Osy oraıda Túrkistan oblysy, Keles aýdany Abaı aýyldyq okrýgi aýmaǵynda óz jumysyn bastaǵan «Ecoculture–Eurasia» óndiristik jylyjaı kesheni ónim óndirý boıynsha jasalǵan barlyq múmkindikterdi iske asyryp, aýyl sharýashylyǵy ónimderi kólemin ulǵaıtýdy maqsat etip otyr. «Ecoculture–Eurasia» JShS-nyń jylyjaı keshenine arnalǵan baspasóz-týry barysynda jylyjaıda jabyq topyraqta jyl boıy kókónis ósirýge arnalǵan zamanaýı agrotehnologııalar qoldanylatyny aıtyldy. Jyldyń kez kelgen ýaqytynda jańa, dámdi jáne paıdaly kókónister beretin jylyjaıdyń naryqtaǵy suranysqa saı ónim túrin jáne kólemin ózgertý múmkindigi bar. Zamanaýı jylyjaı keshenderi jylytý júıesi men salqyndatýdy retteıtin, jaryq rejımin, tamshylatyp sýarýdy, atmosferadaǵy kómirqyshqyl gazynyń mólsherin basqaratyn zamanaýı avtomattandyrylǵan klımattyq baqylaý júıesimen jabdyqtalǵan. Jylyjaı bir mezette ártúrli sorttaǵy 12 gıbrıdke deıingi qyzanaq pen basqa da daqyldardy ósirýge múmkindik beredi. Joba óńir úshin mańyzdy áleýmettik mańyzǵa ıe – óndiriste turaqty jumys oryndary ashylady. Sondaı-aq ishki naryqty qamtamasyz etý arqyly baǵany turaqtandyrýǵa septigin tıgizbek. Sonymen qatar jylyjaı kesheni Qazaqstan men Reseı arasyndaǵy agrosektordaǵy áriptestikti nyǵaıta túsedi. Jyldyq qýaty 27 myń tonna kókóniske deıin jetetin ónim kóleminiń bir bóligi Qazaqstan naryǵyna, sondaı-aq Reseıdiń shekaralas óńirleri – Sibir men Qıyr Shyǵys aımaqtaryna jóneltiledi.
О́nerkásiptik jylyjaı kesheni Abaı aýyldyq okrýgi aýmaǵynan jalpy aýdany 500,0 gektar jer ýchaskesine josparlanǵan bolatyn. Joba 6 kezeńmen júzege aspaq. Seriktestik basshylarynyń aıtýynsha, bul jerdi, ıaǵnı Abaı aýyldyq okrýgi aýmaǵyn tańdaýdyń da óz ereksheligi bar. Mamandar munda elimiz boıynsha kún erte shyǵyp, jándikter erte oıanatynyn, eldegi eń ystyq núkte sanalatynyn eskergen. Bul óz kezeginde jylyjaıǵa jumsalatyn shyǵyndy azaıtady. Keshenniń janyndaǵy «Qyzyl ásker» postanstansasy jaryqpen qamtamasyz ete alady. Gaz tartylǵan jáne osy jerden úlken aınalma joly túsedi, ıaǵnı transporttyq-logıstıkalyq másele sheshiledi. Jobanyń jalpy quny 64,1 mlrd teńge, onyń ishinde «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ («Báıterek» holdınginiń enshiles uıymy) qarjylandyrýy 50,8 mlrd teńgeni quraıdy. Bank qarajaty materıaldar satyp alýǵa, negizgi qural-jabdyqty montajdaýǵa, qurylys-montaj jáne iske qosý-retteý jumystaryna baǵyttalǵan. Jobanyń birinshi kezeńi boıynsha 51,88 gektarǵa jalpy quny 42,0 mlrd teńgeni quraıtyn ónerkásiptik jylyjaı keshenin salynyp, 800 jumys orny quryldy. Jumysqa negizinen Saryaǵash, Keles jáne Jetisaı aýdanynyń turǵyndary alynyp otyr. Aýdan turǵyndarynan tájirıbe almasýǵa jáne biliktiligin arttyrýǵa Reseı Federasııasynyń – Sankt-Peterbýrg, Týla, Solnechnaıa Dolına qalalarynda 90 kún oqýǵa jiberýge jalpy sany 100 jumysshy iriktelip jiberilgen.
