Sýret: gov.kz
Geologııa komıtetiniń tóraǵasy Erlan Aqbarovtyń aıtýynsha, 2026 jylǵa qaraı elimizdiń geologııalyq zerttelý aýmaǵy 2,2 mıllıon sharshy kılometrge jetedi. Sonymen qatar 1:50 000 masshtabynda egjeı-tegjeı kartalaý jumysy bastalady.
«Bizdiń maqsatymyz tek qana terrıtorııany kartaǵa túsirý emes, jańa ken oryndaryn tabý jáne geologııalyq boljamdardyń dáldigin arttyrý. Keńestiń negizgi baǵyty – geologııa men jer qoınaýyn paıdalaný máseleleri. Bizder kórshiles elder bolǵandyqtan, jerasty baılyqtaryn zertteýde ortaq múddemiz bar. Geologııa – shekaraǵa baǵynbaıtyn ǵylym. Memleket basshysy jyl saıynǵy Joldaýynda geologııa salasyna erekshe nazar aýdaryp keledi. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes elimizdiń geologııalyq zertteý aýmaǵyn keńeıtý jumystary júrip jatyr», dedi Geologııa komıtetiniń tóraǵasy.
Tóraǵa sózinshe, Úkimet qoldaýymen elimizde 50 myńdyq masshtabtaǵy geologııalyq kartalar jasaý qolǵa alynǵan. Qazir 25 joba ázirlenip jatyr. Olar sırek kezdesetin metaldardy taýyp, keń kólemdi zertteý júrgizýge múmkindik beredi. Táýelsizdik jyldary iri ken oryndary az tabylǵanymen, 100-den astam munaı ken orny men 130-dan asa qatty paıdaly qazba ken oryndary memlekettik balansqa engizildi.
«Aldaǵy ýaqytta halyqaralyq sarapshylar men zamanaýı tehnologııalardy paıdalaný arqyly jańa jetistikterge jetemiz dep senemiz. Aıtqandaı, jerasty baılyǵymyz eń negizgi qazynamyz bolǵandyqtan, qupııalyq saıasaty da kópshilikti alańdatady. Zertteý barysynda qupııalylyq saqtalady. Naqty ken oryndarynyń núkteleri men qory jasyryn aqparatqa jatady. Al elder arasyndaǵy yntymaqtastyq kezinde tek jalpy baǵyttar men geologııalyq qurylymdar talqylanady», dep túsindirdi E. Aqbarov.
«Qazaqmys» korporasııasy» JShS basqarma tóraǵasynyń geologııalyq damý jónindegi orynbasary Ǵalym Nurjanovtyń aıtýynsha, Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes qazir geologııa salasynda sıfrlandyrý men jasandy ıntellektini qoldaný máselesine erekshe kóńil bólinip otyr.
«Biz osy baǵytta kórshiles elderdiń tájirıbesin zerttep, bir-birimizben aqyldasyp, ortaq jobalardy talqylap jatyrmyz. Qazaqstan bul salada kóshbasshy, sondyqtan tájirıbemizdi kórshilerimizben bólisip júrmiz. Geologter kúnde bas qosa bermeıdi. Jıynda ár el óz jetistigin ortaǵa salyp, strategııalyq kartalary men sıfrlandyrý boıynsha jobalaryn tanystyrdy. Osy arqyly ózimizdiń áleýetimizdi baǵalap, qaı tusta alda kele jatqanymyzdy nemese qandaı baǵytty jetildirý qajet ekenin salystyra alamyz», deıdi.
Máselen, «Minerals.e-qazyna» biregeı elektrondyq platformasy iske qosylyp, 21 memlekettik qyzmet avtomattandyryldy. Onyń ishinde lısenzııa berý, aýksıondar men onlaın esep berý, 50 myńnan astam geologııalyq úderis bar. Qazaqstannyń eńbek sińirgen geologi akademık Uljabaı Jumaǵalıulynyń aıtýynsha, keńestiń negizgi maqsaty – TMD elderi arasynda geologııa salasyndaǵy yntymaqtastyqty damytý.
«Munda ár el óziniń zańnamalyq bazasyn, jańa tehnologııalaryn, jumys ádisterin tanystyrady. Keıde ken oryndary shekaranyń eki jaǵyna tıesili bolyp keledi, mysaly bir bóligi Reseıde, ekinshi bóligi Qazaqstanda. Mundaı jaǵdaıda birlesip barlaý jumystaryn júrgizý óte mańyzdy. Sondyqtan bul keńestiń barsha qatysýshy memleketter úshin paıdasy zor», dedi ardager geolog.
Akademık geologııa salasyndaǵy birqatar máseleni de tilge tıek etti. Aıtýynsha, táýelsizdik jyldary geologııalyq barlaýǵa 220 mlrd teńge bıýdjet qarjysy jumsaldy. Biraq jańa iri ken oryndary ashylmady. Munyń sebebi – jobalardy bir uıym jasasa, jumystardy basqa uıym oryndaıdy. Aqsha bólinedi, biraq sońynda nátıje shyqpaıdy. Sondyqtan jobalaý men oryndaýdy bir jerde shoǵyrlandyrý qajet.
«Geologııa komıtetiniń mártebesi de – úlken másele. Ol únemi ár mınıstrliktiń quramynda júredi. Birde onynshy komıtet, birde segizinshi komıtet bolyp jumys isteıdi. Búginde О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń ishinde. Bul durys emes. Geologııaǵa jeke organ kerek. Ol organnyń quzyrynda lısenzııa berý, barlaý júrgizý, barlyq geologııalyq másele bir ortalyqtan basqarylýǵa tıis», dedi U. Jumaǵalıuly.
