Qoǵam • 06 Qarasha, 2025

Qazaq tiline qushtar fransýz qyzy

80 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Keıingi jyldary álemniń túkpir-túkpirinde qazaq tilin úırengisi keletin shetel azamattarynyń qatary kóbeıip keledi. Ásirese Eýropa, Túrkııa, Qytaı jáne AQSh elderinde qazaq tilin oqytatyn arnaıy ortalyqtar, onlaın kýrstar men klýbtar ashylyp jatyr. AQSh-taǵy Djordj Vashıngton, Garvard ýnıversıtetteri jáne Arızona joǵary oqý oryndarynda qazaq tili boıynsha arnaıy baǵdarlamalar engizilgen.

Qazaq tiline qushtar fransýz qyzy

Birneshe jyl buryn parıj­dik boıjetken ınternetten Qazaqstan týraly jazba oqyp, óz ómirinde betburys jasaıdy. Sol sátten bastap onyń qazaq eline degen erekshe qyzyǵýshylyǵy oıanady. Onyń esimi – Elız Paketo.

Birde ol elimizdi kózben kórip, tamashalaýǵa Kaspıı jaǵalaýyndaǵy Aqtaý qalasyna keledi. Bul qalada halyqtyń basym bóligi qazaq tilinde sóıleı­tinin baıqaǵan ol ana tilimizdi úırenýge nıettenedi. «Maǵan qazaq tiliniń áýezi qatty unady. Adamdarmen shynaıy baılanys ornatý úshin olardyń ana tilin bilý mańyzdy dep oılaımyn», degen oıǵa kelgenin aıtady.

Onyń aıtýynsha, basty qıyndyq – qazaq tilin úıretetin sapaly resýrstyń azdyǵy. «Kóp materıal orys tilinde, keıbiri túrik tilinde. Al aǵylshyn ti­lindegi materıaldar óte az, fran­sýz tilinde múlde joq dese de bolady», deıdi ol. Soǵan qaramastan, qazaq tilin úırenýdi toqtatpapty.

«Eń úlken ári keremet tosynsyı qazaq halqy­nyń yntasy men qoldaýy bol­dy. Keıingi kezde, ásirese beıne­­jaz­balarymnyń astyndaǵy pi­kir­lerde olardyń qoldaýy meni odan ári qulshynýǵa, bar kúshimdi sa­lý­ǵa jigerlendirdi. Qazaq tili men mádenıetine degen qyzyǵýshylyǵym arqyly tamasha adamdarmen tanystym. Bul tildi úırený meni qazaq mádenıetine birtaban jaqyndatty. Tipti qazaq tilin úırengisi keletin ózge adamdardan da habarlamalar alyp júrmin. Olar menen keńes nemese úırenýge arnalǵan materıal­dar suraıdy, al men olarǵa kómektesýge tyrysamyn», deıdi ol áserlenip.

Fransýz qyzy Elız Paketo Parıjdegi qazaq mádenı orta­lyǵyna jıi baryp turady eken. Senbi kúnderi bolatyn qazaq tili sabaqtaryna qatysyp, til ıgerý men sóıleý daǵdysyn damytady. Osy ortalyqta ol kóptegen dos­ taýyp, qazaq mádenıetimen tereńirek tanysady.

Qazaq tilin úırengisi kele­tinderge ol bylaısha keńes beredi: «Qoryqpańyzdar! Basynda qıyn kórinýi múmkin, biraq qazaqtar sizdiń árbir talpynysyńyz­dy joǵary baǵalaıdy jáne kómek­tesýge daıyn. Qazaq tili — ádemi ári úırenýge turarlyq til. Grammatıkasy kúrdeli bolyp kóringenimen, ýaqyt óte onyń logıkalyq turǵydan júıeli ekenin túsi­nesiz. Tildi úırený – marafon, al marafondy aıaqtaǵan saıyn siz jańa mádenıettiń esigin ashasyz».

Parıjde turatyn Elızdiń aldaǵy jospary da tamasha. Ol qazaq tilin jaqsy meńgergen soń, qazaqtildi­lerge fransýz tilin úıretýdi, eki tilde kitaptar shyǵarýdy, qazaq tilin úırengisi keletinderge arnap fransýz jáne aǵylshyn tilderindegi oqý quraldaryn qurastyrýdy, son­daı-aq Fransııa men Qazaqstan arasyn­daǵy mádenı jobalarǵa qatysýdy kózdeıti­nin aıtady. «Men eki el arasyndaǵy mádenı kópir bolǵym keledi. Al qazaq tili – osy kópirdiń eń berik irgetasy», deıdi Elız senimmen.