Jıynda Prezıdenttiń halyqqa Joldaýynda sıfrlandyrý men jasandy ıntellekti negizinde ekonomıkany jańǵyrtýǵa qatysty qoıǵan mindetterdi eskere otyryp, saýda salasyna sıfrlyq sheshimderdi engizý máseleleri qaraldy. Sonyń ishinde tutyný taýarlaryn sıfrlyq tańbalaý júıesin damytý sharalary talqylandy.
Qazirgi ýaqytta elimizde tańbalaýdy engizý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tańbalaýǵa jatatyn taýarlardyń tizbesi men olardy 2029 jylǵa deıingi ulttyq damý jospary sheńberinde kezeń-kezeńimen engizý merzimderi bekitilgen. Budan bólek, negizgi baǵyttar men nysanaly ındıkatorlardy aıqyndaı otyryp, 2030 jylǵa deıingi saýda saıasatynyń tujyrymdamasy ázirlenip jatyr.
Saýda jáne ıntegrasııa mınıstrliginiń málimetteri boıynsha úsh taýar tobyna mindetti tańbalaý engizilgen. Shara óziniń tıimdiligin kórsetip otyr. Máselen, temeki ónimderi boıynsha bıýdjetke túsimder 1,5 esege, aıaq kıim boıynsha 3 esege, dári-dármekter boıynsha 1,8 esege ósken. Sondaı-aq tańbalaý esebinen zańsyz temeki ónimderin anyqtaý tıimdiligi 6 eseden astam artqan. Ol 2022 jylǵy 2 mlrd teńgeden ótken jyly 12,8 mlrd teńgege jetti. Bul rette sońǵy quralatyn baǵaǵa tıetin áser azaıdy, ol taýar baǵasynyń 1%-na da jetpeıdi.
Kezdesýge qatysýshylar elimizde júrgizilip jatqan ekonomıkalyq jáne sıfrlyq reformalar týraly pikirlerin bildirdi.
AQSh-tyń elimizdegi mıssııasy basshysy orynbasarynyń mindetin atqarýshy Vıktorııa Djastın Sanches eldegi tutynýshylardy qorǵaý deńgeıin arttyrýǵa ári zańsyz saýdaǵa qarsy turýǵa degen umtylysy oń ekenin atap ótti. Eýropalyq Odaqtyń Qazaqstandaǵy elshisi Aleshka Sımkıch ınvestorlardyń senimin nyǵaıtý maqsatynda bıznes shyǵyndaryn azaıtý men boljamdy iskerlik ahýaldy saqtaý úshin sıfrlyq tańbalaý júıesin birtindep engizý mańyzdy ekenin jetkizdi. Sondaı-aq «Efes Kazakhstan» kompanııasynyń bas dırektory Ertan Kýrt ta kezeń-kezeńimen engizýdiń mańyzdylyǵyna nazar aýdarsa, «Procter&Gamble» dıstrıbıýtorlyq kompanııasynyń bas dırektory Andreı Bashkırov bul máselede basqa elderdiń tájirıbesin eskerý qajettigin aıtty.
Kóterilgen máseleler boıynsha Saýda jáne ıntegrasııa vıse-mınıstri Áset Núsipov jaýap berdi. Tańbalaýdy engizý onyń bızneske áserin taldaýmen qatar júredi. Bul rette túpki nátıje ishki naryqty kontrafaktilik pen jalǵan ónimderden qorǵaý ǵana emes, sonymen qatar otandyq óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin arttyrý ári eksportty keńeıtýge jańa múmkindikter týǵyzý týraly bolmaq. Sıfrlyq tańbalaý degenimiz – tutynýshylardyń senimin, jetkizý tizbeginiń ashyqtyǵyn, memlekettik retteýdiń tıimdiligin arttyratyn naryqty turaqty damytý quraly.
Oljas Bektenov jıyndy qorytyndylaı kele, elimiz uzaqmerzimdi ınvestısııalardy tartýda ashyqtyq pen boljamdylyqqa beıil ekenin atap ótti. Úkimet óndiristik qýatty keńeıtýge, lokalızasııalaý deńgeıin arttyrýǵa ári el ekonomıkasynyń sıfrlyq transformasııasyn tereńdetýge nıetti. Taýarlardy sıfrlyq tańbalaý júıesin damytý óz kezeginde naryqtyń ashyqtyǵyn arttyrýdyń, tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń ári IJО́-degi kóleńkeli ekonomıkanyń úlesin azaıtýdyń negizgi quraldarynyń biri retinde qarastyrylady (mundaǵy kórsetkish 2019 jylǵy 23%-dan 2025 jyly 16%-ǵa deıin tómendedi).
Bul rette Premer-mınıstr múddeli memlekettik organdarǵa bıznes tarapy kóterip otyrǵan máselelerdi qosymsha zerdelep, taýarlardy tańbalaýdy aýyrtpalyq salmaı engizý úshin barlyq qajetti sharany qabyldaýdy tapsyrdy.
