Tabıǵı talanttyń jóni bólek. Ol jaratylysynan jasandylyqtan aýlaq, qubylmaıdy. Qalybyn buzbaıdy. Alda dáıekke keltirgen kúıshilerdiń arasynda Omarhan Kerimqulov tabıǵı talant ıesi edi. Jady myqty bolatyn. Shekaranyń syrtynda qalǵan Qulja qalasynda ótken qazaq-qyrǵyz kúı saıysyna on alty jasynda qatysyp, 120 kúıdi irkilissiz tartyp, top jaryp, júldeger atanǵan. Repertýarynda 200 týyndy bolǵan desedi.
Atajurtqa kelgennen keıin Dánesh Raqyshev bastaǵan, Omarhan Kerimqulov qoshtaǵan ónerli urpaqtyń atyn estigen ult zııalylary tyńdaıyq dep, olardy Almatyǵa aldyrady. Muhtar Áýezov, Sábıt Muqanov, ózge de ıgi jaqsylar aldynda án qalyqtap, kúı shertiledi. Jańa ún, tyń sazǵa bar zeıinimen qulaq qoıǵan uly Muhtar: «Jaqsy, juraǵatym!», dep ystyq yqylas tanytypty. «Juraǵatym!» degen qandaı keń tynysty sóz deseńizshi! Ony jýrnalıst Ǵ.Tynybaevtyń estelik maqalasynan oqyp-bildik. Sonda óner ıelerine, bilim alý kerek degen keńes beriledi. Biraq oǵan Omarhannyń jaǵdaıy qaıdan kelsin? Qonys aýdarý da janǵa batyp júrgen. Onyń ústine ótken ǵasyrdyń 60-jyldary, Hrýshev halyqty qara nanǵa zar qylǵan qıyn kezeń edi. Aýylda jer taıanǵan anasy, jas balalary bar. Eńbek etýge bel býyp, aýylǵa qaıtady.
Bir otar qoıǵa ıe bolyp, qasıetti qara dombyrany qoıshynyń qara taıaǵyna aıyrbastaıdy. Bul jol soraby 25 jylǵa sozylady. Qoıdan qoly bosaǵan soń, aınalasy dombyrany qaıta qolǵa al dep tilek bildiredi. Alǵashynda qol qataıyp ketti dep yryq bermeıdi. Sóıtip júrgende, Qumanǵazy atyndaǵy Almaty konservatorııasynyń stýdenti Bazaráli Múptekeev dıplom jumysyn Jetisý kúılerinen alǵanyn jetkizip, kıeli dombyrany qolyna ustatady. Qudaı bergen talant qaıta qomdanǵanda, kóńil túkpirinde qalǵan kúı saryndary birte-birte qanattanady. Bazaráli de qamshylap baǵady. Bastaý basy ashylyp, 40 kúıdi «tiriltedi». Keıin oǵan 20 týyndy qosylady. 120 kúıden 60 shyǵarma aınalymǵa túsedi. Ony ulttyq konservatorııanyń folklorlyq qoryna ótkizedi.
Ult qundylyǵynyń joqshysy, jańalyq jarshysy bolyp júretin, mýzyka zertteýshi Jarqyn Shákárim Omarhandy alǵa salyp «Qaıta oralǵan Jetisý kúıleri» degen taqyrypta alty teletúsirilim jasaıdy. Qazaq radıosynyń altyn qoryna 20 kúı jazylady. Osydan kelip, joǵaryda attary atalǵan kúıshiler tanyla bastaıdy. B.Múptekeev pen S.Medeýbekuly «Jetisý kúıleri», «Jetisý ánderi» atty eki tom shyǵarǵanyn da eske sala ketelik.
Kórnekti jazýshy Maral Ysqaqbaev «Elge oralǵan ólmes rýhtar», belgili dombyrashy, professor Aıtjan Toqtaǵan bastaǵan óner qaıratkerleri «Qos ishektegi qudiret» dep, ózge de azamattar maqalalar jazdy.
Sybanquldy týraly aıtsaq, ol sóz emes, kúıdi sóıletedi eken. Maldas quryp otyryp dombyra tartqanda tórden esikke, esikten tórge qozǵalyp ketip, kórgenin kúımen jetkizgen. Akademık Ahmet Jubanov kúı sazyn «Dombyra sózderi» degen ǵoı. Endeshe, erekshe daryndardy – kúı jyraýy dese jarasatyndaı.
Omarhannyń oryndaýynda buryn belgisiz bolyp kelgen ondaǵan halyq kúıleri, Qojekeniń, Sybanquldyń, Qosdáýlettiń, Raqyshtyń, Shideniń, qyrǵyz Asanáliniń, Shańııanyń, Kátiptiń, basqa da el ishi bilgenmen, jalpy jurtqa jete qoımaǵan dúnıeleri – ult rýhanııatyna qosylǵan baılyq dep shegelep aıtý paryz.
Iá, bir kezderi Qojeke kúıshi ǵana atalyp kelse, endi onyń jolyn jalǵaǵan, dástúrin sabaqtaǵan týma talanttardyń mol bolǵany, altyn arqaýdyń úzilmegeni, Jetisý kúı mektebi qalyptasqany dáıektelip otyr. Qazaq kúıiniń bilgirleri jeti myńnan on myńǵa deıin kúı muramyzdyń baryn aıtyp júr. Sol qundylyqtyń eleýlileriniń basyn biriktirgen «Qazaqtyń dástúrli 1000 kúıi» atty eki kitaptan turatyn eńbekke Jetisý kúılerinen 35 týyndy ense, «Qazaq kúıleri antologııasy» jınaǵynan da ondaǵan týyndyǵa oryn bergen eken. El óńirlerinde áli de kóne kózderdiń, olardyń sarqytyndaı zerekterdiń bary anyq qoı.
Saz óneriniń sańlaǵy Omarhan Kerimqulov ómirden ozǵaly da jıyrma jyldan asyp barady. Ol oryndaýshy ǵana emes, ondaǵan kúıdiń avtory da edi. Bir jyly oryndaýyndaǵy kúılerdi, ásirese Sybanquldyń «Úsh aqqýyn» tyńdap otyryp, sóz ben ónerdiń bilgiri, akademık Rahmanqul Berdibaı: «Qaımaǵy bútin halyq murasy ǵoı, óner muhıtyna qosylǵan ózen ǵoı, talaı aqqý týraly kúılerdi estip edim, úsh oqıǵaǵa qurylǵan myna úsh aqqý keremet eken, Nurǵısadaı (Tilendıev) myqtynyń qolyna tıse, tipti qulpyra túskeli tur!», dep súısinip edi. Qazaqtyń ańǵarympaz Aqseleýi de (Seıdimbek) jazbaı tanyp, «Qazaqtyń kúı óneri» kitabynan oıyp turyp oryn bergen edi.
Bıyl sańlaq kúıshiniń toqsan jyldyǵy ótip jatyr. Ol óner muhıtyna qosqan dúnıeler jańǵyrý ústinde. Alda aıtqan «Úsh aqqýdy», basqa da kúılerdi Almaty konservatorııasynyń oqytýshylary A.Qudaıbergenov, E.Jámenkeev, N.Bekenov túrli saz aspaptarynda shákirtterimen qanattasa tartyp, qalyń qaýymǵa usyndy. Orkestrge túsirgen kúıler de az emes, «Abaı» telernasy derekti fılm jasap shyǵardy. Bul izdeýshisi bolsa ónerdiń óshpeıtinin, halyqpen birge jasap, urpaq taǵylym alatynyn kórsetse kerek.
Súleımen Mámet,
Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri
