Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek quttyqtaý sózinde, bıomedısınalyq ǵylymdardyń energetıka jáne robototehnıkamen qatar strategııalyq mańyzdy baǵytqa aınalǵanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul salada jasandy ıntellekttiń róli erekshe.
«Jasandy ıntellekt bıomedısına men farmasevtıka salalarynda jańa múmkindikter ashyp otyr. Ol skanerlengen beınelerden adam kózi baıqamaıtyn belgilerdi anyqtaı alady, basymdyqtar qoıyp, molekýlalyq qurylymdardy modeldeýge kómektesedi. Sıfrlyq tehnologııasyz bul úderisterge jyldar keter edi», dedi mınıstr.
CLS – NLA quramyndaǵy negizgi bólimderdiń biri ári Qazaqstandaǵy jetekshi ǵylymı ortalyqtardyń biri. Munda el azamattarynyń densaýlyǵy men ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan sheshimder ázirlenedi. Qazirgi ýaqytta NLA-da 200-den astam zertteýshi jumys isteıdi. 2024–2025 jyldary 10 mıllıard teńgeden astam qarjyǵa 111 joba júzege asyp, 20 patent alynyp, 330-dan astam ǵylymı maqala jarııalanǵan.
«Nazarbayev University» prezıdenti, professor Vakar Ahmad CLS-tiń keıingi 15 jylda elimizdiń genomıka, bıoınformatıka, bıotehnologııa, onkologııa, mıkrobıom jáne bıoınjenerııa salalaryndaǵy pozısııasyn kúsheıtkenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, bul ortalyq Qazaqstan ǵylymynyń sapaly bazasyn qalyptastyryp, álemdik áriptestikke jol ashty. «National Laboratory Astana – pánaralyq ıdeıalar týatyn jáne halyqaralyq ǵylymı yntymaqtastyq damıtyn orta. Bul konferensııa – irgeli ǵylym men klınıkalyq tájirıbe, akademııa men ındýstrııa, Qazaqstan men álemdik ǵylymı qaýymdastyq arasyndaǵy dıalog», dedi ol.
NLA zerthanalarynda professor Dos Sarbasovtyń jetekshiligimen isikke qarsy dárilik preparat ázirlenip, qazirgi tańda Qazaqstannyń Onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zertteý ınstıtýtymen birge klınıkalyq synaqtan ótip jatyr. Sonymen qatar, CLS ǵalymdary Qazaqstan men Ortalyq Azııa halyqtarynyń genetıkalyq qurylymyn zerttep, diń jasýshalarynyń qartaıý úderisin taldap jatyr. Olar ishek mıkrobıomynyń saýlyǵyn anyqtaıtyn dıagnostıkalyq ádisterdi engizip, mıkrobıom boıynsha derekter bazasyn jasaqtap jatyr. «Bizdiń basty mıssııamyz – tıimdi, qoldanbaly zertteýler júrgizý. Bul konferensııa halyqaralyq áriptestermen tájirıbe almasýǵa jáne jańa ǵylymı ıdeıalar tabýǵa úlken múmkindik beredi. Biz zertteý baǵdarlamalarymyzdy keńeıtýge nıettimiz», – dedi professor D. Sarbasov.
«Columbia University» professory, genetıkalyq epıdemıologııa jáne neırodegeneratıvti aýrýlar salasynyń zertteýshisi, CLS janyndaǵy Genomdyq jáne derbestendirilgen medısına zerthanasynyń alǵashqy seriktesteriniń biri Joseph H. Lee ortalyqtyń 15 jylda úlken jetistikke jetkenin aıtty. «Álemdik deńgeıdegi ortalyq bir kúnde qurylmaıdy. Alaıda CLS bul jolda zor ilgerileýshilik kórsetti. Aldaǵy ýaqytta damý úshin naqty statıstıka men halyq densaýlyǵyna baǵyttalǵan ǵylymı suraqtar qajet. Men bul jerde úlken ynta-jiger men áleýetti kórip otyrmyn. Eger memleket qoldaý kórsetýdi jalǵastyrsa, ortalyqtyń bolashaǵy zor», dedi ol.
Konferensııa aıasynda AQSh, Eýropa jáne Azııa elderinen kelgen ǵalymdar 40-tan astam baıandama jasady. Negizgi spıkerler qatarynda – Oksford ýnıversıtetiniń neıroımmýnologııa professory Denıel Entonı, Loıs–Dıts sındromyn alǵash sıpattaǵan klınısıst-genetık Bart Lýıs, Tehas ýnıversıtetiniń (San-Antonıo) professory, balalar onkologııasy boıynsha jetekshi zertteýshi Raýshan Qurmasheva bar. Konferensııada genomıka, dıagnostıka, qaterli isik bıologııasy, mıkrobıom, regeneratıvti medısına men bıoınjenerııa, sondaı-aq Alsgeımer, Parkınson jáne demensııa sııaqty aýrýlardyń aldyn alý joldary, sonyń ishinde tamaqtaný arqyly yqpal etý taqyryptary talqylandy.Is-sharaǵa 400-den astam adam qatysyp, jas ǵalymdar baıqaýy men úzdik ǵylymı poster avtorlary marapattaldy.
