Sońǵy aılarda bank sektoryna qatysty aıtarlyqtaı ózgeris boldy. Birinshi jańalyq – naryqqa jańa oıynshylardyń kirýin jeńildetetin jáne básekelestikti kúsheıtetin bazalyq lısenzııa engiziledi.
«Bazalyq lısenzııanyń engizilýi kapıtalǵa, táýekelderge jáne qadaǵalaýǵa qoıylatyn talaptardy tómendetýge yqpal etedi. Sebebi kapıtalǵa qoıylatyn talap 10 mlrd teńgege deıin tómendeıdi. Bul ózgeris naryqta jańa oıynshylardy qalyptastyrady. Biraq naryq úshin olardyń básekelestikti ǵana emes, ınnovasııany da ákelýi mańyzdy», deıdi sarapshy Beısenbek Zııabekov.
Taǵy bir baǵyt – tólem qabileti men bank aksıonerleriniń jaýapkershiligin retteý júıesi. Sarapshy Arman Beısembaevtyń aıtýynsha, basshylarǵa arnalǵan biliktilik talaptaryn engizý, táýelsiz dırektorlar ınstıtýtyn damytý jáne retteýshiniń dáleldi pikir bóligindegi ókilettikterin keńeıtý júıege degen senimdilikti arttyrady. Sondaı-aq jańa zańda bankterdiń ekonomıkany qarjylandyrýdaǵy rólin kúsheıtý de qarastyrylady. Atap aıtqanda, sındıkattalǵan kredıtterdi damytý, sondaı-aq shaǵyn jáne orta bıznestiń (ShOB) qarjylandyrýǵa qol jetkizý quraly retinde faktorıngti ilgeriletý úshin jaǵdaılar jasaý josparlanyp otyr. Negizgi jańalyqtardyń biri – bankterdiń qatysýymen ShOB úshin kepildik berý qoryn qurý boldy, bul qaryzdardyń qoljetimdiligin arttyryp, óńirlerde iskerlik belsendiliktiń ósýine yqpal etedi.
Zań jobasy qyzmetterdi sıfrlandyrý, ınnovasııalardy damytý jáne tutynýshylarǵa qolaılylyqty arttyrý úshin negiz bolatyn turaqty sıfrlyq qarjy ınfraqurylymyn qurýdy kózdeıdi. «Bizdiń oıymyzsha, jańa zańda banktiń qyzmetine memlekettiń aralasýyna tyıym salýdy naqty jazý qajet. Naryq mólsherlemesinen tómen nesıe men basqa da bank ónimderin berýge zań júzinde tyıym salǵan durys», deıdi sarapshy.
Keıbir sarapshylar jańa zań eski problemalardy sheshýden góri olardyń atyn ózgertý áreketimen shektelip qalýy múmkin ekenin aıtyp jatyr. Zańda bankterge memlekettiń qoldaýy jekelegen bankterge ǵana kórsetiletini aıtylǵan.
«Memleketten qoldaý alǵan bankterge ekonomıkany barynsha jeńildetilgen nesıemen qamtamasyz etýdi mindetteý kerek. Sebebi bankter eshqashan memleket qoldaýynsyz qalmaıtynyn bilse, jańa oıynshylar men burynnan kele jatqan sarytis oıynshylar arasyndaǵy báseke tek qaǵaz júzinde qalady. Al memlekettiń qoldaýymen birge ekonomıka aldyndaǵy jaýapkershiligi naqtylansa, bankter memlekettiń qoldaýyn asa qajetsine qoımaıdy. Osylaısha, bankter týraly jańa zań jobasy sektordyń jumys isteý erejesin jańartyp qana qoımaı, shaǵyn oıynshylarǵa jol ashyp, qyzmetter jelisin keńeıtip, klıentterdiń senimin arttyrýǵa tıis», deıdi A.Beısembaev.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Dáýren Sálimbaevtyń aıtýynsha, memlekettiń qatysýy tek sońǵy shara retinde ǵana saqtalady. «Ol tek júıelik mańyzy bar bankterge qatysty ári aksıonerlik kapıtaldy tolyq paıdalanǵannan, mindettemelerdi aıyrbastaý tetikterin qoldanǵannan keıin ǵana ruqsat etiledi» deıdi. Agenttiktiń josparyna sáıkes, memlekettik qatysý merzimderi men sharttary boıynsha qatań shekteý engiziledi. Ol óteýli sıpatta, menshik ıeleri men basshylyqtyń aýysýymen, dıvıdendter men bonýstarǵa tyıym salýmen, táýekeldi operasııalardy shekteýmen, sondaı-aq saýyqtyrý josparyn mindetti túrde iske asyrýmen qatar júredi.
«Qazir bankterdiń jaǵdaıy qolmen retteýge kónbeıdi. Sebebi olar sıfrlyq tehnologııamen ıntegrasııalanyp ketti. Sol sebepti, úkimet júıelik mańyzy bar dep bir-birinen bóle-jaratyn ustanymnan bas tartyp, bank quryltaıshylarynyń jaýapkershiligine kóbirek nazar aýdarý kerek. Quryltaıshylar jaýapkershikti shyn sezingende ǵana bank bıznes kózi retinde qalyptasady», deıdi Beısenbek Zııabekov.
ALMATY