Ekinshi aýyl sharýashylyǵy qyzmetkerleri forýmynda Prezıdent aýyl sharýashylyǵynda jańa tehnologııalar men sıfrlandyrýdy qoldanýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Bul oraıda «Ekokýltýra Evrazııa» jylyjaı kesheninde prosesterdi avtomattandyrýǵa basymdyq berilip, bul qyzmetkerlerdiń jumysyn aıtarlyqtaı jeńildetken. Osylaısha eńbek ónimdiligin arttyrýǵa yqpal etýde. Seriktestik basshylyǵy qazirdiń ózinde prosesterge engizilgen jáne jańa qyzmettermen jetildirilip jatqan keıbir jobalar baryn aıtady. Onyń biri – EcoVision personaldy basqarý qosymshasy. Bul qosymsha qyzmetkerlerge ósirý tehnologııalaryn saqtaý men jumys ýaqytyn tıimdi josparlaýǵa kómektesedi. Taǵy bir avtomattandyrýǵa baǵyttalǵan jobalardyń biri – «EKO-júıe» aqparattyq-analıtıkalyq portaly. Degenmen sıfrlandyrý deńgeıi joǵary bolǵanymen, qol eńbegin qajet etetin jáne robottar men avtomattar jaqyn bolashaqta almastyra almaıtyn birneshe operasııa bar.
Jalpy jylyjaı kesheni 8 bloktan turady. Qýattylyǵy 14 MVttyq 9 jylytý qazandyǵy ornatylǵan. 50,0 gektaryna 1 250 000 dana qyzanaq kósheti otyrǵyzylmaq. Al 1,26 gektar jer ýchaskesine jylyjaı bloktary arasyndaǵy jumysshylardyń demalatyn orny men tehnıkalar júretin jolaqtar ornalastyrylǵan. Keshende qyzanaq ónimin alýdyń gollandııalyq tehnologııasyn endirý arqyly jylyna 27 000 tonna ónim alý josparlanyp otyr. Qazan aıynda 6,25 gektarǵa «Klımon F1» surypty qyzanaq kóshetteri otyrǵyzylypty.
«Bizdiń jylyjaı kesheninde kóshet 60-90 kúnde tolyqtaı pisip jetiledi. Árbir kóshet arnaıy mıneraldy maqtada ósiriledi. Ol kóshetti búkil qajetti dárýmendermen qamtamasyz etedi. Sondaı-aq munda tamshylatyp sýarý ádisi qoldanylady. Kóshet ónim bergende olar belgilengen temperatýrada kútip-baptalady. Jaqsy ósken kóshettiń bıiktigi 10-15 metrge deıin jetetin kezderi bolady. Halyq arasynda jylyjaıda ósirilgen kókónister – dámsiz, hımıkatqa toly degen túsinik qalyptasqan. Biraq bul qate. Kerisinshe, jylyjaıda ósirilgen kókónister óte sapaly. Biz kókónistiń aýyrmaı ósýi úshin ony kútip-baptaýda balansty saqtaımyz. Mysaly, adamǵa túrli dári-dármekti bere-berse onyń ımmýnıteti álsirep, qatty aýrýǵa ushyraýy da múmkin. Kókónis te dál adam sekildi tirshilik ıesi. Olarǵa da dári-dermek kóp berse, kógermeı solyp qalady. Sondyqtan da jylyjaıdaǵy kókónister qorekti ózine qajetti normada alady», deıdi agronom-tehnolog Qadyr Marbanov.
Aıta ketelik, «EKO-kýltýra» – 15 jylǵa jýyq ýaqyt boıy turaqty damyp kele jatqan, jabyq topyraqta ekologııalyq taza kókónis ósiretin iri agroónerkásiptik holdıngtiń biri. Álemde azyq-túlikke degen qajettilik turaqty túrde artyp keledi. Bul oraıda elimizde, onyń ishinde ońtústik óńirde ishki naryqty qamtamasyz etip, ónimdi eksporttaýǵa tolyq múmkindik bar. О́ndiristik jylyjaı kesheni basshylyǵy ishki qajettilikti tolyq qamtamasyz etýge úles qosa otyryp, eksport kólemin odan ári arttyrýdy maqsat etip otyr.
