Foto: Ashyq derekkóz
Agrologıstıkadaǵy jańa múmkindik
QTJ basshylyǵy men Qazaqstannyń Aýyl sharýashylyǵy birinshi vıse-mınıstri bastaǵan delegasııanyń Saryaǵash memleketaralyq temirjol túıisý pýnkti men Tashkent qalasynda ótkizgen kópjaqty kezdesýleri eki el arasyndaǵy júk tasymalyn jańa deńgeıge shyǵardy. Nátıjesinde, Saryaǵash MTTP arqyly astyq ónimderin Ortalyq Azııa men Aýǵanstan baǵytyna úzdiksiz jetkizýdi qamtamasyz etý jóninde naqty kelisimder jasaldy.
Mańyzdy sheshimderdiń biri – táýligine poıyz almasý kólemin 35 jupqa deıin arttyrý. Sonymen birge, ózbek tarapy kún saıyn keminde 10 astyq tıelgen quram men 5 jabyq vagondaǵy azyq-túlik taýarlaryn qabyldap otyrýǵa daıyn ekenin málimdedi. Bul sharalar vagon aınalymyn jedeldetip, logıstıkalyq «tar jerlerdi» azaıtýǵa múmkindik beredi. Taraptardyń júk túsirý, kirme joldar qyzmeti men ýákiletti organdardyń demalys pen mereke kúnderin qosa alǵanda táýlik boıy jumys isteýiniń mańyzdylyǵyn atap ótýi – tasymal turaqtylyǵynyń negizgi faktory.
Osynyń nátıjesi statıstıkadan da kórinedi. Bıylǵy 11 aıda Qazaqstan men О́zbekstan arasyndaǵy júk tasymaly 28,5 mln tonnaǵa jetip, bir jylda 16 paıyzǵa artty. Al astyq tasymalynyń 32 paıyzǵa ósip, 5,6 mln tonnany quraýy Qazaqstannyń agroeksporttaǵy rólin aıqyndaı tústi.
Transkaspıı – Qytaı-Eýropa baǵytyndaǵy balama
Aımaqtyq kooperasııamen qatar, Qazaqstannyń jahandyq tranzıttegi orny da nyǵaıyp jatyr. Bıylǵy 10 aıda Qytaıdan Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty arqyly 292 konteınerlik poıyz jóneltilip, bul kórsetkish ótken jylmen salystyrǵanda 12 paıyzǵa artty. «Samuryq-Qazyna» qory bul serpindi Qytaımen tıimdi uıymdastyrylǵan logıstıka men termınaldar júıesiniń iske qosylýymen baılanystyrady.
Atap aıtqanda, Sıan qalasyndaǵy qurǵaq portta ashylǵan Qazaqstan-Qytaı termınaly sheshýshi ról atqardy. О́tken jyly onyń iske qosylýy Qytaıdan THKB arqyly ótetin tranzıt kólemin 33 esege deıin ulǵaıtýǵa jol ashty. Aqtaý portyndaǵy konteınerlik hab pen Almatydaǵy «ZHETYSU» logıstıkalyq termınaly da elimizdegi bul baǵyttaǵy pozısııasyn kúsheıtip otyr. Bul nysandar eldi Qytaı-Eýropa arasyndaǵy senimdi tranzıttik kópirge aınaldyrýǵa baǵyttalǵan.
Infraqurylymsyz damý joq
Kólik áleýetiniń artýy ınfraqurylymdy jańǵyrtýsyz múmkin emes. Bıylǵy jylǵa arnalǵan temirjoldy jóndeý jospary asyra oryndaldy. Josparlanǵan 1480 km ornyna 1499 km jol jóndeldi. Onyń qatarynda 512 km kúrdeli jóndeýden ótip, barlyq óńirlerde rels-shpal tory tolyq aýystyryldy. Sonymen qatar, 278 km quramdas jóndeý, 709 km josparly-aldyn alý jumystary júrgizildi.
2029 jylǵa deıin 11 myń km temir joldy jańartý kózdelse, 2023-2025 jyldary onyń 40 paıyzy nemese 4372 km jol jóndelip úlgerdi. Al 2026 jylǵa josparlanǵan 1577 km jóndeý kólemi aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 10 paıyzǵa artyq.
QTJ men О́zbekstan temir joldary arasyndaǵy yntymaqtastyq, Transkaspıı dálizindegi tranzıttiń ósýi men ınfraqurylymdy júıeli jańǵyrtý – Qazaqstannyń kólik-logıstıka salasynda uzaq merzimdi strategııa ustanyp otyrǵanyn kórsetedi. Bul qadamdar el ekonomıkasynyń eksporttyq ári tranzıttik kiristerin arttyryp qana qoımaı, elimizdi óńirlik jáne halyqaralyq deńgeıdegi mańyzdy kólik habyna aınaldyrýǵa naqty negiz qalaıdy.
