Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń basshysy Raýan Kenjehanuly 2025 jylǵa arnalǵan is-qımyl jospary aıasynda atqarylǵan jumystardy tanystyrdy. Sońǵy úsh jylda 60-tan astam, al bıyldyń ózinde aımaqtyq, respýblıkalyq jáne halyqaralyq deńgeıdegi 25-ke jýyq is-shara ótkizilip, qazaq tiliniń mártebesin arttyrý men qoldanys aıasyn keńeıtý baǵytynda mańyzdy jobalar júzege asyryldy.
Mazmundyq baǵyttaǵy jumys Abaı Qunanbaıulynyń 180 jyldyǵyna oraı onyń akademııalyq jınaǵyn qazaq, aǵylshyn, orys jáne qytaı tilderinde jarııalaýmen jalǵasty. Buǵan qosa ana tilimizdiń rýhanı mártebesin kóteretin birqatar kitap aýdarylyp, basylyp shyqty.
«Qazaq tili» qoǵamynyń bastamasymen Disney jáne Pixar stýdııalarynyń tanymal fılmderi qazaq tiline dýblıajdaldy. Bıyl «Aqshaqar», «Elıo», «Lılo men Stıch», «Ańdar shahary 2» sııaqty tanymal týyndylar kassalyq tabys kórsetkishteri boıynsha rekord jańartty. Máselen, 27 qarashadan bastap kınoprokatqa shyqqan «Ańdar shahary 2» anımasııalyq fılmi alǵashqy aptada-aq Qazaqstan men Ortalyq Azııa boıynsha jalpy tabystyń 15,5 paıyzyn qazaqsha nusqa esebinen jınady.
Bilim berý salasyndaǵy qazaq tili men ádebıeti pánin oqytýǵa ádistemelik qoldaý kórsetý jumysy jalǵasyp jatyr. Almaty, Qaraǵandy jáne Abaı oblystarynda ótken forýmǵa eki myńǵa jýyq qazaq tili men ádebıeti páni muǵalimi qatysyp, pedagogterdiń kásibı qaýymdastyǵy keńeıe tústi.
Bıyl alǵash ret «Bilim-Innovasııa» halyqaralyq qoǵamdyq qorymen birlesip «Ana tili» respýblıkalyq zııatkerlik olımpıadasy uıymdastyryldy. Olımpıadaǵa elimizdiń barlyq óńirinen 5 000 oqýshy qatysyp, aqtyq synǵa 64 komanda ótti. Jeńimpaz 8 oqýshyǵa jetekshi joǵary oqý oryndarynyń granttary tabystaldy. Sonymen qatar «Jarqyn bolashaq» shyǵarmashylyq olımpıadasy jalǵasyn taýyp, úzdik oqýshylarǵa bilim granttary usynyldy.
Qazaq tilin jańa tehnologııaǵa beıimdeý maqsatynda «Jańa sóz» jobasy qolǵa alyndy. Til.kz platformasynda júzege asyrylyp jatqan bastama tyń qubylystar men uǵymdarǵa ulttyq sıpattaǵy balama qalyptastyrýdy, qoǵamdy sózjasam prosesine keńinen tartýdy kózdeıdi.
Sondaı-aq bıyl «Jyl sózi – 2025» jobasy bastaldy. Joba aıasynda qoǵamda, medıada jáne áleýmettik jelilerde keń qoldanylatyn sózder anyqtaldy. Saýalnama nátıjesinde bıylǵy eń jıi qoldanylǵan sóz – «jasandy ıntellekt», eń tanymal kirme sóz – «chatbot», jańa sóz – «suhbatker», al jıi aıtylǵan sıtata – «ár kún – jańa múmkindik» ekeni anyqtaldy.
Shaısultan Shaıahmetov atyndaǵy «Til-Qazyna» ortalyǵymen birge «Ulttyq dıktant» jobasy uıymdastyryldy. Mádenı-aǵartýshylyq bastamaǵa oflaın jáne onlaın formatta 300 myńǵa jýyq azamat qatysty. Bul – jazý mádenıetin qalyptastyrýǵa qoǵamdyq suranystyń artqanyn kórsetetin mańyzdy kórsetkish.
Memleket basshysynyń AQSh-qa resmı sapary kezinde Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamy men OpenAI kompanııasynyń ChatGPT-diń qazaq tilindegi múmkindikterin damytý týraly kelisim jasady. Kelissóz aıasynda qazaq tilindegi derekter kólemin ulǵaıtý, modelder dáldigin arttyrý jáne sapaly oqý kontentin ıntegrasııalaý máseleleri talqylandy.
«Qazaq tili» qoǵamynyń músheleri úshin ortaq sıfrlyq keńistik qalyptastyrý maqsatynda Qazaq Tili Qogamy mobıldi qosymshasy ázirlendi. Qosymsha arqyly kez kelgen azamat qoǵamdastyqqa qosylyp, seriktes kompanııalardyń qyzmetine jeńildikter men KITAP platformasyna tegin jazylym alady. Jazylymnan túsken qarajattyń bir bóligi Qazaq Tili Endowment qorynyń bastamasymen iske asatyn til damytý jobalaryna jumsalady.
2023 jyly qurylǵan Qazaq Tili Endowment qoryna Memleket basshysynyń alǵashqy qoldaýynan keıin iri kásipkerler men kompanııalardyń úles qosýy arqyly 700 mıllıon teńgeden asa qarajat jınaldy. Qor qarajaty jumsalmaıdy. Bıylǵy ústeme tabys mólsheri 80 mıllıon teńgeni qurady. Bul qoǵamnyń qarjylyq derbestigin nyǵaıtýǵa múmkindik berdi.
Quryltaı barysynda Qazaq Tili Endowment Foundation qorynyń qyzmeti, jarna týraly, Qoǵam atynan beriletin marapattar erejesi jáne aımaqtyq fılıal tóraǵalaryn saılaý erejeleri tanystyryldy. Aldaǵy kezeńde qazaq tilin oqytý sapasyn arttyrý, oqý saýattylyǵyn kúsheıtý, bızneste, IT salasynda jáne qoǵamdyq ómirde qazaq tilin keńinen qoldaný, sondaı-aq qazaq tildi kontentti sıfrlaý jumystaryna erekshe basymdyq beriledi. Osy maqsatta 2026 jylǵa arnalǵan is-qımyl jospary bekitilip, jańa mindetter belgilendi.
