Osy qıyndyqtardan keıin Shardara sý qoımasynan Qyzylqum magıstraldy kanaly arqyly sý alý kólemi aıtarlyqtaı artqan. Naqtylasaq, sýdyń kólemi sáýirde sekýndyna 87 tekshe metr bolsa, mamyrda 66 tekshe metrden kem bolmaǵan. Salystyrmaly túrde byltyrǵy kórsetkishter tómen. Iаǵnı, sáýirde sekýndyna 30 tekshe metr bolsa, mamyrda 27 tekshe metrden aspaǵan.
Vegetasııalyq kezeńniń erte bastalýyna aptap ystyq sebepshi boldy. Saldarynan Syrdarııa ózeniniń búıirlik aǵysy erte tartylyp, Shardara sý qoımasyna keletin sýdyń mólsheri aıtarlyqtaı azaıǵan. Syrdarııa ózeniniń basseınindegi búıirlik aǵyn bıyl normanyń 86-87%-y deńgeıinde boljanǵanymen, naqty aǵyn normanyń 60%-yn ǵana quraǵan. Arys, Bógen, Saıram-Sý, Aqsý, Teris-Ashybulaq, Qaraqonyz syndy ishi ózender aǵysynyń burynǵydan azaıýy jaǵdaıdy odan ári qıyndatty. Mysaly, byltyr sáýirde Arys ózeniniń ortasha sý shyǵyny sekýndyna 82 tekshe metr bolsa, bıyl sáýirde ol sekýndyna 9 tekshe metrge deıin tómendedi. Sáýir-shilde aılarynda Bógen sý qoımasyna 114 mln tekshe metr sý kelip tússe, bul 2024 jyldaǵy 439 mln tekshe metrden áldeqaıda az. Ońtústik óńirlerdegi sý sharýashylyǵyna qatysty jalpy ahýaldy Sý resýrstary jáne ırrıgasııa birinshi vıse-mınıstri Nurlan Aldamjarov aıtyp berdi.
– Almaty jáne Jetisý oblystarynda vegetasııa kezeńi qalypty ótip jatyr. Agrarlyq sektordy sýmen qamtamasyz etýde aıtarlyqtaı qaýipter baıqalǵan joq. Sol sekildi Jambyl oblysynda vegetasııa kezeńi josparǵa saı ótýde. Oblystyń aýyl sharýashylyǵy salasy sýǵa táýeldi. Negizgi daqyldar – júgeri, kópjyldyq shópter, qant qyzylshasy, baqsha jáne kókónis ónimderi. Alty aýdan ishki sý kózderin paıdalanyp, sý tapshylyǵynsyz jumys istep jatyr. Tórt aýdan Qyrǵyz Respýblıkasynan bastaý alatyn Shý jáne Talas transshekaralyq ózenderine táýeldi. 5 qyrkúıektegi málimet boıynsha, «Qazsýshar» RMK Jambyl fılıaly 78 925 ga jerdi sýarýǵa 3902 shart jasasty, onyń ishinde 76 365 ga sýaryldy. Oblystyń 4 aýdanynda qant qyzylshasy men jońyshqany sýarý jumystary áli jalǵasyp jatyr. Qazir Kırov sý qoımasynan sekýndyna 5 tekshe metr, al «GMK» arnasy arqyly sekýndyna 7,5 tekshe metr sý jiberilip jatyr. Bul kólem qalǵan daqyldardy sýarýǵa tolyq jetedi,– deıdi Nurlan Aldamjarov.
Qyzylorda oblysynda sýarmaly jerlerdiń jaı-kúıi Syrdarııa ózeni basseınindegi jaǵdaıǵa tikeleı baılanysty. О́ńirde sýarmaly egistik kólemi – 189,6 myń ga bolsa, onyń ishinde 81 myń ga kúrish alqaby. «Qazsýshar» RMK fılıaly sharýashylyqtarmen 980 jospardyń ornyna 1 042 shart jasasqan. Nátıjesinde vegetasııa kezeńinde 3 510 mln tekshe metr sý alynǵan. Túrkistan men Qyzylorda oblystarynda qabyldanǵan is-sharalardyń nátıjesinde vegetasııa kezeńi ónim shyǵynynsyz aıaqtalyp jatyr. Osyǵan deıin eki óńirde kanaldardyń sýyn sharýalarǵa kezekpen berý boıynsha keste bekitilipti. 169 tik drenaj júıesi iske qosylǵan soń jerasty sýlary deńgeıi turaqtanyp, melıorasııalyq sharalardyń tıimdiligi artqan. Osy aralyqta arnaıy toptar sý sharýashylyǵy jaǵdaıyn, kanaldar men sý qoımalarynyń kúıin, sýdyń bólinýin jáne sýarý kestesiniń oryndalýyn turaqty baqylaýda ustap otyrǵan.
Klımattyq qıyndyqtarǵa, onyń ishinde jaýyn-shashynnyń azdyǵyna, anomaldy ystyqqa, transshekaralyq ózenderden keletin sýdyń shekteýli aǵynyna, ishki ózen aǵyndarynyń qysqarýyna qaramastan bıyl vegetasııalyq kezeń shyǵynsyz, tabysty aıaqtalyp otyr. Biraq, bul degenińiz jyl ótken saıyn sarqyla beretin sý resýrstaryn ońdy-soldy paıdala bersek bolady degen sóz emes. Oraıy kelse, sý únemdeý tehnologııalaryna erterek kóshken durys.
