Sýretti túsirgen – Jumabaı Musabek
– Jańǵaq nemese jerjańǵaq – óńirimizde suranysqa ıe, dastarqannyń kórkin keltiretin paıdaly ónim. Alaıda búginde báriniń alyp júrgeni ımporttyq jańǵaq. Aýyl sharýashylyǵymen úsh jyl buryn aınalysa bastadyq. Basynda qant qyzylshasy men júgeri ósirdik. Keıin klımattyq jaǵdaıdyń qolaıly ekenin eskere otyryp, qosymsha baqsha ónimderimen egýge kiristik. Sebebi Qyzylaǵash qarbyzynyń eń dámdi ári tanymal ekeni barshaǵa belgili. Bıyl alǵash ret 200 gektar jerge 3 túrli burshaq tuqymdas daqyl egip, tájirıbe retinde О́zbekstannan ákelingen tuqymmen 1,5 gektarǵa jerjańǵaq otyrǵyzdyq. Burshaq daqyldaryn tańdaýda qatelespeppiz, bıylǵy ónimdiligi kóńil qýantady, – deıdi «Jetisý jer» JShS sharýa qojalyǵynyń dırektory Qanat Sanııazov.
Onyń aıtýynsha, Jetisýda jerjańǵaqty ósirýdiń bolashaǵy zor. О́ıtkeni bul daqyldy ósirýge ásirese ystyq aýa raıymen erekshelenetin Qyzylaǵash óńiriniń tabıǵaty óte yńǵaıly. Ári bul daqyldy ósirý asa qıyn emes, ónimdiligi de joǵary. Erekshe kútimdi qajet etpeıdi, der kezinde sýaryp, tyńaıtqysh berip otyrsa jetkilikti.
– Qazir bizdiń jerjańǵaq pisip jetilip jatyr. Jaqsy kútim jasalsa, ár gektarynan 3-ten 5 tonnaǵa deıin ónim alýǵa bolady. Qaıta óńdeý kezinde jańǵaq quramyndaǵy maı 45 paıyzǵa, al nárýyz 20–25 paıyzǵa deıin jetedi. Onyń ústine bul daqyl topyraqty azotpen baıytady», deıdi Q.Sanııazov.
Oblys ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, kelesi jyly bul sharýa qojalyǵy jerjańǵaq egiletin aýmaqty 10–15 gektarǵa deıin josparlap otyr. Al bıylǵy ónimdi shaǵyn, jeke qaptamalarǵa býyp-túıý kózdelgen. Qanat Sanııazovtyń pikirinshe, aldaǵy ýaqyta Jetisýda ósirilgen jerjańǵaq óńirdiń jańa brendine aınalýy ábden múmkin, sebebi buǵan barlyq múmkindik bar.
Qazir egin alqaptarynda burshaqty jınaý qarqyndy júrip jatyr. Bir gektardan 1,5–2 tonnaǵa deıin ónim jınalady. Bul jumystarǵa jergilikti mamandardan bólek, ózge óńirden de tarta otyryp, tirkemeli kombaındar jumyldyryldy. Sharýashylyqta barlyǵy 6 traktor men birqatar tirkemeli tehnıka bar, 15 adam jumys isteıdi. Sharýashylyq ıesiniń aıtýynsha, memlekettik qoldaý da úlken kómek bolyp otyr.
– Biz jeńildetilgen janar-jaǵarmaı, tuqym, pestısıd jáne tyńaıtqysh túrindegi memlekettik sýbsıdııalar arqyly qoldaý alyp otyrmyz. Negizinen meniń mamandyǵym – programmıst, qasymdaǵylardyń bireýi – ekonomıst, ekinshisi – zańger. Iаǵnı bastapqyda biz aýyl sharýashylyǵynan qatysymyz bolǵanymen, sapaly otandyq ónim óndirý maqsatynda osy salaǵa bet burdyq. Bizge ózge de sharýa qojalyqtary kóp kómek kórsetti, qant qyzylshasyn ósirý kezinde tájirbıelerin bólisti. Jalpy alǵanda, aýyl sharýashylyǵynda tabysqa jetýdiń basty kilti – zamanaýı tehnologııalardy paıdalaný. Bul tek ónimdilikti arttyryp qana qoımaı, adam eńbegin jeńildetedi. Sol sebepti 2022 jyly biz egistik alqaptaryna jańbyrlatyp sýarý júıesin ornattyq. Memleket shyǵynnyń 50 paıyzyn ótep berdi, bul biz úshin úlken qoldaý boldy. Al kelesi jyly tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizýdi josparlap otyrmyz, – dedi Q.Sanııazov.
Aıta keteıik, sharýa qojalyǵynda jańbyrlatyp sýarý jabdyqtary 65 gektar jerge ornatylǵan. Sonymen qatar munda dıskretti sýarý ádisi de qoldanylady. Bul tásil sýarmaly sýdy edáýir únemdeýge múmkindik beredi.
Jetisýdyń egin alqaptarynda ósip kele jatqan jerjańǵaq – jańa daqyl ǵana emes, sonymen qatar óńirdiń agrarlyq táýekelge baryp, jańashyldyqqa umtylǵanynyń aıqyn kórinisi. Tabıǵı resýrstardy tıimdi paıdalanyp, tehnologııany ıgere bilgen jaǵdaıda, bul ónim shyn máninde, Jetisýdyń maqtanyshyna aınalmaq. Jalpy aımaqta dándi, maıly daqyldar, jemshóp túrleri, baqsha ónimderi, qant qyzylshasy, kartop pen kókónis ósiriledi. Bul tizimge bıyl burshaq pen jerjańǵaq qosyldy. Búginde óńirdegi egis alqabynyń jalpy kólemi 500 myń gektarga jetti.
Jetisý oblysy
