Osy jyly qansha kelisim jasaldy?
Agenttik eksportty saqtandyrý, qarjy tabýǵa járdemdesý jáne kepildik berý quraldary arqyly óńdelgen ónim eksportynyń ósimine yqpal etip, shıkizattyq emes sektordyń damýyna jańa serpin berip jatyr.
2025 jyldan beri 371 eksporttyq kelisimshart jasalyp, odan túsken jıyntyq ekonomıkalyq tıimdilik 1,5 trıllıon teńgeden asty. Bul óz kezeginde otandyq óndiris kólemin arttyrýǵa, aımaqtarda jańa jumys ornyn ashýǵa jáne memlekettik qazynany qosymsha salyqpen tolyqtyrýǵa múmkindik syılaıdy.
Kásiporyndardy qoldaý qalaı júzege asady?
Aıta ketý kerek, agenttik eksportqa baǵyttalǵan jobalarǵa tikeleı qarjy quımaıdy. Olar óziniń qarjy-saqtandyrý tetikteri arqyly eksporttaýshylarǵa kommersııalyq uıymdardan tıimdi shartpen nesıe tartýǵa jaǵdaı jasaıdy.
Ulttyq ınstıtýt usynatyn qoldaý sharaly munymen shektelmeıdi. Agenttik óz qyzmeti sheńberinde eksporttaýshylarǵa tólemdi keıinge qaldyrý shartyn paıdalana otyryp kelisimshart jasasýǵa, olardyń ónimderin satyp alýshy ımporttaýshylarǵa qarajat tabýǵa kómektesedi. Sonymen qatar EKA otandyq óndirýshilerge qaýipsiz jaǵdaıda jańa naryqqa shyǵýǵa jol ashyp, sheteldegi qazaqstandyq ınvestısııalardy kommersııalyq jáne saıası syn-qaterden saqtandyrady.
Agenttik Memleket basshysy tapsyrmasyna saı eksport qurylymyn ártaraptandyrýdy jáne qosylǵan quny joǵary taýarlar úlesin arttyrýdy strategııalyq basymdyq retinde aıqyndap otyr. Bıyl eksporttyń jańa pozısııalary qataryna kúrish, toqyma buıymdary jáne alıýmosılıkatty mıkrosalalar kirdi.
Búginde EKA saqtandyrýy arqyly otandyq ónimder:
- О́zbekstan,
- Qyrǵyzstan,
- Tájikstan,
- Ázerbaıjan,
- Reseı Federasııasy,
- Belarýs,
- Armenııa,
- Grýzııa,
- Qytaı,
- Mońǵolııa,
- BAÁ naryǵyna shyǵyp jatyr.
Eksport geografııasy keńeıdi: Eýropadan Soltústik Amerıkaǵa deıin
Bul memleketter «Qazaqstanda jasalǵan» markasy bar taýarlardy negizgi satyp alýshylar qataryna kiredi. Onyń ózindik sebepteri de belgili:
- Logıstıka tıimdiligi;
- Sertıfıkattaý rásimi men tutynýshylar talǵamynyń birkelkiligi;
- «Jibek joly», «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq» syndy saýda «dálizderiniń» jumysy.
Jalpy eksport geografııasyna keletin bolsaq, olardyń sany 40-tan asady – Eýropadan bastap Soltústik Amerıka elderine deıin. 2025 jyly bul tizimge Horvatııa qosyldy.
Eksporttaýshylardyń úlesi basym salalar
Keıingi onjyldyqta «Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi» 300-den asa eksporttaýshyǵa 1,6 trıllıon teńgeden astam somaǵa qoldaý kórsetip úlgergen. Agenttik qyzmetine eksport jasap otyrǵan kez kelgen otandyq kásiporyn júgine alady. Eń mańyzdysy, ulttyq kompanııa qoldaý kórsetý aıasynda eshkimge basymdyq bermeıdi, barlyǵyna teń múmkindik qarastyrylǵan.
EKA portfelindegi eksporttaýshylar:
- azyq-túlik,
- aýyl sharýashylyǵy,
- metallýrgııa,
- mashına jasaý,
- qurylys materıaldary,
- qaǵaz jáne plastık óndirisi,
- munaı-hımııa,
- aqparattyq tehnologııalar,
- hımııa ónerkásibi,
- toqyma jáne jıhaz óndirisi sekildi salalarda jumys isteıdi.
