Menopaýza jáne andropaýza jónindegi II Eýrazııalyq kongresi ótti jergilikti mamandarǵa qosa, shet memleketterden kelgen bilikti dárigerlerdiń basyn qosty.
DSU sarapshylarynyń derekterine sáıkes, búginde álemde 60 jastaǵy jáne odan asqan áıelderdiń sany 1 mıllıardtan asady. Al menopaýzanyń bastalý jasy, sonyń ishinde Qazaqstanda da, salystyrmaly túrde turaqty qalpyn saqtap tur, orta eseppen - 49–50 jas. Osylaısha, áıeldiń ómiriniń shamamen úshten biri reprodýktıvti kezeńnen keıin ótedi.
Osy oraıda Qazaqstanda áıelderdiń zeınetkerlik jasy 2028 jylǵa deıin ózgerissiz qalǵanyn, 61 jas ekenin eske salatyn bolsaq, demek áıelderimiz menopaýza bastalǵannan keıin de keminde 11 jyl eńbektenýi tıis. Eń bastysy - osy kezeńde qatprdan qalmaı, densaýlyqty saqtaı bilý qajet.
О́ıtkeni, búginde menopaýza qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasynyń ózekti máselesine aınalyp otyr. Tipti, taıaý keleshekte ekonomıkalyq qaýip-qaterge tóndirýi múmkin. Basty sebep — 45 jastan asqan áıelderdiń eńbekke qabilettiliginiń tómendeýi, oǵan menopaýza belgileri men densaýlyqqa tóngen qosymsha jaǵdaılar áser etedi. Buǵan osteoporozdyq synyqtar, júrek-qan tamyrlary aýrýlary, qant dıabeti, aqyl-estiń kemýi, Alsgeımer aýrýy sııaqty basqa da keselder jatady.
- Búginde menopaýza kezeńindegi áıelderge ońtaıly kútim kórsetýdi qamtamasyz etý máselesi barǵan saıyn ózekti bola túsýde ári qosymsha resýrstardy talap etedi. Sebebi «ádemi jastaǵy» áıelderdiń sany kúnnen-kúnge artyp keledi. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy qazirdiń ózinde menopaýzalyq kezeńdi áıel ómiriniń asa mańyzdy kezeńi dep tanyp, onyń áleýmettik, psıhologııalyq jáne fızıkalyq ál-aýqatyn qoǵamdyq densaýlyq saqtaý júıesiniń ajyramas bóligi retinde qarastyrady, - deıdi Qazaqstandyq menopaýza jáne andropaýza qaýymdastyǵynyń atqarýshy dırektory, PhD, akýsher-gınekolog, QR Prezıdenti janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń múshesi Galına Grebennıkova.
Al er-azamattprǵa kelsek, álemdik zertteýler 40 jastan asqan erlerdiń 10–35%-ynda klımakterııalyq sındrom belgileri baıqalatynyn kórsetedi. Olardyń 51%-ynda androgendik buzylystardyń (testosteron tapshylyǵy) klınıkalyq belgileri anyqtalǵan, al 3%-ynda bul buzylystardyń aıqyn túrleri tirkelgen.
Sonymen kezekti Kongress Qazaqstan men basqa da elderdiń jetekshi mamandaryn tájirıbe almasý, dıagnostıka, emdeý jáne ótpeli kezeńdegi áıelder men erlerdiń densaýlyǵyn qoldaýdyń jańa tásilderin talqylaý, sondaı-aq qoǵamdyq densaýlyq saqtaý salasynda pánaralyq strategııalardy ázirleý úshin biriktirdi.
Halyqaralyq jıynǵa qatysýshylar menopaýza men andropaýza boıynsha qazirgi zamanǵy tásilderge qatysty bilimderi men tájirıbelik daǵdylaryn keńeıtti, halyqaralyq usynymdardy talqylap, olardy qazaqstandyq tájirıbege beıimdedi. Pikirtalastarda nýtrısıologııanyń róli, gormonaldy jáne gormonsyz qoldaý, jeke emdeý baǵdarlamalary, sondaı-aq óńirlik densaýlyq saqtaý konteksinde áıelder men erlerdiń densaýlyǵyna mýltıdıssıplınarlyq kózqaras máseleleri kóterildi.
Kongress jumysyna halyqaralyq menopaýza qoǵamynyń (IMS) prezıdenti, professor Rosella Nappi qatysyp, Qazaqstanda beıimdeletin menopaýzany basqarý jónindegi halyqaralyq usynymdardy tanystyrdy.
Sharany uıymdastyrýǵa Qazaqstandyq menopaýza jáne andropaýza qaýymdastyǵy men Qazaqstandyq jynystyq jáne reprodýktıvti densaýlyq qaýymdastyǵy (KMPA) muryndyq boldy.
Oǵan qosa Qazaqstandyq menopaýza jáne andropaýza qaýymdastyǵy 2025 jyldyń shildesinde Asia-Pacific Menopause Federation (APMF) múshesi atanǵanyn aıta ketý kerek. Alda halyqaralyq jobalardy iske asyrý, ulttyq klınıkalyq hattamalardy jańartý, ǵylymı zertteýler júrgizý josparlanyp otyr.
