Sýret: dknews.kz
«Bankter jáne bank qyzmeti týraly» zań ýaqyt talabyna jaýap berýge tıis. Bankterdi retteý arasyndaǵy teńgerimdi anyqtap, sonymen qatar, olarǵa banktik jáne bıznes bastamalaryn kórsetýge, onyń ishinde jańa jáne sońǵy tehnologııalardy paıdalanýǵa múmkindik berý qajet.
Jobanyń bank salasynyń tynysyn ashatyn, progressıvti tustary kóp. Jańa zań lısenzııalaý júıesin jańǵyrtýdy, bank naryǵyna qol jetkizýdi ońaılatýdy kózdeıdi. Muny ozyq qadam dep oılaımyn. Qazir bizde mıkroqarjy uıymdary (MQU) óz aktıvteri men kapıtalyn ósirgenin eskere otyryp, olardy bank uıymyna aınaldyrý quqyǵy bolýǵa tıis. Men árdaıym baǵa men sapa araqatynasy negizinde salystyrý jáne sheshim qabyldaý múmkindiginiń bolýyn qoldaımyn. Oıynshylar neǵurlym kóp bolsa, básekelestik te soǵurlym joǵary bolady.
Bul – bankter, memleket pen qoǵam arasyndaǵy qarym-qatynasty retteıtin eń basty qujat. Bankterdiń jańa túrleri engizilip jatyr, sondaı-aq lısenzııalardyń 2 túri – ámbebap jáne bazalyq lısenzııa jumys isteıdi. Bálkim, bul mıkroqarjy uıymdarynyń ekinshi deńgeıli bank formatyna ótýin jeńildetý, sondaı-aq olar úshin qorlandyrýdy jeńildetý (mysaly, depozıtter tartý maqsatynda) úshin jasalatyn shyǵar.
Bank qyzmeti týraly qoldanystaǵy zań 1993 jyly qabyldandy, alaıda odan beri kóp nárse ózgerdi, fınteh paıda boldy, MQU jumys isteı bastady, qarjy qyzmetterin tutynýshylardyń tehnologııalary men minez-qulqy ózgerdi. Sondyqtan bul zań – taıaý arada bolatyn eń mańyzdy ózgeris. Árıne, bul ózgerister bir jylda bitpeıdi, aldymen ony qabyldaıdy, kelesi jyly taǵy da túzetýler engiziledi jáne sıkl shamamen eki jyldan keıin aıaqtalady dep oılaımyn. Sonda zań barlyǵy úshin jaǵymdy formaǵa ıe bolmaq.
Bul úderistiń barlyǵy – «kelisimderdi jańartýdyń» mańyzdy bóligi. Budan basqa, jergilikti jerlerde áli de bolyp jatqan saıası tranzıtti eskerý mańyzdy. Tipti bul kishigirim saıası jáne ákimshilik ustanymdar bolsa da osy talaptyń saqtalýy jón. Eger buryn kóptegen banktiń aksıonerleri saıası tulǵalar bolsa jáne keıde retteýshiden kúshtirek bolyp kórinse, qazir kúshterdi retteý ózgere bastady. Búginde retteýshi áldeqaıda kúshti. Sonyń ishinde otandyq bankterdiń aksıonerleriniń bir bóligi ózderin qolaısyz sezinip, naryqtan ketýge sheshim qabyldady. Eger buryn bankti satyp alyp, eshnársege alańdamaý kerek bolsa, búginde ony satyp alyp, jańa zańnamaǵa jáne basqa da shyndyqtarǵa beıimdep, qaıta qurý kerek. Jańa zań kúshine engennen keıin elimizde eki-úsh jańa bank paıda bolady dep oılaımyn. Onyń ústine MQU bank sektoryna belsendi túrde umtyla bastaıdy.
Rasýl RYSMAMBETOV,
qarjyger
