– Qazir krıptovalıýta uǵymy keńinen tarady. Biraq onyń ishinde «steıblkoın» degen túri bar ekenin biren-sarany ǵana biledi. Bilse de, túsine qoımaıdy. Bul da krıptovalıýta, biraq bir mańyzdy aıyrmashylyǵy bar. Ol aıyrmashylyq – baǵa turaqtylyǵynda.
Mysaly, bıtkoın sııaqty tanymal krıptovalıýtanyń baǵasy kún saıyn ózgeredi. Bir kúni ósse, kelesi kúni túsip ketedi. Al steıblkoınniń baǵasy ózgermeıdi, sebebi ol naqty aqshaǵa baılanǵan. Iаǵnı 1 steıblkoın árqashan 1 dollar nemese 1 teńgege teń bolyp qalady. Bul turaqtylyq adamdarǵa senimdilik beredi. Steıblkoınniń artynda naqty aqsha nemese qundy aktıv turady. Bos sıfr emes. Álemdegi eń tanymal steıblkoınderdiń biri – «USDT» nemese «Tether» dep atalady. Bul monetany shyǵaratyn kompanııa árbir shyǵarylǵan monetaǵa qarsy naqty dollar men baǵaly qaǵazdardy rezervte ustaıdy.
Taǵy bir mysal – «USDC» nemese «USD Coin». Bul – AQSh-ta shyǵarylǵan joba. Onda da árbir monetaǵa naqty banktegi dollar teńestirilgen. Budan bólek, kompanııa aı saıyn aýdıt jasap, qoǵamǵa ashyq túrde esep beredi. Osylaısha, adamdar sıfrlyq aqshanyń shyn máninde dollarǵa baılanǵanyna kóz jetkizip otyrady. Keıingi ýaqytta elimizde de ózimizdiń ulttyq steıblkoın paıda boldy. Onyń ataýy – «EVO». Teńgege baılanǵan. Iаǵnı 1 «EVO» árdaıym 1 teńgege teń. Bul jobany «Intebix» krıptobırjasy men «Eýrazııalyq bank» birlesip atqarady. «EVO» qazir «modeli qumsalǵysh» dep atalatyn arnaıy synaq alańynda tekserilip jatyr.
Endi qarapaıym adamdar úshin mundaı sıfrlyq aqshanyń qandaı paıdasy bar ekenin túsindireıik. Birinshiden, aqshany turaqty baǵamen saqtaýǵa múmkindik beredi. Eger siz jınaǵyńyzdy dollarda ustasańyz, ony «USDT» túrinde saqtaýǵa bolady. Baǵasy ózgermeıdi, ınflıasııa áser etpeıdi. Ekinshiden, aqsha jiberý men alý óte tez bolady. Bank arqyly aýdarym jasasańyz, keıde birneshe saǵat nemese tipti bir táýlik ýaqyt ketedi. Al steıblkoınmen aqsha birneshe mınýtta jetedi. Komıssııasy da az. Úshinshiden, frılanserlerge óte yńǵaıly. Qazir elimizde sheteldik kompanııalarda jumys isteıtin adamdar kóp. Olar tapqan aqshasyn «USDT» arqyly ońaı alady. Bul banktegi uzaq tekseris pen aıyrbas rásimderinen bosatady. Taǵy bir paıdaly tusy – «EVO» arqyly el ishinde teńgeni sıfrlyq túrde jiberýge jáne alýǵa bolady. Bul ásirese aýyldyq jerlerde turatyn adamdarǵa tıimdi. Sebebi keıbir aýyldarda bank bólimsheleri joq nemese kartalyq qyzmetter shekteýli. Al «EVO» bolsa telefon arqyly tez jáne ońaı jumys isteıdi.
Mysaly, stýdent shetelde oqyp júr. Ata-anasy oǵan «EVO» nemese «USDT» jiberedi. Aqsha sol sátte jetedi. Ne bolmasa, kásipker Qytaıdan taýar alyp keledi. Ol bank arqyly aýdarym jasaǵansha, jetkizýshige «USDT» jiberip, ýaqyt únemdeı alady. Frılanser AQSh-taǵy klıentten «USDC» alyp, ony birden teńgege aıyrbastaıdy.
Munyń bári jaı ǵana jańa tehnologııa emes, qarjy júıesiniń jańa baǵyty. Ol adamdarǵa aqshany yńǵaıly saqtaýǵa, tez aýdarýǵa jáne halyqaralyq tólemderdi jeńil jasaýǵa kómektesedi. Bolashaqta mundaı sıfrlyq valıýtalar kúndelikti ómirdiń bir bóligine aınalýy ábden múmkin. Bálkim, birneshe jyldan keıin biz «EVO» sııaqty sıfrlyq teńgemen dúkende tólem jasap, kommýnaldyq qyzmetke aqsha aýdaryp júretin bolarmyz. Sondyqtan búginnen bastap bul júıeni túsinip, úırene bastaǵan durys.
Daıyndaǵan –
Eligimaı TО́ŃKER,
«Egemen Qazaqstan»
