«Keleshek mektepteri» – turǵylyqty jerinde, qoljetimdi ár oqýshyǵa sapaly bilim berýdi kózdeıtin bilim ordalary. Olar gımnazııa nemese lıseı emes, ózindik oqý-tárbıe úderisi bar balanyń jan-jaqty damýyna jaǵdaı jasaıtyn mektepter. Ulttyq joba aıasynda 460 myń orynǵa shaqtalǵan 217 mektep ashylady dep josparlanǵan. Qazir jospardyń 69 paıyzy oryndaldy. Bul degenimiz – 146 myńǵa jýyq oqýshy oqıtyn 150 bilim mekemesi.
Qarqyndy jumys nátıjesinde, úsh aýysymdy mektepter sany 4 ese, apatty jaǵdaıdaǵy mektepter 2 ese, oqýshy oryndarynyń tapshylyǵy 4 esege qysqarǵanyn atap ótý kerek. Máselen, bıyl Shymkent qalasynda, Aqmola jáne Qyzylorda oblystarynda úsh aýysymdy mektepter máselesi joıyldy. Búginde elimizde shamamen 3 myń mektep bir aýysymda, 5 myń mektep eki aýysymda jumys isteıdi.
«Keleshek mektepteriniń» jartysy aýyldarda ashylady. Demek, atalǵan bastama aldymen oryn tapshylyǵyn boldyrmasa, odan soń aýyl men qala mektepteri arasyndaǵy bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty joıýǵa baǵyttalǵan. Sebebi bul jaı ǵana mektepter emes, zamanaýı oqytý tásilderi men soǵan saı ınfraqurylym qalyptastyratyn oqý ordalary. Munda zaman qajettilikterine saı eń ozyq materıaldyq-tehnıkalyq baza qamtamasyz etilgen. Oqýshylar, ata-analar, tipti pedagogterdiń ózi «Keleshek mektepterin» úlken qýanyshpen qarsy alyp, reaksııalarymen bólisip otyr.
«Keleshek mektepteri» modeliniń artyqshylyǵy da sol, teorııamen shektelmeı, tájirıbe alańynda bilim alýǵa múmkindik jasalǵan. Osynyń bári de oqýshylardyń ǵylymǵa qyzyǵýshylyǵyn arttyrady, synı oılaýyn, sıfrlyq saýattylyǵyn, shyǵarmashylyq jáne kreatıvti qabiletterin damytady. STEM kabınetter, robottehnıka men drondar, eńbekke baýlý kabınetteri men mýzykalyq aspaptar, sporttyq qural-jabdyqtar, ınteraktıvti taqtalar men zerthanalar bilim sapasyn arttyra túsetini sózsiz. Iаǵnı atalǵan ulttyq joba bárine teń múmkindik qalyptastyryp qana qoımaı, adamı kapıtaldy damytady.
Onda sıfrlyq bilim berýge erekshe kóńil bólinedi. Sonyń ishinde jasandy ıntellektini oqý úderisine kiriktirý osy oqý jylynan bastalady. Ári ınklıýzıvti bilim berý de nazarda. Arnaıy eden jolaqtary, lıftiler jáne psıholog, defektologter, sýrdologterdiń bolýy erekshe bilim berýdi qajet etetin balalarǵa úlken qoldaý jáne kómek bolatyny anyq.
«Keleshek mektepterindegi» negizgi baǵyttardyń biri – tárbıe jumysy. Munda eńbekqor, ar-ujdanǵa saı áreket etetin, ádildikke umtylatyn oqýshy tulǵasyn qalyptastyrý maqsat etiledi. Tek ulttyq joba aıasynda ǵana emes, elimizdegi barlyq bilim uıymdarynda «Adal azamat» birtutas tárbıe baǵdarlamasy negizge alynbaq. Onyń aıasynda barlyq mektep úshin biryńǵaı vızýaldy standart ázirlenedi, mektepterdiń ishki jáne syrtqy kelbeti ulttyq qundylyqtar men mádenıetti dáripteý maqsatynda bezendiriledi. Al sabaq pen synyptan tys is-sharalardyń mazmundyq sıpaty ádilettilik, eńbekqorlyq, patrıotızm syndy taqyryptarǵa basymdyq beredi. Aıta keterlik taǵy bir jaıt, baǵdarlamanyń bir bóligi retinde Ata-analarǵa pedagogıkalyq qoldaý kórsetý ortalyqtary quryldy. Bul ortalyqtar mektep pen ata-ana arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtyp, ata-analardy tárbıe úderisine belsendi qatysýǵa baǵyttalǵan.
Dál sol sekildi, endi elimizdegi barlyq bilim ordasynda erte kásiptik baǵdarlaýǵa nazar aýdarylmaq. Kásibı baǵdarlaý – bilikti mamandar ázirleýdiń alǵysharty. О́tken oqý jylynda osy baǵytta sharalar qolǵa alynyp, 6-11 synyptarmen jumys isteıtin 1 781 maman bolsa, jańa oqý jylynda 8 myń birlikke deıin kóterý kózdelip otyr.
Bilim salasynyń sapasy pedagog kadrlardyń sapasyna tikeleı táýeldi. О́ıtkeni ustaz – mekteptiń jany. Bilikti maman ǵana bilimdi oqýshy tárbıeleı alady. Sondyqtan pedagogterdiń biliktiligin arttyrý erekshe nazarda. Búginde «Keleshek mektepteriniń» 3000-nan asa muǵalimi arnaıy kýrstardan ótti. Aldaǵy ýaqytta bul jumys jalǵasyn tabady. Odan bólek, mektep basshylaryn taǵaıyndaý barysynda «Bilim berý salasyndaǵy 1000 ózgeris kóshbasshysy» jobasyna qatysqan úmitkerlerge basymdyq berildi. Qazir jumys istep jatqan 150 keleshek mektebinde 150 dırektor bolsa, sonyń 40-y atalǵan rezervten, 41-i magıstr dárejesi bar maman.
Tamyz konferensııasy kezinde osy dırektorlardyń forýmy ótip, elimiz boıynsha barlyq «Keleshek mektepteriniń» basshylary mańyzdy baǵyttar boıynsha biliktiligin arttyrdy. Onyń ishinde Memlekettik jalpyǵa mindetti bilim standarty, JI-di paıdalaný, «Adal azamat» baǵdarlamasy men menedjmentke qatysty taqyryptar qozǵalǵan bolatyn.
Keleshekte bul mektepter modeli elimizdegi barlyq jalpy bilim beretin mektepteriniń damýyna negiz bolmaq. Pysyqtalǵan standarttar, ádistemeler, jáne basqarý sheshimderi búkil respýblıka boıynsha taratylady. Bul sharýany is júzine asyrý úshin ulttyq joba aıasynda salynǵan mektepterdi bólek basqarý júıesi qurylyp otyr.
Qanybek JUMAShEV,
Oqý-aǵartý mınıstrligi Orta bilim berý komıtetiniń tóraǵasy