«ALA Sintez»-diń aıaq alysy
Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi tarapynan qoldaý tapqan kásiporyndardyń biri – «ALA Sintez» JShS. Kompanııa jıyrma jyl boıy álemdik naryqqa sýsyn óndirisine arnalǵan tyǵyndar men qaqpaqtar shyǵaryp kele jatyr. О́nimniń 75 paıyzy eksportqa shyǵady. Kásiporynnyń eńbek ónimdiligi jyl saıyn 15-20 paıyzǵa ósip otyr.
Kásiporyn basshysy Iýrıı Dıýpınniń aıtýynsha, kásip memlekettik qoldaýdan qýat alyp tur.
«Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi» usynǵan saqtandyrý baǵdarlamasy bizge qajetti resýrstardy tartýǵa múmkindik berdi. Sonyń nátıjesinde eksport kólemin birneshe ese arttyrdyq. EKA bankter aldyndaǵy qaryzdyń 90 paıyzyna deıin saqtandyrdy, osylaısha kepilmen qamtý máselesi tıimdi sheshildi», dedi ol.
Agenttiktiń Almatydaǵy ókildiginiń dırektory Almas Qalqaev «ALA Sintez» kompanııasymen alǵashqy kelisimshart 2023 jyly jasalǵanyn atap ótti.
«Kásiporyn bıyl modernızasııanyń jańa kezeńine aıaq basyp otyr. «ALA Sintez» zamanaýı tórt tústi baspa jelisin iske qosý arqyly óndiris qýatyn arttyrdy. Sonyń arqasynda eksporttyq úles ósti, daıyn ónimge suranys joǵary. Aldaǵy ýaqytta biz kásiporynnyń qysqamerzimdi debıtorlyq bereshegin saqtandyryp, tereń óńdelgen ónim úlesin arttyrýdy josparlap otyrmyz. Sondaı-aq ımporttaýshy taraptyń mindettemelerin oryndaýyna qatysty táýekelderdi Agenttik óz jaýapkershiligine alady», deıdi ol.
Bıylǵy qańtar-qarasha aralyǵynda EKA qoldaý kólemi 600 mıllıard teńgege jetti, onyń ishinde aldyn ala qarjylandyrý jáne saýda úshin qarjy tartý quraldary boıynsha 72 mıllıard teńge jumsaldy. Bul byltyrǵy kezeńdegi kórsetkishten eki ese kóp. Agenttik Úkimet qabyldaǵan Halyqtyń ál-aýqatyn turaqtandyrý jáne arttyrý jónindegi 2026-2028 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl baǵdarlamasy aıasynda turaqty ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý, ınflıasııany jáne ımportqa táýeldilikti tómendetý jónindegi tapsyrmalaryn oryndaý maqsatynda óziniń saqtandyrý portfelin úlǵaıta bermek.
Onlaın platforma – ońtaıly múmkindik
Agenttik eksporttaýshylardyń qajettilikterin eskere otyryp jáne naryqty taldaı otyryp, qoldanystaǵy ónimder tizbesin únemi jetildirip otyrady. 2024 jyly ulttyq kompanııa EKA mártebesin alǵannan keıin jańa qarjy ónimi – eksporttyq operasııalarǵa kepildik berý tetigin iske qosqan edi. Al jyl basynda jańa ónim aıasynda alǵashqy kelisimshart jasalyp, Agenttik qoldaýyn tapqan ZTOWN Development О́zbekstan naryǵyna shyqty.
Eske salaıyq, EKA otandyq eksporttaýshylarǵa arnalǵan sıfrlyq ótinimder jáne shart talaptaryn kelisimdeý úshin onlaın-platformany iske qosqan. Joba Prezıdenttiń memlekettik basqarýdy sıfrlandyrý jónindegi tapsyrmasy boıynsha iske asyryldy. Onlaın-platforma biryńǵaı tereze qaǵıdaty boıynsha jumys isteıdi jáne «Báıterek» holdınginiń «Bgov» bıznesti qoldaý portalymen jáne baılanys ortalyǵymen ıntegrasııalanǵan.
Jeke kabınet arqyly ótinimdi https://online.kazakhexport.kz saıty arqyly berýge bolady.
ALMATY
