– Saltanat, aldymen ózińiz týraly aıtsańyz. Qaı óńirde dúnıege keldińiz, qaıda bilim aldyńyz?
– Men Jańaózen qalasynyń týmasymyn. Bala kúnimnen Aqtaý qalasynda óstim. Sondaǵy № 8 orta mektebin aıaqtap, Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıtetiniń shet tili mamandyǵyna tústim. Odan keıin Astanadaǵy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde osy mamandyq boıynsha pedagogıka ǵylymdarynyń magıstri dárejesin aldym. Qazir AQSh-ta muǵalimmin.
– Alashtyń ardaqtysy Maǵjan Jumabaev «Alty alashtyń balasy bas qossa, tór – muǵalimdiki» dep aıtqany bar. Sizdiń sonaý alyp Amerıkada muǵalim bolyp júrgenińizdi estip, qýandyq. Pedagog bolýǵa degen qyzyǵýshylyǵyńyz qashan paıda boldy?
– Bala kúnimnen aǵylshyn tilin jaqsy kórdim. Sodan ba, osy tildi jetik bilý úshin pedagog bolý kerek dep oıladym. Sol sebepti joǵary oqý ornyna túserde shet tili mamandyǵyn tańdadym. Sonymen qatar saıahatty jaqsy kóremin. Álemniń qaı túkpirine barsańyz da aǵylshyn tilin bilgen adam eshqashan qınalmaıtynyn túsindim. Buǵan qosa, aǵylshyn tilin bilý – eń úlken múmkindik. Búginde ǵylym-bilimge qatysty barlyq aqparat, alýan túrli zertteýler aǵylshyn tilinde jazylady. Bir jaǵynan, meniń atalǵan tildi meńgerýge osy da sebep boldy.
– Elimizde muǵalim boldyńyz ba, álde pedagogıkalyq eńbek jolyńyz birden Amerıkadan bastaldy ma?
– Buǵan deıin Astanadaǵy halyqaralyq «Spectrum» mektebinde Aýstralııadan kelgen sheteldik muǵalimniń kómekshisi boldym.
– Amerıkaǵa qalaı bardyńyz? Onda muǵalim bolýǵa qandaı talap qoıylady?
–Amerıkaǵa eń alǵash ret 2016 jyly «Work and Travel» baǵdarlamasy arqyly keldim. Sol kezden bastap 8 jyl boıy grın kartaǵa ótinish berip júrdik. 2023 jyly kúıeýim grın karta lotereıasyn utyp, byltyr qyrkúıek aıynda otbasymyzben kóship keldik. Munda men jumysqa kelmeı qalǵan muǵalimniń ornyna sabaq beremin. Bul qazir maǵan óte yńǵaıly qyzmet túri. Sebebi qaı kúni jumysqa shyǵatynymdy ózim tańdaımyn. Bizdiń óz kásibimiz bar bolǵandyqtan, osylaı isteýge bel býdym. Kóp jaǵdaıda osy eki sala boıynsha úıden jumys isteımin, sonymen qatar mektepke de qalaǵan ýaqytymda baryp sabaq beremin. Talaptar boıynsha naqty aıta almaımyn, biraq joǵary oqý ornyn bitirgen dıplomymdy, «+ Spectrum» mektebinen alǵan minezdeme sekildi qujattarymdy tapsyrdym. Aǵylshyn tilin jetik bilemin. Soǵan da mán bergen bolýy kerek.
– Qaı qalada, qandaı mektepte sabaq beresiz? Qaı pánnen dáris oqısyz?
– Nıý-Iork shtatyna qarasty «Lake Placid» memlekettik orta mektebinde jumys isteımin. Negizinde men sol kúni qaı muǵalimge kómek kerek nemese ornyna sabaq berý kerek bolsa, sol kisilerdiń kúndik jospary boıynsha dáris oqımyn. Naqty pán belgilenbegen.
– Amerıkalyq oqýshylardyń qazaq balalarynan aıyrmashylyǵy bar ma?
