«Biz Almaty oblysy ósimdikterin úsh jyl boıy zerttedik. Sonyń nátıjesinde 11 ǵylymı eńbek shyǵardyq. Onyń ishinde ósimdikterdiń ár túri boıynsha 5 kadastr bar» deıdi Polına Veselova. Byltyrdan bastap ǵalymdar Ulytaý oblysyn zertteı bastady. Bıyl bul óńirge 18 ǵylymı ekspedısııa uıymdastyrylyp, qazirgi kezde jınalǵan málimetter óńdelip jatyr. Ulytaý jobasynyń maqsaty – negizgi botanıkalyq aýmaqtardy anyqtaý. Bul ósimdikterdiń eń kóp kezdesetin nemese sırek túrleri bar aýmaqtar. Mundaı aımaqtar bolashaqta erekshe qorǵalatyn tabıǵı aýmaq mártebesin alýy múmkin. Instıtýt halyqaralyq uıymdarmen de jumys isteıdi. Bıyl О́simdikterdi saqtaý jónindegi jahandyq áriptestiktiń (GPPC) resmı múshesi atanyp, ǵalymdar Fransııa, Nıderland, AQSh jáne Ulybrıtanııanyń jetekshi botanıkalyq ortalyqtarymen birlesken jobalar men ekspedısııalar ótkizip keledi. Instıtýttyń jumysy tabıǵatty qorǵaýǵa jáne Qazaqstannyń ósimdik álemin bolashaq urpaqqa saqtaýǵa baǵyttalǵan.
Bas Botanıkalyq baq ekologııalyq bilim men halyqaralyq yntymaqtastyqty damytyp keledi. Botanıkalyq baq búginde tek erekshe qorǵalatyn tabıǵı aımaq qana emes, ǵylym, tabıǵat, óner men qoǵamdy biriktirgen mańyzdy ortalyqqa aınaldy. Munda ondaǵan ekologııalyq, ǵylymı, mádenı jáne bilim berý jobalary júzege asyp jatyr.
Sońǵy jyldary baqtyń tanymaldylyǵy artyp keledi. Botanıkalyq baqtyń marketıng jáne qoǵammen baılanys bóliminiń jetekshisi Baıan Kospenbetovanyń aıtýynsha, Botanıkalyq baq – ǵylymı jáne tabıǵatty qorǵaý orny. «Bizdiń is-sharalarǵa degen qyzyǵýshylyq jyldan jylǵa artyp keledi. Eger 2021 jyly baqqa shamamen 300 myń adam kelse, byltyr bul kórsetkish 600 myńǵa jetken edi. Endi bizge jaı serýendep qana qoımaı, tabıǵatqa qurmetpen qaraıtyn, ósimdikterdi erekshe baǵalaıtyn adamdar kelse deımiz», – deıdi ol.
Baq aýmaǵynda ekologııalyq jáne bilim berý baǵdarlamalary turaqty túrde ótedi. Olardyń qatarynda: «Bilý - súıý úshin» baǵdarlamasy, ekskýrsııalar, balalar men otbasylarǵa arnalǵan sheberlik sabaqtary bar. Sonymen qatar Tabiğat Labs jobasy, túrli ashyq dárister, «Jasyl reındjerler klýby» men BookKýltýra mádenı klýbynyń kezdesýleri uıymdastyrylady.
Mádenı is-sharalardyń ishinde InEco Fest festıvali, Sıvers almasynyń gúldeý merekesi, sondaı-aq Jambyl atyndaǵy fılarmonııa ártisteriniń qatysýymen ótetin ashyq aspan astyndaǵy konsertter erekshe oryn alady. Áleýmettik baǵyttaǵy jobalar da jalǵasýda - mektep-ınternat oqýshylary men «MamaPro» jobasynyń qatysýshylaryna ekskýrsııalar men tegin sheberlik sabaqtary ótkiziledi. Qazan aıynyń sońyna deıin zeınetkerler jumys kúnderi baqqa tegin kire alady. Baq Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligine qarasty Botanıka jáne fıtoıntrodýksııa ınstıtýtynyń basqarýynda. Instıtýtta 11 ǵylymı zerthana jumys isteıdi jáne onyń qaramaǵynda Qazaqstandaǵy tórt botanıkalyq baq bar. Olar: Almatydaǵy Bas baq, Ile, Jezqazǵan jáne Astana baqtary. Instıtýt ǵalymdary ósimdikter álemin zerttep, sırek kezdesetin túrlerdi qorǵaýmen aınalysady. Zertteý jumystary tek baq aýmaǵynda ǵana emes, eldiń barlyq óńirinde júrgiziledi. «Biz zertteýde geoaqparattyq júıeler men drondardy qoldanamyz. Olar arqyly taý men shoqylardaǵy ósimdikterdiń jaı-kúıin baqylaımyz. Dron kómegimen ósimdikterdiń taralý aımaqtaryn túsirip, sırek kezdesetin túrler ósetin oryndarǵa GPS belgilerin ornatamyz. Osy derekterdiń negizinde erekshe qorǵaýdy qajet etetin aımaqtardy anyqtaımyz», – deıdi geobotanıka zerthanasynyń jetekshi ǵylymı qyzmetkeri Qapar Úsen. Botanıkalyq baqta eriktiler qozǵalysy da qarqyndy damyp keledi.
Ár senbi saıyn saǵat 10:00-de batys kireberiste jınalatyn «Jasyl reındjerler klýbyna» kez kelgen adam tegin qatysa alady. Munda eriktiler jumys isteıdi. Kelýshilerge bıologtar men ekologtar dáris oqıdy, al eko-volonterler óz ıdeıalarymen bólisedi. Olar ósimdikterdi kútýge kómektesip, túrli jobalarǵa qatysady. Sonymen qatar «Jasyl patrýl» toby baqtaǵy tártipti saqtaýǵa járdemdesedi. Bas botanıkalyq baqqa kelgen ár adam ǵylym men tabıǵatty qorǵaýǵa óz úlesin qosa alady. Bıletterden túsken barlyq qarajat ǵylymı zertteýler men tabıǵatty saqtaý jobalaryna jumsalady.
ALMATY
