy oraıda 5 mlrd dollarǵa deıin ınvestısııa tartý josparlanyp otyr.
Otandyq zaýyttardyń búgingi qýaty
«QazMunaıGaz» UK-nyń deregine súıensek, bıyl «Pavlodar munaı-hımııa zaýyty» JShS-nyń munaı óńdeý qondyrǵysynda jańa elektr degıdratordyń 18 jańa býyn úlgisi ornatyldy. Elektr degıdratorlar munaı quramyndaǵy sý men tuzdy bólek shyǵarady.
«Bul úderistiń munaı ónimderi sapasyn arttyrýda mańyzy zor. Úsh qatarly metall elektrodtary bar júıemen jabdyqtalǵan degıdratorlar munaı óńdeý zaýyttarynda alǵash qoldanylyp otyr. Elektr órisiniń birdeı taralýynyń nátıjesinde munaı quramyndaǵy sý anaǵurlym tıimdi tazarady», delingen kompanııa aqparatynda.
Soltústik óńirdegi zaýytta jeti aıda 3,1 mln tonna munaı óńdelipti. Bul ótken jyldyń uqsas kezeńimen salystyrǵanda 142 myń tonnaǵa artyq. Sondaı-aq 890 myń tonna benzın men 1,1 mln tonna dızel otyny shyǵaryldy. Bul kórsetkish byltyrǵy kórsetkishterden 41 myń jáne 134 myń tonnaǵa kóp. Qazir zaýyt táýligine rekordtyq 18 myń tonna munaı júkteý deńgeıine jetken.
«Zaýyttyń operasııalyq tıimdiligi joǵarylady. Jeti aıda tehnologııalyq otyndy jaǵý men qaıtarymsyz shyǵyn kórsetkishi 5,2%-ǵa deıin tómendedi. Kásiporynda jasandy ıntellektini engizý boıynsha qanatqaqty jobalar qolǵa alyndy. Maqsat – senimdilik pen qaýipsizdikti odan ári arttyrý. Saraptamalyq boljaý júıeleri jabdyqtyń isten shyǵýyn aldyn ala anyqtaýǵa múmkindik beredi. Al qaýipsizdik erejeleriniń saqtalýyna baqylaýdy kúsheıtý úshin beınebaqylaý júıesi bar smart-kaskalar men patrýldik i-Saq robot-ıt sekildi ınnovasııalar synaqtan ótkizilip jatyr», dep málimdedi kompanııanyń baspasóz qyzmeti.
Atyraý munaı óńdeý zaýytynda jeti aıda 3,4 mln tonna kómirsýtekti shıkizat óńdelip, 2,6 mln tonnadan astam jeńil munaı ónimderi shyǵarylǵan. Dızel otynyn óndirý kólemi 1,2 mln tonnadan asqan. Avtobenzın óndirisi shamamen 117 myń tonnaǵa ósip, 1 mln tonnadan asyp otyr. Suıytylǵan munaı gazyn shyǵarý kólemi 18 myń tonnaǵa kóbeıip, 143 myń tonnany qurady.
Básekelestik ortany baǵalaý
Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń málimetinshe, jeńil munaı ónimderi naryǵynda shamamen 100 sýbekt jumys isteıdi. Onyń ishinde, «QazMunaıGaz» kompanııalary, «KNNK Internasıonal v Kazahstane» JShS (CNPC) quryltaıshysynyń toby men «PETROSUN», «KC Energy group» JShS bar. Atalǵan kompanııalar 2022–2024 jyldar aralyǵynda otandyq munaı óńdeý zaýyttarynda shamamen 9,5 mln tonna jeńil munaı ónimderin óndirgen. Bul – ishki naryqtaǵy jalpy tutyný kóleminiń 96%-y.
«Taldaý qorytyndysynda «QazMunaıGaz» ben CNPC toptarynyń jıyntyq ústem úlesi 85%-dan astam úlesti qurady. Bul atalǵan kompanııalarǵa munaı ónimderiniń bólshek saýda naryǵyna yqpal etýine múmkindik beredi», dep málimdedi agenttiktiń baspasóz qyzmeti.
Máselen, qysqy dızel otyny naryǵynda eki negizgi qýat ıesi anyqtalyp otyr. Alǵashqysy – CNPC («PETROSUN» JShS, «KC Energy group» JShS) toby. Bul toptyń atalǵan naryqtaǵy úlesi 60%-dy quraıdy. Ekinshisi «QazMunaıGaz» («QazMunaıGaz» UK» AQ, Atyraý MО́Z, «PetroKazahstanOılProdakshn») tobynyń úlesinde qysqy dızeldiń 33%-y ǵana bar. Jazǵy jáne maýsymaralyq dızeldiń markalaryn jetkizýde taǵy da CNPC (46%) basym bolyp tur. «QazMunaıGazdyń» úlesi – 33%.
Qytaılyq kompanııalar tobynyń úlesi Aı-92 jáne Aı-95 benzıni naryǵynda da baıqalady. CNPC-te – 54%, «QazMunaıGaz» tobynda – 34%. CNPC-tiń básekelestiktegi basymdyǵy avıaotyn úlesinde de kóbirek – 53%. Bul rette «QazMunaıGaz» toby 32,4%-dy qanaǵat tutyp otyr.
Atyraý oblysy