– Árıne, bar. Mundaǵy balalar oıyn ońaı túrde tipti eresek adamdar sekildi jetkizedi. О́zderiniń jáne basqa adamdardyń shekarasyn biledi, unamasa, unamaıtynyn aıtady, qyzyqtyrǵan suraqtaryn qysylmaı qoıady. Alǵashqy kezde bizdiń halqymyz ben elimiz týraly oqýshylar menen kóp suraıtyn. Sodan qyzymyz ekeýmiz úsh-tórt ret Qazaqstan týraly, tarıhı jáne qazirgi áıgili tulǵalar týraly tanystyrylym jasadyq. Ár jyl saıyn bizdiń mektepte shet memleketten kelgen oqýshylardyń óz elin tanystyrý is-sharasy ótedi. Soǵan biz de qatysyp, ulttyq taǵamdar daıyndap, elimiz ben salt-dástúrimiz týraly aıtyp berdik.
– Amerıkalyq bilim júıesiniń unaǵan jáne qıyn tusy qandaı?
– Eń unaǵany – erkindik jáne balany oqytýǵa qajet dúnıeniń, múmkindiktiń barlyǵy jasalǵan. Sonymen qatar bastaýysh mektepterde balalardy kóbinese meıirimdilikke, bógde adamdy syılaýǵa, ártúrli jaǵdaıǵa tótep berýge, bilimge qushtarlyqty oıatýǵa yntalandyrady. Qıyn tustarymen ázirge kezdesken joqpyn. Jeke ózime qıyn eshteńe baıqalmady.
– Mekteptegi bir kúnińiz qalaı ótedi?
– Tańerteń 8-de jumysyma kelemin. 15–30 mınýt kóleminde kúndik josparmen tanysamyn. Mundaǵy mektepterde jospar ár mınýtyna deıin anyq jazylady, sol boıynsha dáris oqımyn. Úziliste tamaqtanyp, basqa da sharýalarymdy bitirýge tyrysamyn. Dáris bitkennen keıin sol kúnniń esebin jazamyn. Qandaı tapsyrmalar oryndaldy jáne sol kúni qandaı ózgeris boldy, turaqty muǵalim qandaı aqparattan mindetti túrde habardar bolý kerek degenderdiń bárin tolyq jazyp, ústeldiń ústine qaldyryp ketemin.
– Oqýshylaryńyzdyń arasynda qazaq tili men dástúrine qyzyǵýshylyq tanytqandar boldy ma?
– Iá, mektep muǵalimderi men oqýshylarym qarapaıym sózder týraly surap, qazaqshaǵa degen yntasyn bildiredi. «Sálem», «qalaısyń», «qaıyrly tań», «saý bolyńyz», «rahmet», «qosh keldińiz» degen sekildi sózderdi úırenip te aldy. Qazir keıbir muǵalimder menimen «Qaıyrly tań!» dep sálemdesedi.
– Qazaq qyzy retinde shetelde ustazdyq etý sizge qandaı jaýapkershilik júkteıdi?
– Biz arqyly ultty tanyp biledi, ol – úlken jaýapkershilik. Ár basqan qadamyń, oıyń jáne basqa qasıetterdi tanıdy.
– Bolashaqta elimizge oralyp, osyndaǵy bilim berý salasyna úles qosqyńyz kele me?
– Iá, oıym bar. Bolashaqta tıimdi túrde aǵylshyn tilin úırený, sondaı-aq oqýǵa, tájirıbe jınaýǵa arnalǵan baǵdarlama jasaımyz degen josparymyz bar.
– Elimizdegi jas muǵalimderge nemese shetelde oqyp, qyzmet etkisi keletin jastarǵa qandaı keńes beresiz?
– Bastysy, talpynys jáne is-áreket qajet. Nıet taza bolý kerek, múmkindiginshe bilimge, jańa ortaǵa, jańa usynystarǵa ashyq bolǵan jón. Naqty maqsat qoıyp, soǵan jetkizetin is-áreket jasaý qajet dep oılaımyn.
Áńgimelesken –
Dúısenáli ÁLIMAQYN,
«Egemen Qazaqstan»
